Hətta bir ay ərzində spirtli içkiləri qidalanma rasionunuzdan çıxarmaq bədəninizə, ağlınıza və ümumi sağlamlığınıza müsbət təsir göstərə bilər. 

Manset.az Qaynarinfo-ya istinadən xəbər verir ki, sağlamlıq üzrə ekspertlərin "RealSimple" portalına bildirdiyinə görə, spirtli içkiləri bir ay içməmək bədənin 12 əsas dəyişimini gətirə bilər:

1. Aydın düşüncə

Araşdırmalar göstərir ki, spirtli içkilərin həddindən artıq qəbulu uzunmüddətli mənfi təsir göstərə bilər: yaddaş zəifləyir, reflekslər yavaşlayır. Beyin spirtin təsirinə alışdıqca daha çox işləməli olur və tremor, ürək döyüntüsünün sürətlənməsi kimi xoşagəlməz və hətta təhlükəli abstinensiya simptomları yaranır. Psixiatr Maykl C. Makqratın sözlərinə görə, bir ay və ya daha uzun müddət spirtli içkilərdən imtina edən insanlar düşüncələrinin daha aydın olduğunu hiss edə bilərlər.

2. Yuxunun yaxşılaşması

Spirt depressantdır və yuxu dövrlərinizi pozaraq sinir sisteminizi yavaşladır. Alkoqol çıxarıldıqdan sonra sinir sistemi yenidən sürətlə işləməyə başlayır, yuxu pozuntuları və gecə boyunca tez-tez oyanmalar aradan qalxır.

3. Əhvalın yaxşılaşması

Alkoqol beyində zövq hormonu dopamin səviyyəsini artırır, bu da səviyyə düşdükdə narahatlıq yaradır və zərərli dövr başlaya bilər: içki, narahatlıq, yenidən içki. Makqrat qeyd edir: "Alkoqol istifadəsi ilə bağlı pozğunluqların depressiya və narahatlıq daxil olmaqla digər psixi pozğunluqlarla yüksək korrelyasiyası var.”

4. İmmunitetin güclənməsi

Spirt vitamin və mineralları tükəndirir, bədəni zəiflədir. Araşdırmalar göstərir ki, alkoqol istifadəsi pnevmoniyaya qarşı həssaslığı artırır, xroniki içənlərdə infeksiya riski və yaraların pis sağalması mümkündür.

5. Hormon balansının yaxşılaşması

Alkoqol hormonal balansı poza bilər. Bu balanssızlıq reproduktiv problemlər, qalxanvari vəzi problemləri və davranış pozğunluqlarına səbəb ola bilər.

6. İltihabın azalması

Həddindən artıq alkoqol sistemli iltihaba səbəb ola bilər. 30 gün və daha uzun müddət imtina oynaq ağrıları, baş ağrıları və ümumi bədən ağrılarının azalmasına gətirib çıxara bilər. Araşdırmalar göstərir ki, alkoqol istifadəsi iltihabi artrit, məsələn, podaqra riskini artırır.

7. Həzm sisteminin yaxşılaşması

Alkoqol bağırsaq mikrobionomunu dəyişdirir. Mikrob balansı pozulanda qarın ağrısı, şişkinlik, qaz və digər həzm problemləri yarana bilər. Mikrobionom pozulması yorğunluq, şirniyyata həvəs və dəri iltihabına da səbəb ola bilər.

8. Qaraciyərin funksiyasının yaxşılaşması

Xroniki və həddindən artıq alkoqol qaraciyər hüceyrələrini zədələyir. Diyetoloq Meri Virtz deyir: "Spirtli içkiləri çox və davamlı qəbul edənlərdə yağlı qaraciyər distrofiyası yaygındır və bu, sirroz və son mərhələ qaraciyər xəstəliklərinə gətirib çıxarır.” İmtina qaraciyərin bərpasına imkan yaradır.

