Rusiya Gürcüstanla separatçı “respublikaları” - Cənubi Osetiya və Abxaziya nümayəndələrini görüşdürmək üçün yeni təkliflə çıxış edib. Bu barədə xarici işlər nazirinin müavini Mixail Qaluzin “İzvestiya”ya verdiyi açıqlamada bildirib. Diplomat vurğulayıb ki, “lakin Rusiya dialoqun İsveçrədən kənara çıxarılmasının tərəfdarıdır”.

Bildirilir ki, BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı və ya Belarus bu danışıqlar üçün daha uyğun məkan ola bilər. Yeni məsləhətləşmələr raundu 18-19 mart tarixlərində keçiriləcək. Qeyd edək ki, Cenevrə müzakirələri 2008-ci ilin avqustunda 5 günlük müharibədən sonra başlayıb. Bu formatda Abxaziya, Gürcüstan, Cənubi Osetiya, Rusiya və ABŞ, eləcə də Avropa Birliyi, BMT və ATƏT nümayəndələrinin iştirakı ilə aparılır. Lakin Tiflis qondarma respublikaları “tanımaq və tam hüquqlu münasibətlər qurmaq” niyyətində deyil. Gürcüstan rəsmiləri Abxaziya və Cənubi Osetiyan ölkənin sərhədləri daxilində görür. Rəsmi Tiflis ölkənin birləşməsi (mümkündür ki, bəlkə də federasiya şəklində) halında Abxaziya və Cənubi Osetiyaya 10 milyard dollar sərmayə qoymağa hazır olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Amma Azərbaycan Qarabağ üzərində tam suverenliyini bərpa etdikdən sonra Moskvaya xeyli “qınaqlar” var. Hesab edilir ki, Azərbaycana torpaqlarını geri almağa ciddi maneə olmalıydı və s. O səbəbdən, Rusiyanın tezliklə Gürcüstanda “eyni zəifliyi” göstərə biləcəyi o qədər də real görünmür...

Cənubi Qafqazda iki ölkəyə təsir rıçağı kimi istifadə etdiyi Qarabağ kartı Rusiyanın əlindən çıxıb və belə görünür ki, Moskva “bu kartın əldən çıxmasına imkan verməməliydim” düşüncəsindədir. İndi isə işğal etdiyi Cənubi Osetiya və Abxaziyanın guya Gürcüstanla anlaşması üçün Rusiya vasitəçilik etmək istəyir? Rusiyanın bu vasitəçiliyi müsbət nəticə verə bilərmi? Yoxsa 30 ilə yaxın Qarabağ məsələsində olduğu kimi “vasitəçilik” etmək istəyir?

Oqtay Qasımov

Politoloq Oqtay Qasımov “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, Rusiyanın Cənubi Osetiya və Abxaziya ilə Gürcüstan arasında vasitəçilik iddiası ironiya doğurur. Çünki adıçəkilən bu iki bölgəni elə Rusiyanın özü işğal edib və Gürcüstandan ayırıb: “Rusiya bu bölgələr vasitəsilə Gürcüstanı təsir altında saxlamağa çalışır. 1990-cı illərin əvvəllərindən məhz Rusiyanın dəstəyi ilə bu separatçı bölgələr faktiki olaraq Gürcüstanın nəzarətindən çıxıb və 2008-ci ildə 5 günlük müharibədən sonra Rusiya bu separatçı bölgələri işğal eləyərək onların hətta "müstəqilliyini" tanıyıb. Sual olunur ki, Rusiyanın özünün müstəqilliyini tanıdığı Cənubi Osetiya, Abxaziya ilə Gürcüstan arasında münasibətləri Moskva necə tənzimləyəcək. Rusiya həmin separatçı bölgələri Gürcüstanla bərabərhüquqlu tərəflər kimi, yoxsa bu bölgələri Gürcüstanın ərazisi olmaqla Tiflislə danışıqlara cəlb edəcək? Bu cür açıq suallar var ki, Rusiya öncə buna cavab verməlidir. Bu məsələyə aydınlıq gəlmədən Gürcüstana Rusiyanın vasitəçiliyinin heç bir faydası olası deyil. Rusiya real və ədalətli vasitəçilik etmək istəyirsə, ilk növbədə Cənubi Osetiya və Abxaziyanın “müstəqilliyini” tanımaqla bağlı qəbul etdiyi qərarları ləğv etməlidir və Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün tanınması ilə bağlı rəsmən bildirilməlidir. Məhz bundan sonra danışıqlar üçün müəyyən zəmin yarana bilər. Əks halda, Rusiya tərəfindən verilən son bəyanatlar hamısı, sadəcə olaraq, manipulyasiyadır".

