Yatmazdan əvvəl yemək yeməyin zərərli olduğu düşünülür. Amma məlum olur ki, axşam alma yemək orqanizmə çox böyük fayda verə bilər.

Manset.az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, əgər yatmazdan əvvəl alma yesəniz, bu sadə meyvə orqanizmə gözlənilməz dərəcədə faydalı təsir göstərə bilər: həzmi yaxşılaşdırır, rahatlamağa kömək edir və gecə detoks prosesini dəstəkləyir.

Yuxunu yaxşılaşdırır

Müntəzəm meyvə yeyən insanlar gecələr daha yaxşı yatırlar. Almada lif və polifenollar var bunlar qanda şəkərin səviyyəsini sabit saxlayan və daha sakit yuxuya kömək edən bitki mənşəli birləşmələrdir. Kofeindən fərqli olaraq, alma enerji artımı yaratmır, əksinə orqanizmi yumşaq şəkildə rahatladır. Onu yemək üçün ən uyğun vaxt yatmazdan 1-2 saat əvvəldir.

Qanda şəkərin səviyyəsini yüngül artırır

Almada qanda qlükozanı bir qədər artıra bilən təbii şəkərlər var. Lakin lif və polifenollar şəkərin sorulmasını ləngidir, beləliklə kəskin yüksəliş və sonrakı sürətli düşmənin qarşısını alır. Diabeti olan və ya gecə qanda şəkərlə bağlı problemləri olan şəxslərə almaları axşam rasionuna daxil etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmək tövsiyə olunur.

Həzmi dəstəkləyir

Alma pektinlə zəngindir bu, suda həll olan lifdir və prebiotik kimi təsir göstərərək bağırsaqdakı faydalı bakteriyaları qidalandırır. Sağlam mikrobiota normal həzmi dəstəkləyir, immuniteti gücləndirir və əhval-ruhiyyə ilə maddələr mübadiləsinə müsbət təsir edir.

İltihabəleyhinə təsir göstərir

Xroniki iltihab müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Antioksidantlar və fitokimyəvi maddələrlə zəngin olan almaların müntəzəm qəbulu orqanizmdə iltihab göstəricilərini azalda bilər.

Dişlərə təsiri

Almada olan təbii şəkərlər və turşular, əgər yatmazdan əvvəl dişlər təmizlənməsə, bakteriyaların çoxalmasına və diş minasının zədələnməsinə səbəb ola bilər. Meyvəni çeynəmək tüpürcək ifrazını artırır və bu da diş minasını qorumağa kömək edir. Riski azaltmaq üçün turş məhsul yedikdən sonra dişləri fırçalamazdan əvvəl təxminən 30 dəqiqə gözləmək tövsiyə olunur.

Yaponiyadan olan sertifikatlı dietoloq və uzunömürlülük üzrə ekspert Miçiko Tomioka sağlamlığı və həyat enerjisini qorumaq üçün hər gün istehlak etdiyi, mətbəxində daim yer alan sevimli məhsulları bölüşüb.

Manset.az Lent.az-a istinadən bu 5 məhsulu təqdim edir:

Uzun və xoşbəxt həyat üçün 5 məhsul

Matça

Miçiko və onun 99 yaşlı xalası günə matça ilə başlayırlar. Bu yaşıl çay C və B qrupu vitaminləri, zülal, lif və hüceyrələri qocalmadan qoruyan antioksidant polifenollarla zəngindir.

Hər səhər matçanı ənənəvi yapon Çado çay mərasiminə uyğun şəkildə, bambuk çırpıcısı və piyalə ilə, meditativ halda hazırlayıram”, - dietoloq izah edir.

Fermentasiya olunmuş məhsullar

Miso, natto və nukadzuke yapon mətbəxinin əsasını təşkil edir. Onlar həzmi yaxşılaşdıran və immuniteti gücləndirən probiotiklər ehtiva edir.

“Uşaqlıqda atamla birlikdə turp və zəncəfildən fermentasiya olunmuş tərəvəzlər hazırlayardıq. Bu gün isə soya paxlası, düyü kodzisi və dəniz duzu ilə öz misomu hazırlayıram”, - Miçiko paylaşır.

Dəniz yosunları

Kaiso Yaponiyada demək olar ki, hər yeməkdə istifadə olunur. Onlar az kalorilidir, lif, yod, maqnezium, omeqa-3 və B12 vitamini ilə zəngindir.