9. Dəri sağlamlığının yaxşılaşması

Alkoqol bədəni susuzlaşdırır, bu da dərinin quruması, qırışlar və solğun rəngə səbəb olur. İmtina və ya istehlakın azaldılması dəri nəmlənməsini bərpa edərək elastikliyi artırır. Alkoqol həmçinin iltihabı artıraraq akne, rozasea və psoriaz kimi dəri xəstəliklərini pisləşdirə bilər.

10. Ürəyin sağlamlığı

Alkoqoldan imtina qan təzyiqini azaldır, dövranı yaxşılaşdırır və ürək xəstəlikləri riskini azaldır. Alkoqol uzun müddətdə hipertoniya və aritmiya yarada, ürək əzələsini zəiflədərək infarkt və ya insult riskini artıra bilər.

11 Saçın sağlamlığı

Alkoqol biotin, sink və fol turşusu kimi saç sağlamlığı üçün vacib vitamin və qida maddələrini tükəndirir. Həddindən artıq içki bədən susuzlaşmasına səbəb olur, bu isə saçın qırılmasına gətirib çıxarır.

12. Libidonun artırılması

Alkoqol hormon balansını pozur və qan dövranını pisləşdirir, bu isə seksual funksiyaya təsir edir. İmtina hormon balansını bərpa edərək testosteron və estrogen səviyyələrini normallaşdırır və təbii şəkildə seksual istəyi artıra bilər.

"İstənilən maye orqanizmi doyurur" fikri səhvdir. Bəzi içkilər əslində "gizli susuzlaşdırıcı" təsir göstərərək bədəndə maye itkisinə səbəb olur. Onlara alkoqollu içkilər, qəhvə və çay, qazlı şirin içkilər, qablaşdırılmış şirələr, energetiklər və müalicəvi minerallı sular daxildir.

Manset.az Baku.ws-ə istinadən xəbər verir ki, susuzlaşdırma üzrə "lider" alkoqoldur. Etanol bədəndə suyu saxlayan vazopressin hormonunun fəaliyyətini bloklayır, nəticədə böyrəklər "təcili təmizləmə" rejiminə keçir və bədənə daxil olandan daha çox maye xaric edir. Alkoqoldan sonra yaranan susuzluq hissi – bədənin kritik dərəcədə maye itirdiyinin göstəricisidir.

İkinci yerdə şirin qazlı içkilər və qablaşdırılmış şirələr dayanır. Onlarda şəkərin yüksək miqdarı (100 ml-də 10–12 qram) osmotik təzyiq yaradır və orqanizm hüceyrələrdən və hüceyrəarası mühitdən suyu "çəkib çıxarır".

Şəkərin parçalanması üçün lazım olan su miqdarı, içkidə olan sudan çoxdur. Üstəlik, süni qatqılar bədənə əlavə yük yaradır.

Kofein tərkibli içkilər – qəhvə və energetiklər – yüngül sidikqovucu təsirə malikdir. Az miqdarda bu təsir hiss olunmasa da, çox içildikdə böyrəklər suyu daha aktiv xaric edir. Xüsusilə isti havada və ya fiziki fəaliyyət zamanı bu risk artır.

Müalicəvi minerallı və ya müalicəvi-stol suları da su balansını bərpa etmir. Onların yüksək duz tərkibi böyrəkləri yükləyir və artıq mineralları su ilə birlikdə orqanizmdən çıxarır. Gündəlik istifadə üçün yalnız aşağı minerallaşmış stol suları uyğundur.

Həkimlərin sözlərinə görə, düzgün maye balansı yalnız təmiz su içməklə təmin olunur. Zərərsiz alternativ kimi zəif bitki çayı və ya limon və ya xiyar dilimli su tövsiyə edilir.

"Riskli içkilər" qəbul edildikdə, onların təsirini kompensasiya etmək üçün əlavə su içmək vacibdir: bir fincan qəhvəyə – bir stəkan su, bir qədəh şəraba – 1,5–2 stəkan su.

