Keyfiyyətli yuxu həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığın əsas şərtlərindən biridir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, yatmazdan əvvəl bəzi sadə vərdişlərə əməl etmək yuxuya getmə müddətini qısaldır və səhər daha enerjili oyanmağa kömək edir.

Manset.az Milli.az-a istinadən xəbər verir ki, ilk növbədə, yatmazdan azı 1 saat əvvəl telefon və digər elektron cihazlardan uzaqlaşmaq tövsiyə olunur. Ekranlardan yayılan mavi işıq beyində yuxu hormonu olan melatoninin ifrazını azaldır və yuxu rejimini pozur.

Digər vacib məqam ağır yeməklərdən və kofeinli içkilərdən imtina etməkdir. Axşam saatlarında qəbul edilən qəhvə, qazlı içkilər və şirniyyatlar orqanizmi stimullaşdıraraq yuxuya getməyi çətinləşdirə bilər.

İlıq duş qəbul etmək və ya qısa müddətli nəfəs məşqləri etmək də bədəni rahatladır. Həkimlər qeyd edirlər ki, otağın havalandırılması və işıqların minimuma endirilməsi də dərin yuxuya şərait yaradır.

Bundan əlavə, hər gün eyni saatda yatmaq və oyanmaq bioloji saatın tənzimlənməsinə kömək edir. Davamlı yuxu rejimi həm immun sistemini gücləndirir, həm də gün ərzində diqqət və məhsuldarlığı artırır.

Unutmayın ki, sağlam yuxu sağlam həyatın ayrılmaz hissəsidir. Kiçik dəyişikliklər böyük fərq yarada bilər.

Alimlər müəyyən edib ki, insan orqanizmi qocalma zamanı 44 və 60 yaşda iki əsas bioloji dönüş nöqtəsi yaşayır.

Manset.az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, 25–75 yaş arası 108 nəfərdən götürülən minlərlə bioloji nümunənin analizi göstərib ki, araşdırılan molekulların 81%-i bu dövrlərin ən azı birində kəskin dəyişir.

44 yaşda əsasən spirt, kofein və yağ mübadiləsi ilə bağlı ciddi dəyişikliklər baş verir, ürək-damar xəstəlikləri və dəri-əzələ zəifləməsi sürətlənir.

60 yaşda isə immun sisteminin tənzimlənməsi, böyrək funksiyası və karbohidrat mübadiləsi ön plana çıxır; ürək-damar və toxuma dəyişiklikləri davam edir.

Araşdırmanın diqqətçəkən nəticəsi odur ki, 44 yaşdakı dəyişiklik yalnız qadınlara xas deyil — eyni molekulyar sıçrayış kişilərdə də müşahidə olunur.

Stanford Universitetinin genetika mütəxəssisi Maykl Snayder bildirir ki, insanlar tədricən deyil, müəyyən dramatik dönüş nöqtələrində qocalır.

Bu kəşf yaşla bağlı xəstəliklərin niyə bəzi yaşlardan sonra sürətlə artdığını izah etməyə kömək edir və xüsusilə 40 və 60 yaşlara yaxın sağlam həyat tərzinin vacibliyini vurğulayır.

"Gecəyarısından sonra oyaq qalmaq insanı həm normal istirahətdən, həm də sağlam arıqlamaq imkanından məhrum edir."

Manset.az Milli.az-a istinadən xəbər verir ki, rusiyalı dietoloq Nataliya Lazurenkonun sözlərinə görə, yuxu zamanı orqanizmdə vacib bərpa prosesləri gedir. Gecə saatlarında həm həzm tamamlanır, həm də yağyandırmanı və hüceyrə yenilənməsini dəstəkləyən somatotropin hormonu aktiv şəkildə ifraz olunur.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu hormonun pik vaxtı gecə saat 01:00-dır və maksimum fayda üçün insan ən gec saat 23:00-da yatmalıdır. O, həmçinin son yeməyin yuxudan azı üç saat əvvəl qəbul edilməsini tövsiyə edir.

Fasiləli orucun bir forması olan vaxt məhdudiyyətli qidalanma, kalori qəbulunu ciddi şəkildə məhdudlaşdırmaq əvəzinə, yemək vaxtına diqqət yetirdiyi üçün populyar bir pəhriz yanaşması kimi ortaya çıxıb.

Manset.az Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, bu cür pəhriz zamanı insan gündəlik qida qəbulunu müəyyən bir müddətlə məhdudlaşdırır. Məsələn, onlar yalnız səhər saat 10 ilə axşam saat 6 arasında yeyirlər.