“Mətbəximdə həmişə 5-10 növ yosun olur. Kombu şorbalara, vakame salatlara, qırmızı yosunlar və kanten isə vegan desertlərinə əlavə edilir”, - ekspert bildirir.

Soya paxlaları

Edamame, kinako, şəkərsiz soya südü, natto və miso zülal, lif və polifenol mənbəyidir.

"Adzuki qırmızı lobiyası tez-tez şorbalara və vagaşi desertlərinə əlavə olunur. Mən onları şəkərsiz, quru meyvələr və darçınla bişirirəm”, - Miçiko izah edir.

Tofu

Xolesterinsiz, zülalla zəngin universal məhsuldur. Miçiko tofunu müxtəlif yeməklərdə istifadə edir: burgerlərdə, düşbərələrdə, tərəvəzli qızardılmış düyüdə, şorbalarda, vegan köri və humusda, souslarda, hətta desertlərdə belə.

Lateral parafasyal sahə — baş beyin kökündə yerləşən sinir yığınıdır və həzm, nəfəs və ürək döyüntüsü kimi avtomatik funksiyaları idarə edir. Bu sahə həmçinin insan güləndə, idmanla məşğul olanda və ya öskürərkən aktivləşir. 

Manset.az-ın Qaynarinfo-ya istinadən məlumatına görə, yeni Zelandiyadan olan tədqiqatçılar iddia edirlər ki, bu sahə həmçinin qan damarlarını daraldan sinirləri aktivləşdirə bilər, bu isə qan təzyiqini yüksəldərək hipertoniya yarada bilər.

Laboratoriyada tədqiqatçılar bu sahədəki sinirləri həm aktivləşdirib, həm də susduraraq qan təzyiqini izləyiblər və aşkar ediblər ki, lateral parafasyal sahə aktiv olduqda qan təzyiqi yüksəlir, susdurulduqda isə azalır.

Bu təzyiqi artıran sinirlər simpatik sinir sisteminin (yəni könüllü olmayan sinir sistemi) bir hissəsidir. Bu sistem həmçinin bədənin "döyüş və qaç” reaksiyasına cavabdehdir. Tədqiqatçılar aşkar edib ki, sinirlərin aktivliyini azaltmaq aktiv nəfəsi dayandırır və qan damarlarının divarlarını yumşaldır, nəticədə qan təzyiqi normaya dönür.

Yeni beyin sahəsi aşkar edildi

Oklend Universitetindən fizioloq, tədqiqatın rəhbəri Julian Paton bildirib:

"Biz yüksək qan təzyiqinə səbəb olan yeni beyin sahəsini tapdıq. Bəli, beyin hipertoniya üçün günahkardır! Yüksək qan təzyiqi zamanı lateral parafasyal sahə aktivləşir və komandamız bu sahəni deaktiv etdikdə, qan təzyiqi normala döndü".

Tədqiqat siçanlar üzərində aparılı və indi alimlər bunu insanlarda yoxlamağın yolunu tapmalıdırlar ki, nəticələr təsdiqlənsin.

Tədqiqatçılar artıq qeyd ediblər ki, nəticələr yüksək qan təzyiqinin yeni müalicə üsullarının hazırlanmasında istifadə oluna bilər. Bu üsullar beyin sinirlərini sakitləşdirərək xəstəliyi idarə etməyə yönələcək.

Bundan başqa, araşdırmalar göstərir ki, hipertoniya beyinlə əlaqəli ola bilər: beyin bütün bədənə ürək döyüntüsü və qan damarlarının ölçüsünü tənzimləyən siqnallar göndərir. Məsələn, 2025-ci ilin iyununda M. Anderson Onkoloji Mərkəzi tərəfindən yayımlanan araşdırmalar göstərir ki, hipotalamus (simpatik sinir sistemini idarə edən beyin sahəsi) yüksək qan təzyiqi ilə bağlı ola bilər.

Alimlər aşkar ediblər ki, bu sahənin həddindən artıq aktivliyi qan təzyiqini yüksəldir və ürək xəstəlikləri, həmçinin demensiya riskini artırır.

Normal və yüksək qan təzyiqi göstəriciləri

Normal qan təzyiqi 120/80 mm c.s.-dən aşağıdır. Birinci rəqəm ürək sıxıldıqda arteriya divarlarına düşən təzyiqi, ikinci rəqəm isə ürək boşalanda arteriya divarlarına düşən təzyiqi ölçür.

120/80 mm c.s.-dən yuxarı qan təzyiqi yüksək hesab olunur.