Unutmaq olmaz ki, susuzluq hissi artıq bədənin gecikmiş xəbərdarlığıdır.

Uzun və xəstəliklərdən uzaq həyat bir çox insan üçün əsas prioritetdir. Məhz buna görə uzunömürlülərə heyran qalır və onların sağlamlığı qoruyub 100 və daha artıq yaşamasına nə səbəb olduğunu anlamağa çalışırıq.

Manset.az Qaynarinfo-ya istinadən xəbər verir ki, uzunömürlülərin xüsusilə, qidalanma ilə bağlı vərdişləri daha yaxından araşdırılıb.

"Uzunömürlülər dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayır. Lakin bəzi bölgələrdə qeydiyyat digərlərinə nisbətən daha yaxşı aparılır və məhz bu yerlərdə uzunömürlülərin sayı daha çoxdur. "Mavi zona" fenomeninin səbəblərindən biri də budur”, deyə dünyanın ən yaşlı insanlarını sertifikatlaşdıran və araşdıran "LongeviQuest” bazasının qurucusu Ben Meyers bildirib.

Tibb elmləri doktoru, Amerika Sertifikatlaşdırılmış Tibb Bacıları Cəmiyyətinin üzvü Bredli Vilkoksun sözlərinə görə, ən məşhur "mavi zonalar” Yaponiyanın Okinava adası ətrafındakı kənd əraziləri, Yunanıstanda İkariya, İtaliyada Sardiniya və ABŞ-də Loma-Linda bölgələridir.

Mütəxəssislər bu bölgələrdə yaşayan insanların həyat tərzini təhlil etdikdə bir çox ortaq cəhətlərin olduğunu görürlər. Onlardan biri gündəlik həyatda stressdən uzaq durmaqdır.

"Müəyyən etdik ki, uzunömürlülər nəzarətlərindən kənarda olan problemlərə yox, öz həyatlarına və sevdikləri insanların həyatına fokuslanırlar. 50 həftə əziyyət çəkib iki həftəlik məzuniyyət üçün yaşamaq ideyası uzunömürlü insan üçün anlaşılmaz olardı”, deyə Meyers qeyd edib.

Diyetoloq-nutrisoloq Emi Devisin sözlərinə görə, müxtəlif ölkələrdə yaşayan uzunömürlüləri birləşdirən digər cəhətlər fiziki aktivlik, güclü icma hissi və siqaretdən imtina etmələridir. Lakin xüsusilə onların qidalanması diqqət çəkir.

"Uzunömürlülərdə müşahidə olunan bəzi qidalanma modellərinə doyumlu səhər yeməyi, əsasən bitki mənşəli qidaların seçilməsi, arıqlama pəhrizlərindən uzaq durmaq, spirtli içkilər və şirniyyatların ölçülü istehlakı daxildir”, deyə Devis vurğulayıb.