Bunun arxasındakı məntiq, bədənə həzmdən fasilə vermək və qlükoza əvəzinə yağ yandırmaq kimi metabolik dəyişikliklərə imkan verməkdir.

Əvvəlki tədqiqatlar vaxt məhdudiyyətli qidalanmanın işləyib-işləmədiyini qiymətləndirsə də, Milli Tayvan Universitetinin alimləri yemək vaxtı və müddətinin oynadığı rola az diqqət yetirildiyini söyləyiblər.

İndi dünya miqyasında aparılan klinik sınaqların yeni bir icmalı göstərir ki, insanların nə vaxt yeməsi nə qədər uzun yedikləri qədər vacib ola bilər. Tədqiqat göstərir ki, vaxt məhdudiyyətli qidalanma rejimləri olsa belə, günün əvvəlində yemək günün gec yeməyindən daha yaxşı metabolik sağlamlığı dəstəkləyə bilər.

Vaxt məhdudiyyətli qidalanmanın normal qidalanma rejimləri ilə müqayisədə metabolik sağlamlığı yaxşılaşdırmaqda təsirli olduğu və ənənəvi kalori məhdudiyyətindən daha yüksək riayət nisbətinə malik olduğu aşkar edilib. Lakin aralıqlı oruc tutmağın rejimlərinin hamısının təsirli olmadığı aşkar edilib.

Yeməkləri günün əvvəlində və ya ortasında yemək, günün gec yeməyi ilə müqayisədə daha müsbət metabolik nəticələrə gətirib çıxarır. Günün son yeməyinin saat 17:00-dan əvvəl yeyildiyi erkən qidalanma rejimləri, günün sonlarında eyni pəhrizə riayət etməklə müqayisədə bədən çəkisində, insulin səviyyəsində və digər metabolik nəticələrdə davamlı irəliləyişlərlə əlaqələndirilib.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, günün son yeməyini saat 17:00 ilə 19:00 arasında yemək, səhər 9:00-dan sonra başlayıb axşam 19:00-dan sonra istənilən vaxt bitməkdən daha gec vaxtdan daha yaxşıdır.

Ümumiyyətlə, vaxt məhdudiyyətli qidalanma normal pəhrizlərlə müqayisədə bədən çəkisi, bədən kütlə indeksi, yağ kütləsi, bel ətrafı, sistolik qan təzyiqi və acqarına qan qlükozası, acqarına insulin və triqliserid səviyyələrində ardıcıl yaxşılaşmalarla əlaqələndirilib.

Günün əvvəlində vaxt məhdudiyyətli qidalanma, günün sonrasında vaxt məhdudiyyətli qidalanma ilə müqayisədə daha yaxşı nəticələr verib.

Tədqiqatçılar qan şəkərinin tənzimlənməsinin, bədən çəkisinin və ürək sağlamlığı parametrlərinin günün əvvəlində qida qəbulu zamanı daha yaxşılaşdığını aşkar ediblər.

Qarlı və soyuq hava şəraiti insan orqanizminin daha çox enerji və istilik tələb etməsinə səbəb olur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə günlərdə düzgün seçilmiş yeməklər həm immun sistemini gücləndirir, həm də orqanizmi soyuqdan qoruyur.

Manset.az Milli.az-a istinadən xəbər verir ki, qidalanma üzrə mütəxəssislərin sözlərinə görə, qarlı havalarda isti şorbalar və bulyonlar xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sümük suyu, mərcimək şorbası, dovğa və toyuq bulyonu həm bədəni isidir, həm də vitamin-mineral balansını qoruyur. Xüsusilə C vitamini ilə zəngin tərəvəzlərin şorbalara əlavə edilməsi tövsiyə olunur.

Bundan əlavə, qış aylarında kalorili və doyumlu yeməklərə üstünlük verilməlidir. Plov, düşbərə, xingəl, bozbaş və ət xörəkləri uzun müddət toxluq hissi yaradır və bədən temperaturunun qorunmasına kömək edir. Taxıllarla zəngin yeməklər də enerji mənbəyi kimi faydalı sayılır.

Mütəxəssislər qarlı havalarda isti içkilərin də vacibliyini vurğulayırlar. Bitki çayları, zəncəfilli çay, darçınlı içkilər və limonlu isti sular orqanizmi həm isidir, həm də soyuqdəymə riskini azaldır.

Həkimlər xəbərdarlıq edirlər ki, qarlı havalarda çox yağlı və ağır qidalardan həddindən artıq istifadə etmək məsləhət deyil. Balanslı və ölçülü qidalanma sağlamlığın qorunmasında əsas amillərdən biri hesab olunur.