Axşam saatlarında düzgün seçilməmiş qidalar orqanizmin yuxu zamanı bərpa olunmasına mane ola bilər.

Manset.az Baku.ws-ə istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bəzi məhsullar gecə istirahətinə mənfi təsir göstərərək yuxu hormonunun ifrazını zəiflədir və orqanizmdə stres yaradır.

Qeyd olunur ki, emal olunmuş ət məhsulları, xüsusilə kolbasa və oxşar qidalar bağırsaq mikroflorasının balansını poza və yuxuya cavabdeh olan hormonların istehsalını azalda bilər.

Bundan əlavə, axşam saatlarında çörək, düyü və makaron kimi karbohidratlarla zəngin qidaların qəbulu qanda şəkərin səviyyəsində kəskin dəyişikliklərə səbəb olur. Bu isə gecə boyu tez-tez oyanma və yuxunun səthi olmasına gətirib çıxara bilər.

Məlumatlara görə, şirniyyat və şəkər tərkibli məhsullar da axşam yeməyi üçün uyğun hesab edilmir. Bu cür qidalar stres hormonlarının səviyyəsini artıra və yuxunun dərin fazaya keçməsini çətinləşdirə bilər.

Keyfiyyətli yuxu üçün axşam saatlarında zülalla zəngin qidalar və tərəvəzlərin seçilməsi tövsiyə olunur. Belə qidalanma yalnız yuxu problemlərinin azalmasına deyil, eyni zamanda orqanizmdə iltihabi proseslərin zəifləməsinə də müsbət təsir göstərə bilər.

Mütəxəssislər bildirir ki, davamlı yuxusuzluq immun sistemini zəiflədir və ümumi sağlamlığa ciddi təsir göstərir. Bu səbəbdən axşam qidalanmasına diqqət yetirmək sağlam həyat tərzinin vacib hissəsi hesab olunur.

Bəzi qidalar uşaqların beyin inkişafına mənfi təsir göstərə bilər.

Manset.az-ın Milli.az-a istinadən məlumatına görə, araşdırmalar göstərir ki, xüsusilə aşağıdakı məhsulların tez-tez və həddindən artıq istehlakı uşaqlarda zəka inkişafının gecikməsinə səbəb ola bilər:

Körpə peçenyeləri - yüksək şəkər və qatqı maddələri tərkibli bu peçenyelər qida dəyəri az olduğu üçün beyin inkişafını zəiflədə bilər.

"Nugget" - dərin yağda qızardılmış və konservantlarla zəngin bu məhsullar uşağın yaddaş və diqqət funksiyasına mənfi təsir edə bilər.

"Noodle" - sürətli hazırlanması ilə məşhur olsa da, yüksək natrium və konservant tərkibi ilə beyin hüceyrələrinin inkişafını gecikdirə bilər.

Kola - qazlı içkilərdəki şəkər və kofein uşaqlarda hiperaktivlik yarada və beyin funksiyalarını zəiflədə bilər.

Cips - yüksək duz və trans yağ tərkibi ilə uşaqlarda konsentrasiya və yaddaş problemlərinə səbəb ola bilər.

Bəzi məhsullar o qədər uzun müddət saxlanıla bilir ki, demək olar əbədi təsir bağışlayır. Əgər bir gün “təhlükəsizlik çantası” toplamaq lazım gəlsəydi, məhz bu məhsullar onun əsasını təşkil edərdi.

Manset.az0ın Lent.az-a istinadən məlumatına görə, qida təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssislər qeyd edirlər ki, məhsulların uzunömürlü olması onların tərkibindən asılıdır, Belnovosti-nin müxbiri xəbər verir. Nə qədər az nəm və üzvi birləşmə varsa, məhsul öz xüsusiyyətlərini bir o qədər uzun müddət qoruyur.

Birinci yeri inamla bal tutur. O, təbii fermentlər və aşağı rütubət sayəsində onilliklərlə saxlanıla bilər. Arxeoloqlar qədim məqbərələrdə bal tapıblar və o, istifadəyə yararlı vəziyyətdə qalıb. Bu, faktiki olaraq xarab olmayan unikal bir məhsuldur.

İkinci məhsul ağ düyüdür. Düzgün şəraitdə saxlandıqda, o, 20 ildən artıq keyfiyyətini qoruyur. Düyü az yağ tərkibinə görə stabil qalır. Yağlar oksidləşmir və acı dad əmələ gətirmir. Üçüncü yerdə duz qərarlaşıb. Onun istifadə müddəti yoxdur və təbii konservant kimi istifadə olunur. Duz bakteriyaların inkişafını dayandırır və məhsulları əsrlərlə qoruyur. Onun xüsusiyyətləri zamanla dəyişmir.