Bu yanaşmaları nəzərə alaraq, mütəxəssislər uzunömürlülərin qidalanmasında əsas yer tutan 8 məhsulu seçiblər.
1. Paxlalılar
"Uzunömürlülər arasında ən populyar məhsullardan biri paxlalılardır. Onlar liflə zəngindir və orqanizmi bitki mənşəli zülalla təmin edir”, deyə Devis bildirib. 
Onun sözlərinə görə, paxlalılar xolesterin və qan şəkərinin səviyyəsini nəzarətdə saxlamağa, xroniki xəstəliklər riskini azaltmağa kömək edir. Bu qrupa lobya, noxud və mərcimək daxildir.
2. Zeytun yağı
100 yaşına çatan insanların mətbəxində tez-tez rast gəlinən məhsullardan biri də zeytun yağıdır. O, faydalı doymamış yağlarla zəngindir və xolesterinin optimal səviyyəsini dəstəkləyir. Tərkibindəki E və K vitaminləri iltihabı azaldaraq xroniki xəstəlik riskini aşağı salır.
3. Qoz-fındıq və toxumlar
"Vitaminlər, minerallar və doymamış yağlarla zəngin olan qoz-fındıq da uzunömürlülərin rasionunda əsas yer tutur”, deyə Devis bildirib. 
Onun sözlərinə görə, bu məhsullar ürək xəstəlikləri və iltihab riskini azaldır. Toxumlar da oxşar tərkibə malik olduğu üçün uzunömürlülük istəyənlər üçün tövsiyə olunur.
4. Çay
Yaşıl, qara, bitki çayı, kofeinli və ya kofeinsiz – çay "mavi zona” sakinləri arasında ən populyar içkilərdən biridir. Bunun əsas səbəbi onun antioksidantlarla zəngin olmasıdır. Araşdırmalar göstərir ki, çay immuniteti, ürək, bağırsaq və beyin sağlamlığını, həmçinin maddələr mübadiləsini dəstəkləyir.
5. Dəniz məhsulları
"Alimlər müəyyən ediblər ki, uzunömürlülər daha az ət yeyir, rasionlarına isə daha çox balıq və digər yağsız dəniz məhsulları daxil edirlər”, deyə Devis qeyd edib. 
Bunun səbəbi bir çox "mavi zona”nın dəniz kənarında yerləşməsi ola bilər. Xüsusilə yağlı balıqlar omeqa-3 yağ turşularının nadir təbii mənbələrindəndir və güclü iltihabəleyhinə təsir göstərərək immunitet, beyin və ürək sağlamlığını dəstəkləyir.
6. Mayalı tam taxıllı çörək
Mayalı tam taxıllı çörək uzunömürlülərdə müşahidə olunan bir neçə qidalanma tendensiyasını özündə birləşdirir. "Tam taxıllar lif, minerallar və B qrupu vitaminləri ilə zəngindir və ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riskini azaldır”, deyə Devis vurğulayıb. 
Araşdırmalar göstərir ki, uzunömürlülərin bir çoxu çörəyi evdə, məhz mayadan istifadə etməklə bişirir. "National Library of Medicine”də dərc olunan tədqiqata görə, maya xəmirdə fermentasiya yaradır, qlütenin bir hissəsinin parçalanmasına kömək edir və çörəyin həzmini asanlaşdırır. Belə çörəyin qlisemik indeksi də daha aşağıdır.
7. Şirin kartof
Şirin kartof lif, kalium, A və C vitaminləri, eləcə də immuniteti, ürək-damar sistemini və maddələr mübadiləsini yaxşılaşdıran faydalı bitki birləşmələri ilə zəngindir.
8. Sarıkök
Bəzi ədviyyatlar, xüsusilə zərdəçal da uzunömürlülüyə töhfə verə bilər. "Sarıkök flavonoidlər kimi fitonutrientlərlə zəngindir və daha uzun həyat üçün faydalı ola bilər”, deyə Vilkoks bildirib. 
Sarıkökün tərkibindəki kurkumin iltihabı azaltmağa kömək edir və ümumi sağlamlığı, xüsusilə beyin fəaliyyətini dəstəkləyir.

Ürəkbulanma – qarında və boğazda yaranan xoşagəlməz diskomfort hissidir ki, bu zaman qusma baş verəcəyi təəssüratı yaranır. Bu, ayrıca xəstəlik deyil, yalnız bir simptomdur. Ürəkbulanma qida zəhərlənməsindən və infeksiyalardan tutmuş stress, hamiləlik və ya nəqliyyatda yellənməyə qədər müxtəlif səbəblərdən yarana bilər.
Ürəkbulanmaya nə səbəb olur?