Politoloq hesab edir ki, Rusiya bu məsələni qabartmaqla Gürcüstan üzərindən Cənubi Qafqazda öz mövqelərini yenidən gücləndirməyə çalışır: “Bu təşəbbüsün nəticə verəcəyi inandırıcı deyil. Çünki mən düşünmürəm ki, Gürcüstan Rusiya tərəfindən hiyləgərcəsinə qurulmuş bu tələyə düşə və onun fitvasına gedə. Ona görə ki, bu, perspektivsiz danışıqlar vədidir əslində. Necə ki, 30 ilə yaxın Azərbaycanla Ermənistan arasında Rusiyanın vasitəçiliyi ilə perspektivsiz, nəticəsisz danışıqlar aparıldı. İndi də Rusiya eyni siyasəti Gürcüstan və məlum separatçı bölgələrlə bağlı həyata keçirmək istəyir”.

Etibar SEYİDAĞA,
“Yeni Müsavat”

Kreml nəzarəti altında olan media resursları vasitəsilə Vaşinqtondakı tədbir iştirakçılarını qaralayır

Rusiya Vaşinqtonda  keçirilmiş Sülh Şurasının ilk iclasında Cənubi Qafqazın (İlham Əliyev və Paşinyan)  və Mərkəzi Asiya ölkələrinin liderlərinin (Qazaxıstan və Özbəkistan prezidentləri) iştirakına sancılı münasibət bildirməkdə davam edir.

Məlumdur ki, Rusiya prezidenti Trampa təklif etmişdi ki, ölkəsinin dondurulmuş aktivlərindən Sülh Şurasına 1 milyard dollar ayırmağa hazırdır. Amma ABŞ lideri bu təklifə heç bir reaksiya vermədi. Belarus prezidenti də Trampın sədrlik etdiyi şuraya üzvlük üçün dəvət gözləsə də, ona da diqqət edilmədi. Həm də bu səbəbdən Kreml nəzarəti altında olduğu media resursları vasitəsilə həm Vaşinqtondakı tədbiri, həm iştirakçı ölkələri hədəf alıb, hətta Putinin yaxın müttəfiqləri sayılan Özbəkistan və Qazaxıstan prezidentlərinin Trampla şəklinə “vassal” sərlövhəsi yazıblar...

Keçmiş SSRİ respublikalarının Vaşinqtonda keçirilən Sülh Şurası toplantısında iştirakı Moskvanın narazılığına səbəb ola biləcək bir neçə strateji amillə bağlıdır: Rusiya postsovet məkanını tarixən öz təhlükəsizlik və siyasi təsir zonası hesab edir. Bu region ölkələrinin ABŞ təşəbbüslü platformada fəal iştirak etməsi Kremlin baxışına görə, həmin dövlətlərin Qərb orbitinə yaxınlaşması kimi qiymətləndirilir. Bu isə Moskvanın regional nüfuzunun zəifləməsi siqnalı sayılır. SSRİ dağıldıqdan sonra Moskva müxtəlif inteqrasiya layihələri - məsələn, Avrasiya İqtisadi Birliyi və KTMT kimi strukturlar vasitəsilə keçmiş sovet respublikalarını öz orbitində saxlamağa çalışıb. Bu ölkələrin yeni ABŞ platformasında görünməsi həmin layihələrə alternativ siyasi mərkəzlərin formalaşması kimi şərh olunur. Postsovet ölkələrinin belə tədbirlərdə iştirakı təkcə diplomatik addım deyil, həm də simvolik jestdir. Bu, beynəlxalq ictimaiyyətə onların xarici siyasətdə daha müstəqil kurs götürdüyü mesajını verir. Moskva üçün isə bu, “loyallıq itkisi” siqnalıdır. Toplantıda Qəzza ilə bağlı beynəlxalq qüvvə yaradılması ideyasının müzakirəsi xüsusilə həssas məsələdir. Rusiya postsovet dövlətlərinin ABŞ-nin təşəbbüsü ilə formalaşan hərbi-siyasi mexanizmlərdə iştirakını potensial təhlükə kimi görür. Çünki bu, gələcəkdə həmin ölkələrin Qərb təhlükəsizlik arxitekturasına inteqrasiyasına yol aça bilər.

Azər Badamov

Milli Məclisin deputatı Azər Badamov “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, Rusiyanın Ukraynadakı “məsələsi”  davam etdikcə, postsovet məkanındakı ənənəvi müttəfiqləri bir-bir sıradan çıxarılır. Ermənistan və Azərbaycana gəldikdə, aydın görünür ki, Moskvanın geosiyasi orbitindən tez bir zamanda uzaqlaşmaqda, yeni istiqamətlərə üstünlük verməkdə qərarlıdırlar.

ABŞ Rusiya üçün ən həssas, habelə ənənəvi təsir dairələrinə malik olan Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyada nüfuzunu artırmaqda qətiyyətli davranır. Rusiya öz təsirini nə qədər qorumağa çalışsa da, Cənubi Qafqazda dəyişən güc balansı enerji yollarının köklü şəkildə yenidən qurulmasına gətirib çıxarır. Regionun Avropa ilə Asiya arasında strateji yol ayrıcı kimi rolu əvvəlkindən daha çox diqqət çəkir".