Dördüncü məhsul şəkərdir. Quru yerdə saxlanıldıqda, o da xarab olmur. Şəkər kristallaşa bilər, lakin təhlükəsiz qalır. Mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişli mühit yaratmır.

Beşinci yeri quru süd tutur. Hermetik qablaşdırmada o, 20 ilə qədər saxlanıla bilər. Nəmin çıxarılması onu xarab olmağa davamlı edir. Bu, uzunmüddətli saxlanma üçün ən rahat məhsullardan biridir.

Altıncı məhsul mərciməkdir. O, 10 ilə qədər qida dəyərini və dadını qoruyur. Paxlalılar dağılmaya davamlıdır və uzun müddət tam dəyərli zülal mənbəyi olaraq qalır. Bu isə onları məhdud resurslar şəraitində xüsusilə qiymətli edir.

Yeddinci yeri soya sousu tutur. Duzun yüksək konsentrasiyası onu demək olar ki, “əbədi” edir. O, illər keçsə belə dadını itirmir və təhlükəsiz qalır. Əsas şərt qapalı qabda saxlanılmasıdır.

Bu məhsullar istənilən şəraiti geridə qoya bilər. Onlar stabildir, qidalıdır və xüsusi saxlanma şərtləri tələb etmir. Onların xüsusiyyətlərini bilmək isə sizi yarı yolda qoymayan ehtiyat yaratmağa imkan verir. Hətta ən gözlənilməz vəziyyətlərdə belə.

Soyuq havalarla əlaqədar çətin və depressiv günlər yaşayırsınızsa, qidalanmağınıza fikir verməklə bundan tez bir zamanda xilas ola bilərsiniz.

Manset.az Axşam.az-a istinadən əhvalınızı yüksəldəcək qidaların siyahısını təqdim edir:

Yaşıl bitkilər
İspanaq, Brüssel kələmi kimi qidalar depressiya simptomlarının azalmasına səbəb olar. Çünki sözügedən bitkilərin tərkibində fol turşusu və B vitaminləri var. Bunlar isə birbaşa əhvalı yüksəldən qidalardır.

Balıq
Balıq beynin və ürək-damar sisteminin inkişafına yol açır. Bundan başqa balığın tərkibində olan yağ əhvalın yüksəlməsinə təsir göstərir. Qızıl balıq bu baxımdan daha faydalıdır.

Meyvələr
Portağalda olan B6 vitamini bu meyvəni daha da dəyərli edir. Çünki araşdırmalar portağalın əhvalı müsbətə köklədiyini sübut olunub.

Zəfəran
Əhvala müsbət təsir edən amillərdən biri də zəfərandır. Bu qiymətli ədviyyat yeməklərə qatılaraq da istifadə oluna bilər.

Şokolad
Şokolad zərərli hesab edilən narkotik maddədən alacağınız həzz qədər sizə yüksək əhval-ruhiyyə bəxş edə bilər. Əgər özünü yorğun hiss edirsinizsə, şokolad yeyərək bundan azad ola bilərsiniz. Digər maddələrlə yanaşı şokoladın tərkibindəki kofein də əhvalınıza müsbət təsir göstərəcək.

Faydalı karbohidratlar
Mütəxəssislər günorta saat 15:00-17:00 arası 120 kaloridən çox olmayaraq 25-30 qrama qədər karbohidratli yeməklərdən istifadə etməyi məsləhət görür. Amma bu zaman diqqətli olmaq lazımdır. Çünki bu, şəkər xəstələrinə məsləhət görülmür.

Səhiyyə sahəsində aparıcı mütəxəssislər arıqlama məqsədilə istifadə olunan preparatlaın potensial olaraq ciddi yan təsirlərə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.

Manset.az Baku.ws-ə istinadən xəbər verir ki, bu yan təsirlər arasında görmə qabiliyyətinin ciddi pozulması və hətta geri dönməyən korluq halları da var.

Bir sıra elmi araşdırmalar bu preparatların qəbulu ilə qeyri-arteritik ön işemik optik neyropatiya (NAION) arasında əlaqə olduğunu göstərib. Bu nadir xəstəlik zamanı görmə sinirinin qanla təchizatı pozulur və nəticədə qəfil, geri dönməz görmə itkisi baş verə bilər.

