Musavat.com xəbər verir ki, rusiyalı biznesmen hökumət başçısına "Qjel" assosiasiyası tərəfindən hazırlanmış, yüksək keyfiyyətli çinidən düzəldilmiş, qızıl suyuna çəkilmiş unikal nüsxədə, 400 min erməni dramı dəyərində "Mavi Tac" çay dəsti hədiyyə edib.

Bu xəbəri Ermənistanın “Joğhovurd” qəzeti yazıb.

Nəşr Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin indiki dövrünə diqqət çəkib və baş nazirin rus iş adamından hədiyyə qəbul etməsini xüsusi vurğulayıb. Bu hədiyyə ilə yanaşı parlamentin spikeri Alen Simonyanın Moskvaya səfəri və Rusiyanı "qardaş millət" adlandırması ayrıca qeyd olunur. Nəşr qeyd edir ki, münasibətlər ziq-zaq xarakterli olsa da, son zamanlar Moskva-İrəvan xəttində müxtəlif səviyyələrdə görüşlər keçirilir.

Qeyd edək ki, “Sistema” maliyyə-kredit şirkətinin rəhbəri olan Vladimir Yevtuşenko Rusiyada milyarderlərdən biridir.

Emil Salamoğlu,
Musavat.com

Həm Azərbaycan, həm də Ermənistan ABŞ üçün getdikcə daha vacib ölkələrin durumuna gəlib. Çünki bu iki ölkə Moskvadan uzaqlaşıb TRIPP-i dəstəkləyib, həmçinin, İran ətrafında gərginlik şübhəsiz, Cənubi Qafqaza da yayılacaq”.

Bunu, ABŞ Dövlət Departamentinin keçmiş rəsmisi, tanınmış politoloq Pol Qobl deyib.

Qoblun sözlərinə görə, vitse-prezident Bakı və İrəvanda “hər iki tərəfi ABŞ-ın dəstəyinə inandırmaq və seçdikləri istiqaməti təşviq etmək” üçün olub. “Ayrı bir məsələ Bakı və

İrəvan arasında sülh anlaşması pozularsa, Vaşinqtonun reaksiya verməyə hazır olmasıdır. Münaqişə sonrası qarşılıqlı pozuntu ittihamları qeyri-adi hal deyil və Cənubi Qafqaz da mümkündür. Vaşinqton hər iki tərəfin çox yaxşı başa düşür. Bir tərəf, ehtimal ki, digərini 2025-ci ilin avqustunda Trampın vasitəçiliyi ilə əldə edilmiş razılaşmanı pozmaqda ittiham edə bilər. ABŞ-nin vəzifəsi hökm vermək deyil, bu cür ittihamların açıq eskalasiyaya çevrilməsinin qarşısını almaqdır”.

Politoloqa görə, söhbət vəziyyəti cilovlamaqdan və idarə etməkdən, həmçinin, razılaşmaya və ona sədaqətlə əməl edənlərin hamısına Amerikanın dəstəyini təmin etməyə tərəflərin inamından gedir:

“Bu kontekstdə Vensin səfəri rəsmi jest kimi deyil, regional qeyri-müəyyənliyin artdığı bir dövrdə Vaşinqtonun Cənubi Qafqazda sabitliyi və təsirini qorumaq strategiyasının bir hissəsi kimi görünür”.

Qobl nəyə işarə edir? Bakı və İrəvan arasında sülh anlaşmalarının pozulma ehtimalı varmı?

Siyasi ekspert Oqtay Qasımov Musavat.com-a deyib ki, 8 avqust razılaşmasından sonra liderlər mətbuat konfransında münaqişənin keçmişdə qaldığını bəyan ediblər:

"Altı ay ərzində bu istiqamətdə mühüm addımlar atılıb: Azərbaycan tranzit embarqosunu qaldırıb, nəticədə Rusiya və Qazaxıstan taxılı Ermənistana daşınır, Bakı yanacaq məhsullarının tədarükünü həyata keçirir, müxtəlif səviyyələrdə komissiyalar təşkil olunur, görüşlər keçirilir. Əbu-Dabidə də liderlər sülhə sədaqəti bəyan ediblər. Ona görə də eskalasiya riski sıfıra enib. O halda mümkündür ki, revanşistlər iqtidara gələ və razılaşmanı poza".

O. Qasımov onların hakimiyyətə gəlməl şanslarının isə olmadığını düşünür:

"Vensin İrəvan səfərində önəmli sənədlər imzalandı, 9 milyardlıq investisiya qoyulacaq, Zəngəzur dəhlizinin açılmasına da az vaxt gəlib. Odur ki, eskalasiya riskləri olduqca azdır. Tramp da bəyan edib ki, gərginlik olarsa, ona məlumat verilsin. ABŞ bölgədə maraqlarının qorunması üçün sabitlikdə maraqlıdır və bunu əldə etməyə imkanı da var".

