Xamenei öldürülüb, yerinə keçən oğlu Müctəba da öldürə bilərlər, amma bu sonsuza qədər davam edə bilməz; bir ölkəyə bayrağa bükülmüş tabutlar gəlirsə, demək müharibə amerikalıların da qapısına çatıb...

İranla müharibə Yaxın Şərqi deyil, planeti silkələməkdə davam edir. Amerika coğrafi olaraq bu savaşdan uzaqdır, raket səsləri eşidilmir, amma bir ölkəyə bayrağa bükülmüş tabutlar gəlirsə, demək müharibə amerikalıların da qapısına çatıb...Biz yazanda kəsəri olmur, ya da qərəzli görünür, amma tanınmış amerikalı jurnalist Taker Karlson deyib ki, bu, ABŞ-nin deyil, İsrailin müharibəsidir və Amerikanın milli təhlükəsizlik məqsədləri üçün aparılmır. Rəy sorğularına görə də amerikalıların 75 faizi bu fikirdədir ki, Trampın başladığı savaş ABŞ-nin mənafeyinə uyğun deyil. Aralıq seçkilər ərəfəsi bu rəylər Trampın vecinədir. Rusiya Ukrayna savaşını başladanda “Kiyev rejimini dəyişəcəyik” deyirdi, ABŞ-İsrail dueti də savaşın məqsədini çox iddialı qoyub- İranda rejim dəyişikliyi. Xamenei öldürülüb, yerinə keçən oğlu Müctəba da öldürə bilərlər, amma bu sonsuza qədər davam edə bilməz. Tramp əvvəl deyirdi ki, İran hakimiyyəti üçün namizədim var. Bu qoca elə zənn edirdi ki, İranda qondarma bir rejim qurub, onlara hökm etməyi məsələn, hətta yeznəsi Kuşnerə də tapşıra bilər. Necə ki, özü Qəzza üçün Sülh Şurası yaradıb, amma HƏMAS-ın İranla müharibəyə qoşulması, silahı yerə qoymayacağı bəyanatı bu qurumun perspektivini ciddi şəkildə sual altına qoyub.

Tramp son olaraq onu da deyib ki, İran özü içəridən namizəd tapsa yaxşıdır. İran namizədini tapdı, həm də Xameneinin bioloji və ideoloji varisini. Düzmü etdilər, yoxsa yenə yanlış adam seçdilər, buna İran əhalisi qərar verə bilər. Ötən 12 günlük müharibədə də qeyd etmişdim ki, bizmi bu rejimə münasibətimizdən asılı olmayaraq, İran dayanışı ilə təəccübləndirir. Ötən savaşda bütün hərbi və strateji qərar verən mərkəzlərinin başındakı generallarının öldürülməsinə baxmayaraq, rejim təslim olmadı. Bu dəfə yenə generallarını və ən son qərarı verən dini liderini də öldürdülər, amma yenə müqavimət göstərirlər. Mən yarızarafat, yarıgerçək hətta deyirəm ki, bu müharibələrdə İran dövlətinin xarabalığının altından bir dövlət də çıxdı. “Dərin dövlətdir”, hərbi dövlətdir, adı nədirsə, var.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın İranın müqavimətinə qiymətləndirməsi də çox düşündürücüdür. “İran belə demək istəyir: əgər mən məhv olsam, regionu da özümlə aparacağam”, – deyə Fidan vurğulayıb.

Fidan əlavə edib ki, “ABŞ və İsrailin ən böyük yanlışı İranın dövlət aparatını qiymətləndirməmələri oldu. İran köklü və qədim dövlətçilik ənənələrinə malikdir”. Bu açıqlamaya həm də keçmiş(keçmişmi?-N.S) kəşfiyyat rəhbərinin vəziyyətə qiymətləndirməsi kimi baxmaq lazımdır...Yeri gəlmişkən, Türkiyə bu savaşın çıxmaması üçün çox çalışdı, amma İsrail öz istədiyini etdi.

Amerika hökumətini indi həm də “iqtisadi zəlzələ” çox narahat edir. Bir gün əvvəl aparıcı şirkətlərin indekslərində kəskin enişlər yaşandı, bunun səbəbi investorların İran münaqişəsinin uzun sürə biləcəyindən qorxmasıdır.