Deputat onu da qeyd etdi ki, Azərbaycan Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya qaz ixracını artırır: “Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanması gözlənilən sülh, həmçinin Ermənistanın Çin və Orta Asiyadan Avropaya Rusiyadan yan keçərək uzanan Orta dəhliz ticarət və enerji marşrutuna daxil edilməsinə imkan verəcək. Azərbaycan sürətlə Qərbin enerji təchizatçısına çevrilir, Türkiyə və ABŞ ilə güclənən müttəfiqliyin şahidiyik. Habelə, cənab Prezident İlham Əliyevin Rusiyanın Kiyevdəki Azərbaycan səfirliyinə qəsdən raket hücumu ilə bağlı son açıqlamaları mövqeyimiz baxımından olduqca izahedicidir. Deməli, bu hadisənin yenidən təkrarlanması fonunda Rusiya ilə tarixi əlaqələrin fundamental şəkildə yenidən qiymətləndirilməsi gedir. Ermənistana ixrac edilən məhsullar, onun tək təchizatçı asılılığından azad olması siyasi manevr imkanlarını da genişləndirir. Baxmayaraq ki, Ermənistanın Rusiyadan, xüsusən də ticarət və enerji sahəsində güclü iqtisadi asılılığı var, Ermənistan hərbi və siyasi cəhətdən Moskvadan uzaqlaşır. Habelə, Ermənistan yeni aktorlar sayəsində silah alışını da şaxələndirir. İrəvan Moskva ilə münasibətlərini birdən kəsmir, KTMT-dən və AİB-dən yavaş-yavaş uzaqlaşır”.

 Sona Əliyeva

Siyasi təhlilçi Sona Əliyeva hesab edir ki, yeni dünya düzənində “postsovet hövzəsi”, “Rusiyanın arxa bağçası” anlayışları olmayacaq: “Rusiya təkcə öz nüfuzunu itirmir, Kreml Suriyadan sonra MDB çətiri altındakı ölkələrdən də sürətlə qoparılır. Moskva Cənubi Qafqazdan sonra Mərkəzi Asiyadan da uzaqlaşdırılır. Sülh Şurasına həvəslə qatılan türk ölkələrinin liderlərinin də bəyanatı bunu deməyə əsas verir. Rusiya artıq qlobal gücdən regional dövlətə çevrilir. Hətta yaxın gələcəkdə Rusiyanın daxilində də parçalanma gözlənilir. Əgər Ukraynadakı savaş iki il də uzanarsa, bu, rusların imperialist sonunu daha da yaxınlaşdıracaq. Digər tərəfdən, dünyanın aparıcı beyin mərkəzləri hesab edirlər ki, Kreml Azərbaycan və Ermənistanın "itirilməsi" ilə barışıb, amma Türküstan coğrafiyasının itirilməsini həzm edə bilməz. Çünki Orta Asiyanın enerji ehtiyatları Qərbə daşınarsa, o zaman “qaz buxovu” Rusiyanın əlindən çıxacaq. Bu isə Moskvanın bütün təhdid rıçaqlarının bloklanmasına gətirə bilər. Məhz buna görə də Kreml Sülh Şurasına yollanan türk dövlətlərinin liderlərinə təhdid və hədyanlar yağdırmaqdadır. Fikrimcə, indi TDT-yə üzv ölkələrin siyasi ictimaiyyəti Rusiyaya qarşı birləşməli, Kremlə yaxın mediaların ağız payını artıqlaması ilə verməlidirlər".

Cavanşir ABBASLI,
Musavat.com

Böyük Britaniya kral ailəsi - Bukinqem Sarayı Britaniya hökumətinin Kral III Çarlzın kiçik qardaşı Endryu Mauntbetten-Vindsoru varislik xəttindən uzaqlaşdırmaq planına müdaxilə etməyəcək.

Musavat.com xəbər verir ki, məlumatı The Times qəzeti Əlahəzrətlərinin Ofisindəki mənbəyə istinadən yayıb:n "Mountbatten-Vindsorun varislik xəttindən çıxarılması yalnız Parlamentin səlahiyyətində olan məsələdir və əlbəttə ki, biz heç vaxt onun yolunda dayanmayacağıq və ya Parlamentin iradəsinə qarşı çıxmayacağıq".

Fevralın 20-də Sky News hökumətin Parlamentə bu barədə qanun layihəsi təqdim etməyi düşündüyünü bildirib. YouGov sorğusuna görə, respondentlərin 82 faizi bu addımı dəstəkləyir. Lakin bu, digər Birlik dövlətləri ilə məsləhətləşmələr tələb edəcək və yalnız keçmiş York Şahzadəsi ilə bağlı bütün araşdırmalar başa çatdıqdan sonra mümkün olacaq.

Musavat.com