Siyasi ekspert Ramiyə Məmmədova hesab etmir ki, tərəflərdən biri eskalasiyada maraqlıdır. Onun qənaətinə görə, Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülh beynəlxalq güclərin də marağındadır, çünki Orta dəhliz sabitliyi tələb edir:

"Artıq Minsk Qrupu de-yure ləğv edildi. Bu da 30 illik münaqişənin keçmişdə qalmasında ABŞ-nin xüsusən maraqlı olduğunu təsdiqləyir. Regionda eskalasiya iqtisadi layihələri təhdid edir. Bu da böyük oyunçuların siyasi istəklərinə uyğun gəlmir. Ona görə bölgəmizdə yeni bir səhifənin açıldığını əminliklə söyləmək mümkündür. Bundan sonra Rusiya da köhnə narrativləri bölgəyə gətirə bilməz, çünki Türkiyə var. Hətta ruspərəst qüvvələr Ermənistanda hakimiyyətə gələrsə, hərçənd bunu istisna edirəm, yenə də regionda sülh prosesini poza bilməz".

Ekspert güman edir ki, ilin sonuna qədər yekun sülh sənədi imzalanacaq və böyük ehtimalla, bu tarixi mərasim də Ağ Evdə baş tutacaq:

"Sərhəddə də mümkündür, rəmzi xarakter daşıması cəhətdən ehtimal edirəm. Ancaq Tramp bu işin memarı kimi yekun sazişin də Vaşinqtonda imzalanmasını istərdi, buna da tərəflər etiraz etməzlər".

Emil Salamoğlu
Musavat.com

MHP lideri niyə Qərbə qarşı  Ankara, Moskva və Pekin arasında ittifaq yaradılmasını istəyir? 

Rusiyanın Türkiyədəki müvəqqəti işlər vəkili Aleksey İvanov Türkiyə prezidentinin müttəfiqi və Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) lideri Dövlət Baxçalının Qərbə qarşı çıxmaq üçün Ankara, Moskva və Pekin arasında ittifaq yaratmaq ideyasını maraqlı adlandırıb. 

Baxçalı əvvəllər ABŞ və İsraildən ibarət “şər koalisiyasına” qarşı Türkiyə, Rusiya və Çin arasında ittifaq yaratmağı təklif etmişdi. Baxçalının təşəbbüsünə münasibət bildirən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan hələ bununla “tam tanış olmadığını”, lakin “hər şeyin yaxşılığa doğru olmasını” arzuladığını bildirib.

İvanov Türkiyənin “Nefes” qəzetinə verdiyi müsahibədə bildirib ki, “Baxçalının ifadə etdiyi ideyanı çox maraqlı hesab edirlər: "Baxçalının mövcud proseslərə çox məntiqli baxışı var. Rusiya, Türkiyə və Çin həm sonda üçtərəfli formatda, həm də beynəlxalq strukturlarda çoxqütblü dünyada əsas oyunçulardır".

İvanov həmçinin bildirib ki, “Rusiya ilə Türkiyə arasındakı münasibətlər son illərdə strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə çatıb. Bu yüksək səviyyəli əməkdaşlığın göstəriciləri olan flaqman layihələr var”. Diplomat enerji, xüsusən də nüvə enerjisi, Rusiya qazı, nefti və neft məhsullarının tədarükü, kənd təsərrüfatı və turizm sahələrini 2026-cı ildə Rusiya və Türkiyə arasında əməkdaşlıq üçün ən perspektivli sahələr kimi müəyyən edib.

İvanov həmçinin bildirib ki, Moskva və Ankara beynəlxalq və regional gündəmlərdə “təcili məsələlər üzrə yaxşı koordinasiya qurublar”. İvanov əlavə edib ki, “Rusiya Türkiyə ilə ikitərəfli əməkdaşlıq səviyyəsindən məmnundur”.