Vəziyyət o qədər qəlizləşib ki, İran danışıqlarında Ağ Evin əsas siması Stiv Uitkof müharibədən əvvəlki bəyanatlarının əksinə olaraq, İran rəsmilərinin danışıqlarda özlərini “danqabaş” kimi apardıqlarını iddia edib. Deyib ki, İran nümayəndələri 11 nüvə bombası hazırlamaq üçün 60%-ə qədər zənginləşdirilmiş 460 kq uran ehtiyatına malik olduqları ilə lovğalanıblar, bu da ABŞ-a təhdid yaratdığı üçün hərbi əməliyyatlar variantına əl atıb. Amma Uitkov “unudub” ki, ABŞ Müdafiə Nazirliyinin ötən il dərc etdiyi hesabatda bildirilirdi ki, İran uzaq ölkələri təhdid edə biləcək qitələrarası ballistik raket hazırlamaq üçün təxminən on il vaxt lazımdır. Yəni ortada böyük bir yalan var: kəşfiyyat məlumatlarına baxmayaraq, prezident və komandası iddia edir ki, İran tezliklə Amerika ərazisinə çata biləcək raketlər hazırlayırdı. Eyni ssenari İraqla bağlı da olub. “Səddam rejimi kimyəvi silah hazırlayır” deyib ölkənin sərvətinə çokdülər, sonra da dedilər ki, kəşfiyyatın bu xəbəri yalanmış...

Bu qədər yalanların içində isə müharibənin nə qədər çəkə biləcəyi haqda proqnoz vermək çətindir. Tramp hərbi əməliyyatın "lazım olduğu qədər" davam edəcəyini bildirib. O, quru qoşunlarının göndərilməsi ehtimalını da istisna etməyib. Ekspertlər güman edir ki, söhbət ABŞ-nin İranın qərb sərhədində sayı 10 mindən 50 minə qədər olan proksi-qüvvələrə və onlara dəstək verəcək məhdud saylı amerikalılardan gedir. Amma proksi-qüvvələr düşünüldüyü kimi uğur qazanmaya da bilər, çünki İranın quru qüvvələrinin döyüş qabiliyyətini demək olar ki, 100% qoruyub saxladığı deyilir. Bu məsələdə də Ağ Evdə ziddiyyətli rəylər olduğu görünür. Məsələn, vitse-prezident Vens deyib ki, ABŞ-nin "aydın sonu və aydın məqsəd olmadan" Əfqanıstan(20 il) və İraq(10 il) kimi yeni çoxillik münaqişəyə qarışmaq niyyəti yoxdur. Vensin sözlərinə görə, Trampın yeganə məqsədi İranın "heç vaxt nüvə silahı əldə edə bilməyəcəyinə" əmin olmaqdır.

İranın Müctəba seçimi xəbəri doğrudursa, bu artıq rejimin davam etməsi mesajıdır. İran mediası hələ Əli Xameneinin sağlığında yazırdı ki, Müctəba İslam inqilabının davamlılığını qoruyub saxlaya və onu müasir çağırışlara uyğunlaşdıra bilən fiqurdur. Tramp onu qəbul edəcəkmi? Kim bilir, vaxtilə Suriyanın silahlı dəstələrinə başçılıq edən Əhməd Əş Şaarada Ağ Evin düşməni idi, sonra onu həmin sarayda hörmətli qonaq kimi qarşıladılar...
Azərbaycana bu savaşın tezliklə bitməsi lazımdır. İran rejiminin Qarabağın daşlarını söküb aparan ermənilərlə şərik olduqları, parlamentləri Xocalını soyqırım kimi tanımayıb və s. Giley və töhmət üçün deyəcəyimiz çox mətləblər var. Amma qonşuda bu cür savaşın, İranın parçalanmasının bizə heç vaxt faydası ola bilməz.

Nazim SABİROĞLU,
Musavat.com

Nazim SABİROĞLU

ABŞ-ın İran hədəflərinə hücumları davam etdirmək üçün geniş seçimləri var və əməliyyatın müddəti xeyli uzadıla bilər.

Musavat.com xəbər verir ki, ABŞ vitse-prezidenti J.D.Vens bunu Fox News-a verdiyi müsahibədə deyib: "Prezident məqsədlərimiz barədə çox aydın danışıb: İran nüvə silahına sahib ola bilməz. İranın nüvə proqramını, eləcə də qüvvələrimizi təhdid edən müxtəlif raketləri pozmaq üçün daha böyük imkanlarımız var".

O, əlavə edib ki, ABŞ-ın "bir çox variantı var" və əməliyyat "bir az daha uzun" və ya "əhəmiyyətli dərəcədə uzun" çəkə bilər.

Musavat.com

Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya liderləri İranın Yaxın Şərqdəki müttəfiqlərinə qarşı hücumlarından qəzəbləniblər.