Keçən il "JAMA Ophthalmology" jurnalında ABŞ-dƏ bu səbəbdən görmə qabiliyyətini itirmiş doqquz pasiyentlə bağlı məlumatlar dərc olunub. Onlardan yeddisinə "NAION" diaqnozu qoyulub. Hadisələrdən birində qadın semaqlutidin ilk inyeksiyasından sonrakı səhər sol gözündə tam görmə itkisi ilə üzləşib. Preparat müvəqqəti dayandırıldıqdan və sonradan yenidən qəbul edildikdən sonra isə o, ikinci gözünün də görmə qabiliyyətini itirib.

Digər hallarda pasiyentlər göz önündə qəfil ağrısız "kölgə" yaranmasından, torlu qişa damarlarının zədələnməsindən və göz daxili qanaxmalardan şikayət ediblər. Bəzi vəziyyətlərdə preparatın qəbulu dayandırıldıqdan sonra görmə qismən və ya tam bərpa olunub, lakin bir sıra pasiyentlərdə pozuntular qalıcı olub.

Alimlər vurğulayırlar ki, bu ağırlaşmaların dəqiq mexanizmi hələ tam aydınlaşdırılmayıb. Ehtimal olunur ki, qanda şəkərin kəskin azalması gözün xırda damarlarına zərər verərək görmə sinirinin qidalanmasını poza bilər.

Bir çox insan yatarkən otağın qaranlıq olduğunu düşünsə də, əslində vəziyyət tam fərqlidir. Telefonun şarj işığı, kondisionerin LED indikatoru, pərdənin arasından süzülən küçə lampasının işığı gözlər bağlı olsa belə beyin tərəfindən qəbul edilir.

Manset.az Milli.az-a istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu cür zəif işıq mənbələri belə melatonin hormonunun ifrazını azaldır. Melatonin yalnız yuxu hormonu deyil, eyni zamanda güclü antioksidantdır. Hüceyrələrin bərpası, kollagen istehsalı və dərinin yenilənməsi məhz bu hormona bağlıdır.

Araşdırmalar göstərir ki, ən kiçik işıq belə bu bioloji dövrü poza bilər. Buna görə də "qaranlıq otaq" anlayışı mütəxəssislər tərəfindən tam qaranlıq - mağara kimi mühitlə izah olunur. Belə şəraitdə insan əlini belə görə bilməməlidir.

Ekspertlər daha keyfiyyətli yuxu üçün bir sıra sadə tövsiyələr verir:

Qaraldıcı pərdələrdən istifadə edin

Telefon şarj cihazını otaqdan çıxarın

Televizoru və elektron cihazları fişdən ayırın

Yuxu maskasından istifadə edin

Qeyd olunur ki, bu kiçik dəyişikliklər yuxu keyfiyyətində böyük fərq yarada bilər. Tövsiyə sadədir: qaranlıqda yatın, daha enerjili və sağlam oyanın.

Arıqlamaq istəyənlərin çoxu şirniyyatdan imtina etməyin və kalori saymağın kifayət etdiyini düşünür. Lakin gündəlik rasionda "zərərsiz" və ya hətta "dietik" kimi təqdim olunan bəzi məhsullar var ki, çəki itirmə prosesini səssizcə ləngidə bilir.

Manset.az Baku.ws-ə istinadən xəbər verir ki, rusiyalı mütəxəssis Olqa Yablokova NEWS.ru-ya açıqlamasında arıqlamağa mane olan 7 qeyri-adi məhsulu sadalayıb.

1. Protein və dənli batonlar

Sağlam qəlyanaltı kimi təqdim olunsa da, bu məhsulların tərkibində gizli şəkərlər, şirinləşdiricilər və müxtəlif kimyəvi əlavələr olur. Onlar toxluq hissini uzunmüddətli təmin etmir və nəticədə insan daha çox yeməyə meyilli olur.

2. Qurudulmuş meyvələr

Bəzi istehsalçılar dad və görünüşü yaxşılaşdırmaq üçün quru meyvələri şəkər siropu ilə örtürlər. Onsuz da kalorili olan bu məhsullar (məsələn, banan və xurma) beləliklə "şəkər bombası"na çevrilir.

3. Meyvə şirələri (hətta təzə sıxılmış)

Şirələrdə lif olmadığı üçün fruktoza sürətlə qana sorulur. Bu isə qlükozanın kəskin artmasına, daha sonra isə sürətlə enməsinə səbəb olur. Nəticədə iştaha artır və yağ yığımı sürətlənə bilər.