Fikrət Yusifov 

Sabiq maliyyə naziri, siyasi və iqtisadi məsələlər üzrə şərhçi Fikrət Yusifov “Yeni Müsavat”a dedi ki, dünyanın iki böyük gücünün arasında gedən savaşda digər dövlətlər öz mövqelərini müəyyən etməyə məhkumdular: “İki böyük güc - ABŞ və Çin arasında bu gün davam edən qarşıdurma hələ özünün kulminasiya nöqtəsinə çatmayıb. Lakin inandırmaq istəyirəm ki, bu qarşıdurma son həddə çatdıqda digər ölkələrin iki güc arasında balanslaşmış siyasət aparması mümkün olmayacaq. O səbəbdən dövlətlər strateji olaraq yaxın gələcəkdə hansı tərəfdə dayanacaqlarının fərqində olmalıdılar. Bu seçimi indi etmək çətindir. Götürək, Türkiyənin bu məsələdəki durumunu. Türkiyə bu gün iki böyük güc arasında balanslaşdırılmış bir siyasət sərgiləyir. O, buna məcburdur. Çünki bir tərəfdən ABŞ ilə birlikdə NATO-nun iki güc sahibindən biridir, digər tərəfdən Birləşmiş Ştatlarla bir çox sahələrdə - xüsusilə də hərbi sənaye müstəvisində yaxınlıq etməyə çalışır. Bu gün Türkiyənin Çinlə də münasibətləri yüksək səviyyədədir. Bu durumda Türkiyə nə etməlidir? Əslində sualın cavabı zamanla veriləcək. İki nəhəngin savaşında hansı tərəf yeniləcək? Bu sualın tam cavabı hələlik olmasa da, görünən budur ki, Trampın hakimiyyətə gəlməsindən sonra bu qarşıdurmada yenilən hələlik Çindir. ABŞ-nin Çinin Panama kanalındakı təsirlərini neytrallaşdırması, onun yaxın müttəfiqi Venesuelanı məğlub etməsi, Qrelandiyada hökmranlığına bir addımın qalması, Rusiya-Ukrayna müharibəsində ciddi iqtisadi dividentlər əldə etməsi və bu sahədəki böyük gözləntiləri, İran üzərində qara bulud kimi dayanması kimi uğurları həm də bu məkanlarda Çinin mövqelərinin itirilməsi deməkdir... Düşünürəm ki, bütün hallarda ABŞ və Çin ətrafında cəmləşən ölkələrin son və qəti qərar vermək zamanı çox da uzaqda deyil”.

Sona Əliyeva 

Siyasi təhlilçi Sona Əliyeva hesab edir ki, Baxçalının Türkiyə-Rusiya-Çin strateji müttəfiqlik modeli hazırkı qlobal müstəvidə hər üç ölkənin maraqlarına cavab verir: “Kreml də Türkiyənin belə bir qütbdə təmsil olunmasını arzulayır. Çünki həm Çin, həm də Rusiya Qərbin Şərqə doğru "səlib yürüşünü" dayandırmaq istəyir. Digər tərəfdən, Rusiya bu addımla Türkiyə və NATO arasında nifaq salmağa çalışır. Türkiyənin strateji hədəfləri isə Rusiya və Çinlə yaxınlaşmaqla oradakı türkdilli xalqlarla inteqrasiyanı sıxlaşdırmaq, türk topluluqlarının yaşadığı bölgələrə investisiya yatırmaqdır. Eyni zamanda Türkiyə Rusiya və Çinin silah bazarında önəmli rola sahib çıxmağa can atır. Digər tərəfdən, Ankara Pekin və Çinlə yaxınlaşmaqla İranı intihar ipindən almağa çalışır. Bu da o deməkdir ki, Türkiyə İrandan sonrakı hədəfin məhz özü olacağı qənaətindədir. Bundan başqa, qardaş ölkə İsrailə qarşı blokda Rusiya və Çini də görmək istəyir. Moskva İsrailin Suriyada ruslara qarşı etdiklərini unutmayıb. Doğrudur, Dövlət Baxçalının dedikləri hazırda Türkiyə siyasətinin de-yure planlarına daxil edilməyib. Amma onun bu fikirləri həm Türkiyə cəmiyyətinə, həm də Pekin və Moskvaya bir ismarışdır. Ankara bu cür teoremləri ortaya atmaqla Kreml və Pekinin mövqeyini öyrənmək üçün nəbz yoxlamasına baş vurur".

Cavanşir ABBASLI,
“Yeni Müsavat”

Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruc çıxışında bir sıra vacib məqamlara diqqət çəkib.

Musavat.com-un məlumatına görə, o, deyib ki, kibercinayətkarlıq silah, terror və insan alveri kimi transmilli təhlükədir:

“Dövlət Təhlükəsizlik orqanlarımızın beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirən və kiberməkanımızın suverenliyini qoruyan təşəbbüsünü alqışlayırıq. Dövlət saytlarına-xüsusilə müdafiə, xarici siyasət, bir sözlə rəsmi portallara edilən hücumlar, onların üzərindən verilən siyasi mesajlar, məlumat oğurluğu, o cümlədən, bank sisteminə fişinq hücumları milli təhlükəsilziyimizin təkcə hərbi meydanlarda deyil, elektron və kiber aləmdə vacib qabaqlayıcı tədbirləri zəruri edir. Xüsusi vurğulayaq ki, dövlət təhlükəsizlik orqanları istər Vətən müharibəsində, istərsə sülh dövrünün başladğı və ona qarşı qəsdlərin artdığı zamanda dövlətimizin qoruyucu zirehlərdən biri kimi çıxış etməsi təqdirəlayiq hadisədir”.