Manset.az Qaynarinfo-ya istinadən ürəkbulanmanın ən çox yayılmış səbəblərini təqdim edir:

1. Mədə yanması və ya GERX (Qastroezofageal Reflyuks Xəstəliyi): Mədə möhtəviyyatının yemək borusuna geri qayıtması yanma hissi yaradır ki, bu da ürəkbulanmaya səbəb ola bilər.

2. Bakteriyalar və ya viruslar: Yoluxmuş qida ilə orqanizmə daxil olan bakteriyalar zəhərlənməyə səbəb olur. Həmçinin qastroenterit kimi virus infeksiyaları qusma və ümumi zəiflik yaradır.

3. Dərman preparatları: Bəzi dərmanlar, xüsusən də kimyaterapiya preparatları əlavə təsir kimi ürəkbulanma verir. Həmişə dərmanların təlimatını oxuyun.

4. Nəqliyyatda yellənmə (Dəniz xəstəliyi): Avtomobil, təyyarə və ya gəmi ilə səyahət zamanı yaranan başgicəllənmə və ürəkbulanmadır. Bu, beyin gözlərdən, daxili qulaqdan və əzələlərdən ziddiyyətli siqnallar alarkən baş verir.

5. Qida məhsulları: Həddindən artıq yemək və ya acı, yağlı qidaların qəbulu mədəni qıcıqlandıra bilər. Qida allergiyası da bir səbəbdir.

6. Güclü ağrı: Pankreatit (mədəaltı vəzinin iltihabı), öd kisəsi və ya böyrək daşları zamanı yaranan şiddətli ağrılar ürəkbulanma törədir.

7. Mədə xəstəlikləri: Mədə xoraları, xüsusən yemək zamanı və ya dərhal sonra diskomfort və ürəkbulanma yaradır.

8. Hamiləlik: Hormonal dəyişikliklər, xüsusən də XQ (HCG) və estrogen səviyyəsinin kəskin artması erkən dövrlərdə ürəkbulanmaya səbəb olur. Adətən ilk trimestrdən sonra keçir.

9. Miqren: Miqren tutmaları zamanı şiddətli baş ağrısı ilə yanaşı, xəstələrin demək olar ki, yarısında ürəkbulanma müşahidə olunur.

10. Digər az rast gəlinən səbəblər: Meningit, qulaq infeksiyaları, miokard infarktı (ürək tutması), bağırsaq keçməməzliyi və qaraciyər çatışmazlığı.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
Əsas təhlükə qusma nəticəsində yaranan susuzlaşmadır (dehidratasiya). Xüsusilə kiçik uşaqlarda bu əlamətlərə diqqət yetirin:

• Dodaqların və ağzın quruması;• Çökük gözlər;• Sürətli tənəffüs və ya nəbz;• Sidik ifrazının azalması;• Körpələrdə əmgəyin çökməsi.

Təcili yardım çağırmalı olduğunuz hallar:

• Ürəkbulanma ilə yanaşı döş qəfəsində, çənədə və sol qolda şiddətli ağrı, tərləmə (infarkt əlaməti);• Güclü baş ağrısı, tənəffüs çətinliyi və ya huşun bulanıqlığı;• Zəhərlənmə şübhəsi;• 12 saatdan çox müddətdə qida və ya su qəbul edə bilməmək.

Ürəkbulanmanı necə müalicə və profilaktika etməli?

Müalicə:

• Su balansı: Tez-tez və kiçik qurtumlarla su və ya elektrolitli içkilər için.• Pəhriz: Banan, düyü, alma püresi və ya quru tost (BRAT pəhrizi) yeməyə çalışın.

Profilaktika:

• Parıldayan işıqlardan (miqreni tətikləyir) və kəskin qoxulardan (ətir, yemək) qaçın.• İsti və rütubətli havada çox qalmayın.• Az-az, amma tez-tez yeyin.• Yeməkdən dərhal sonra intensiv fiziki hərəkətlər etməyin.• Səfərdən əvvəl nəqliyyatda yellənməyə qarşı preparatlar qəbul edin.