4. Mağazalarda satılan hazır yeməklər

"Sağlam qidalanma" adı ilə təqdim edilən toyuq-qarabaşaq, pəhriz sirnik və digər hazır məhsulların tərkibində artıq yağ, şəkər, duz və konservantlar ola bilər. Dad gücləndiriciləri maddələr mübadiləsinə mənfi təsir göstərə, zülalın azlığı isə əzələ kütləsinin azalmasına səbəb ola bilər.

5. Bitki mənşəli süd

Badam və ya yulaf südü mağaza variantında çox vaxt şirinləşdiricilər və qatqılarla zəngin olur. Mütəxəssis bildirir ki, bəzi hallarda yüksək karbohidrat və yağ turşuları balansı çəki artımına və həzm problemlərinə yol aça bilər.

6. Qurudulmuş və hisə verilmiş quş əti

Pəhriz məhsulu kimi qəbul edilən qurudulmuş toyuq filesində artıq duz, şəkər və yağ ola bilər. Hisə verilmiş məhsullarda isə əlavə emal nəticəsində orqanizm üçün arzuolunmaz birləşmələr yaranır.

7. Hazır smuzilər

Satışda olan smuzilər əsasən şirin meyvələr və əlavə şirinləşdiricilərlə hazırlanır. Lif çatışmazlığı səbəbindən qanda şəkərin səviyyəsi sürətlə dəyişir və bu da qısa müddət sonra yenidən aclıq hissi yaradır

Gündəlik istifadə etdiyimiz əşyaların bir vaxtlar dünyanı necə dəyişdirdiyini nadir hallarda düşünürük. Bu ixtiralardan biri də adi sabundur.

Manset.az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, tarixçilərin fikrincə, məhz sabun infeksion xəstəliklərdən ölüm hallarının azalmasında böyük rol oynayıb. O, gigiyenanın əsas vasitəsinə çevrilərək milyonlarla insanın həyatını xilas edib.

Kütləvi istehsal dövrünə qədər insanlar tez-tez epidemiyalardan əziyyət çəkirdi. Elementar gigiyena qaydalarının olmaması xəstəliklərin sürətlə yayılmasına səbəb olurdu.

Sabun isə infeksiyalara nəzarəti asanlaşdırıb və yoluxma riskini xeyli azalıb. Ən vacib məqamlardan biri onun bütün təbəqələr üçün əlçatan olması idi.

Həkimlər vurğulayırlar ki, müntəzəm əl yuma vərdişi bakteriya və viruslara qarşı sadə, amma güclü bir baryer rolunu oynayıb. Bu vərdiş zamanla gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Tarixçilər xatırladırlar ki, sabunun kütləvi istehsalı XIX əsrdə geniş yayılmağa başlayıb. Məhz həmin dövrdən sonra infeksion xəstəliklərdən ölüm göstəricilərində ciddi azalma müşahidə olunub.

Sabun ailə məişətinin vacib elementi kimi hər evə daxil olub və gigiyena mədəniyyətini dəyişib. Həkimlərin sözlərinə görə, o, xüsusilə xolera və dizenteriya kimi xəstəliklərə qarşı mübarizədə əsas rol oynayıb. Bu xəstəliklər keçmişdə minlərlə insanın həyatına son qoyurdu.

Bu gün də sabun profilaktikanın ən təsirli vasitələrindən biri olaraq qalır. O, bir çox infeksiyadan qorunmağa kömək edir və sağlamlığın qorunmasında mühüm rol oynayır.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da bildirir ki, əl yuma vərdişi hər il milyonlarla insanın həyatını xilas edir. Sadə görünən bu addım xəstəlik riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, sabun əlçatan tibbin simvoluna çevrilib. O, bir daha sübut edib ki, sağlamlığın başlanğıcı məhz gigiyenadan keçir.

Tarixçilər sabunu insanlıq tarixinin ən böyük ixtiralarından biri adlandırırlar. Onların fikrincə, bu sadə vasitə insanların həyatını bir çox texnologiyadan daha çox dəyişdirib.

Stress hər zaman panika və ya göz yaşları ilə özünü göstərmir. Çox vaxt o yorğunluq, apatlıq, yuxu problemləri və ya davamlı bədən gərginliyi şəklində maskalanır.

Manset.az-ın Qaynarinfo-ya istinadən məlumatına görə, psixoloq Tetyana Klineç bildirib ki, stressin bədənimizə necə təsir etdiyini başa düşmək, hansı siqnalları görməzdən gəlməmək və sinirləri 1 dəqiqəyə sakitləşdirməyin yolları mövcuddur.

Stress nədir və necə baş verir?