Musavat.com xəbər verir ki, Avropa üçlüyünün müvafiq bəyanatını Britaniya Baş naziri Keir Starmerin ofisi yayıb: "Biz regiondakı maraqlarımızı və müttəfiqlərimizin maraqlarını qorumaq üçün addımlar atacağıq, ehtimal ki, İranın raket və PUA atma qabiliyyətini məhv etmək üçün zəruri və mütənasib müdafiə tədbirləri görəcəyik".

Qeyd olunur ki, London, Paris və Berlin bu məsələdə ABŞ və onların Yaxın Şərq müttəfiqləri ilə əməkdaşlıq etmək barədə razılığa gəliblər.

Bundan əvvəl Starmer Yaxın Şəqrdəki müttəfiqlərini PUA hücumundan müdafiə etmək üçün Ukraynadan mütəxəssislər cəlb olunacağını bildirib.

Musavat.com

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Polşaya rəsmi səfəri zamanı o, bu ölkənin baş naziri Donald Tusk və prezidenti Karol Navrotski ilə, eləcə də erməni diasporunun nümayəndələri ilə görüşüb. Musavat.com “Nezavasimaya qazeta”ya istinadən xəbər verir ki, əsas müzakirə mövzuları Cənubi Qafqazda sülh və İrevanın Aİ ilə əməkdaşlığı olub.



Səfər 25-26 fevral tarixləri arasında davam edib. Paşinyan axşam Varşavaya gəlsə də, ilk gün Kral Qəsrini ziyarət edib, orada ona erməni xalçaları kolleksiyası nümayiş etdirilib, Milli Kitabxana və ekspertlərin və diplomatların onu gözlədiyi Polşa Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutuna baş çəkə bilib.

Paşinyan və Tusk arasında danışıqlar təxminən iki saat davam edib. Baş nazirlər hətta erməni qonağın bloqu üçün yumoristik birgə video da çəkiblər və bu videoda polşalı ermənilərə "ürək" göndəriblər. Tuskun sözlərinə görə, Paşinyanın səfəri bütün sahələrdə ikitərəfli münasibətlərin inkişafına təkan verəcək. Onlar həmçinin Ermənistanın Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığının dərinləşdirilməsinin və onun Avropaya inteqrasiyasının lehinə çıxış ediblər. Tusk deyib: "Demokratiyanı, müstəqilliyi və sülhü seçən ölkələr üçün Aİ-nin genişlənməsinə açığıq. Əminəm ki, sizin siyasətiniz bu yola uyğundur".

Diqqətçəkən məsələ Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan və Polşanın müdafiə naziri Vladislav Kosiniak-Kamış arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq haqqında memorandumun imzalanmasıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Polşa 1999-cu ildən NATO üzvüdür və alyansın kollektiv müdafiə və hərbi-texniki əməkdaşlıq təşəbbüslərində fəal iştirak edir. Ermənistan da öz növbəsində bir neçə postsovet dövlətini birləşdirən və kollektiv təhlükəsizliyə yönəlmiş hərbi-siyasi ittifaq olan KTMT-nin üzvüdür. Lakin 2024-cü ildə Ermənistan rəhbərliyi ölkənin KTMT-dəki iştirakının faktiki olaraq dondurulduğunu elan etdi. Bu addım yalnız texniki əməkdaşlıq deyil, həm də Ermənistanın təhlükəsizlik arxitekturasını şaxələndirmək niyyətinin göstəricisidir. Bu, regionda qüvvələr balansını diqqətlə izləyən aktorlar üçün də siqnaldır.



Ermənistan və Polşa bir neçə ildir ki, hərbi-sənaye sektorunda əməkdaşlıq edirlər. 2014-cü ilin oktyabr ayında ilk Ermənistan-Polşa birgə hərbi-sənaye müəssisəsi olan "Lubava-Armenia" açıldı. Çarensavan Dəzgah Alətləri Zavodunda qurulan bu şirkət istehsal müəssisələrini modernləşdirir, müasir çoxfunksiyalı kamuflyaj texnologiyaları istehsal edir, həmçinin dəbilqələr, bədən zirehləri, kamuflyaj torları və digər avadanlıqlar istehsal edir.

Azərbaycan mövqeyindən baxdıqda Nikol Paşinyanın Polşa səfəri ilk növbədə regiondakı geosiyasi balans kontekstində qiymətləndirilir. Bakı üçün əsas məqam Ermənistanın xarici siyasət kursunun hansı istiqamətə yönəldiyi və bunun Cənubi Qafqazda sülh prosesinə təsiridir. Rəsmi İrəvanın Avropa platformalarında fəallaşması Azərbaycanın prinsipial olaraq etiraz etdiyi bir məsələ deyil, lakin bu yaxınlaşmanın regionda yeni siyasi bloklaşma yaratmaması vacib sayılır.

Musavat.com