Z.Oruc əlavə edib ki, müzakirəyə çıxarılan Konvensiyanın təsdiqi əsla şəxsi toxunulmazlıq azadlığına qarşı deyil, məhkıəmə qərarları olmadan elektron sübutlara əlçatanlıq məhz dövlət təhülkəsilziyi mənaefləri baxımından önəmlidir:

“İkinci toxunmaq istədiyimiz məsələ, Bakı Hərbi Məhkəməsində müharibə cinayətlərində təqsirləndirilən 15 nəfər barəsində hökmün elan edilməsi xalqımıza qarşı törədilən ədalətsizliklərə verilən qəti və tarixi cavab, Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanlarında qazandığı Qələbənin məhkəmə salonlarında da hüquqi təsdiqidir. Bütün hakimiyyət institutları, mediamız və 100 minlərlə vətəndaşın qanuni təmsilçiləri heç bir nifrət nitqinə və samosuda yol vermədilər, təhlükəsizlik qüvvələrimiz döyüş meydanlarındakı xüsusi təyinatlılar kimi peşəkar davrandılar, heç bir qeyri-insani rəftara yol vermədən dövlət iradəsinin nümayiş etdidlər. Bəli, qurulan Sülh Məhkəməsi düşmənçiliyə deyil, müharibə dövrünün qapanmasına xidmət edir, qisas yox, gələcək nəsillərin təhlükəsizliyi üçündür.

Məhkəmədən bir gün öncə Əbu-Dabidə iki dövlət rəhbərinin ərəb dünyasının Nobeli sayılan Sülh mükfatına layiq görülməsi, prezident İlham Əliyevin çoxəsrlik silahlı münaqişədən sonra regiona və dünyaya barış gətirməsi işğalçılara, onların ideoloqlarına və himayədarlarına verilən ən böyük cəzadır. 5 fevral tarixli hökmü bütün şəhidlərimizin, bir milyona yaxın məcburi köçkünün və bütöv bir millətin bərpa olunan hüquqi iradəsidir. Bəli, separatçıları öz paytaxtlarında diplomatik protokolla qəbul edənlər Qarabağ işğalçıları üzərində heç vaxt Ruanda, Haaqa tribunalı qurmayacaqdılar. Ermənistanla sülh müqaviləsinin imzalanması yaxınlaşdıqca gizli qəsdçiləri açıq görürük. Fransa Milli Assambleyasının qətnaməsini təqdim edən Loran Vokye deyir ki, Azərbaycan guya Ermənistanı yox etmək, erməniləri silmək istəyir. İndi bütün dünya görür: Fransa parlamentariləri sülhə necə zərbə vurur və erməni xalqını hansı təhlükəyə atmaq istəyir. Asambelyanın qərarı müharibəyə çağırışdır, ABŞ-ın sülh missiyasına zərbədir və düşmənçilik üçün 1987-ci ilin Humanite jurnalındakı çağırışın təkrarıdır”.

Komitə sədri deyib ki, 2020-ci ildə Vətən müharibəsindən cəmi 10 gün sonra Fransa Parlamenti Qarabağın müstəqilliyini tanımışdı:

“Absurda baxın: İrəvan kənarda qalıb, onun adından Yelisey çıxış edir. Bu, artıq diplomatiya və qardaşlıq yox, siyasi riyakarlıqdır. 5 fevral Məhkəmə qərarından sonra İrəvan meydanlarında 90-cı illərdən fərqli olaraq, kimsə separatizmin müdafiəsi üçün kütləvi aksiyalara əl atmır. Deməli, Bakıda verilən qərarın sülhə xidmət etdiyini erməni xalqı da yaxşı başa düşür”.
Komitə sədri bildirib ki, Prezident İlham Əliyev nəinki Qafqaza, bütövlükdə dünyaya barış və təhlükəsizlik gətirir: “Proqnozlaşdırmaq çətin deyil ki, sülhə qarşı birləşən qüvvələr qarşıdakı aylarda təxribatlarını daha da gücləndirəcəklər. Ona görə xalqımızdan birlik və möhkəm iradə tələb olunur. Ermənistanla başlayan ticarət və siyasi əlaqələrin müdafiəsi sui-qəsdçilərə zərbə vuracaq, qlobal müharibə partiyasını məğlub edəcək. Gəlin, düşmənçilikdən qazanan keçmiş imperiyaların niyyətlərinə fürsət verməyək. Gəlin, Sülh Zəfəri liderinin, əsl Nobeli haqq edən İlham Əliyevin nəinki Qafqaz, bütün dünya üçün xilaskarlıq kursunu qətiyyətlə müdafiə edək. İndi sülh uğrunda mübarizə elə 44 günlük savaşdakı qədər birlik və məsuliyyət tələb edir”.

E.Paşasoy,
Musavat.com