Psixoloqa görə, stress – həyatdakı çətinliklər nəticəsində yaranan həddindən artıq gərginlik hissidir. Orta səviyyəli stress problem yaratmasa da, intensiv və uzunmüddətli olduqda həm zehni, həm də bədəni tükədir.

Stress diqqət yetirilmədikdə baş ağrısı, bel ağrısı, qarın spazmları, həzm problemləri, iştah dəyişiklikləri və yuxu pozuntuları şəklində özünü göstərə bilər.

Bundan əlavə, stress psixoloji reaksiyalar da yaradır: emosional tükənmə, panik hücumlar, tunel düşüncə, fəlakət düşüncəsi, həddindən artıq narahatlıq və əsəbilik. Bunlar gərginliyə normal cavablardır.

Dərin nəfəs məşqləri stressi azaltmaq üçün əsas üsuldur.

Nəfəs məşqi nümunəsi:

1. Yavaş və dərin nəfəs alın.2. İki sayınadək nəfəsi saxlayın.3. Dodaqları bir az sıxaraq, boru ilə nəfəs verirmiş kimi yavaş nəfəs verin.4. Məşqi 10–30 dəfə və ya rahatlıq hiss edənə qədər təkrarlayın.

Bu məşqləri gündəlik olaraq, məsələn, yuxudan əvvəl və ya sonra etmək mümkündür.

Digər üsul – "yerləşmə” texnikası: bədəndəki fiziki hisslərə diqqət yetirin: ayaqların istiliyi, döş qəfəsinin hərəkəti, qarın gərginliyi, üz və boyundakı pulsasiya.

Əlavə olaraq, əlləri və ayaq barmaqlarını sıxıb açmaq, bədənin gərgin və rahat vəziyyətini hiss etmək kömək edir.

Xarici dünyaya diqqət yetirmək də 10 saniyəyə stressi azaltmağa kömək edir. Rənglərə, hərəkətlərə, səslərə, qoxulara və toxumalara diqqət yetirin. Bu, beyninizi daxili gərginlikdən ayırır.

Panik hücum zamanı

Panik hücum – ani güclü qorxu ilə müşayiət olunan fiziki simptomlardır: sürətlənmiş ürək döyüntüsü, əzaların uyuşması, titrəmə, nəfəs darlığı, ürəkbulanma, başgicəllənmə, göz yaşları və qeyri-reallıq hissi.

Əsas: panik hücum ölümlə nəticələnmir və həmişə keçir.

Yardımçı texnikalar:

* Kvadrat nəfəs (nəfəs al-4, saxla-4, ver-4, saxla-4)* Uzadılmış nəfəs verərək hiperventilyasiyanı azaltmaq* "5-4-3-2-1” texnikası: 5 görmə, 4 toxunuş, 3 səs, 2 qoxu, 1 dad

Bədənə fiziki təsir də kömək edir: soyuq su, qazlı içki, nanəli saqqız, əzələ rahatlaması. Məsələn, yumruqları bir neçə saniyə sıxın, sonra birdən boşaldın. Gərginlik və rahatlıq fərqini hiss edin.

Qarın nəfəsi ilə stressi 5 dəqiqəyə azaltmaq:

1. Rahat oturun və ya uzanın, çiyin və üz əzələlərini rahatladın.2. Bir əl qarında, digər əl döş qəfəsində olsun.3. Nəfəs alın: burundan 4 say, qarın qaldığını hiss edin, döş nisbətən sabit qalsın.4. Nəfəsi 1–2 saniyə saxlayın.5. Ağzınızdan 6 sayla yavaş nəfəs verin, qarın enir, stres çıxır.6. 5–10 dəqiqə davam edin, ritmə diqqət edin.

Məşqdən sonra bir neçə dəqiqə sakit vəziyyətdə qalın, gözlərinizi yavaşca açın və yavaş nəfəs alıb verin.

Müntəzəm məşqlərin əhəmiyyəti

Psixoloq tövsiyə edir ki, əzələ rahatlama məşqini gündəlik edin, xüsusilə yuxudan əvvəl. 2 həftə davamlı təkrarlamaqla təsirini hiss edəcəksiniz.

Gündəlik həyat üçün sadə məsləhətlər:

* Döşəmədə oturmaq dəstək hissi verir

* Soyuq su ilə üz yumaq sinir sistemini sakitləşdirir

* Gün planlamaq və rutinlərə qayıtmaq stressi azaldır

* Diş fırçalama, səhər qəhvəsi, idman və oxumaq beynə nəzarət və stabillik hissi verir