Həkimlər insanlara qan təzyiqini azaltmağı tövsiyə edirlər, çünki yüksək təzyiq qan damarlarına zərər verə və insult, infarkt və demensiya riskini artırır.

Hipertoniya adətən qan damarlarını rahatladan dərmanlarla müalicə olunur.

Alimlər müəyyən arıqlama preparatlarından istifadə edildikdən sonra bədən çəkisinin ənənəvi pəhrizlərdən sonra olduğundan dörd dəfə daha sürətli bərpa olunduğunu aşkar ediblər.

Manset.az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, populyar arıqlama dərmanları tez nəticə verə bilər, lakin yeni araşdırma narahatedici bir tendensiyanı ortaya çıxarıb: inyeksiyalar dayandırıldıqdan sonra itirilən kilolar ənənəvi pəhrizlərdən sonra olduğundan təxminən 4 dəfə daha tez geri qayıdır. İnsanlar orta hesabla ayda 0,8 kiloqram kökəlir və cəmi 1,5 il ərzində əvvəlki çəkilərinə qayıdırlar. Müqayisə üçün, pəhriz və idman proqramlarından sonra çəkinin artımı orta hesabla ayda 0,1 kiloqram təşkil edir.

Surrey Universitetinin qidalanma üzrə eksperti Adam Kollinz bunu bioloji dəyişikliklərlə izah edir: bu preparatlar toxluq hissini tənzimləyən GLP-1 hormonunu təqlid edir. Hormon yüksək dozada qəbul edildikdə, orqanizm öz GLP-1 hormonuna qarşı həssaslığını itirir. Kurs bitdikdən sonra isə iştaha kəskin şəkildə artır pasiyentlər bunu “sanki aclıq birdən-birə işə düşür” kimi təsvir edirlər.

Araşdırmaya görə, 2025-ci ildə GLP-1 preparatlarına (məsələn, Wegovy və Mounjaro) tələbat kütləvi hal alıb: təkcə Böyük Britaniyada 3,3 milyondan çox insan bu dərmanları ya artıq sınayıb, ya da sınamağı planlaşdırır.

Qadınlar bu vasitələrdən kişilərə nisbətən təxminən iki dəfə daha çox istifadə edir, ən aktiv yaş qrupu isə 40-50 yaş aralığıdır. Həkimlər xəbərdarlıq edirlər: qidalanma vərdişləri və fiziki aktivlik dəyişmədikcə çəkinin geri qayıtması demək olar ki, qaçılmazdır. 

Soyuq havaların başlaması ilə immunitet sistemini gücləndirən ən yaxşı qida hesab olunan C vitamini simvolu hesab edilən portağallarla bağlı təəccüblü bir fakt ortaya çıxıb.

Manset.az Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, C vitamini deyildikdə ilk ağla gələn meyvə olan portağallar, ümumiyyətlə düşünüldüyü kimi siyahının başında deyil. Qiymətləndirmələr göstərir ki, bəzi tərəvəzlər portağaldan dəfələrlə çox C vitamini ehtiva edir və immuniteti daha güclü şəkildə dəstəkləyir.

Temperatur düşdükcə qrip və oxşar infeksiyalar artır və bu da immunitet sistemini dəstəkləyən balanslı qidalanmanı böyük əhəmiyyətə çevirir. Xüsusilə C vitamini ilə zəngin qidaların müntəzəm istehlakı bədənin xəstəliklərə qarşı müqavimətini artırmağa kömək edir.

ABŞ və Kanadada aparılan tədqiqatlara görə, 0-6 aylıq uşaqlar üçün tövsiyə olunan gündəlik C vitamini miqdarı 40 mq, 1-3 yaşlı uşaqlar üçün 15 mq, 4-8 yaşlı uşaqlar üçün 25 mq və 7-12 yaşlı uşaqlar üçün 50 mq-dır. Yetkin qadınlar üçün bu, 75 mq, yetkin kişilər üçün 90 mq, hamilə və əmizdirən analar üçün isə 85-120 mq arasında dəyişir.

Bildirilib ki, cəfəri C vitamini tərkibinə görə birinci yerdədir. Onun tərkibində 200 mq C vitamini var. 170-180 milliqramla brokoli ikinci sırada gəlir. Qırmızı və yaşıl bibərlər də bol miqdarda C vitamini ehtiva edir. Sitrus meyvələri hər 100 qramda 80 milliqrama qədər C vitamini ehtiva edir. Buna görə də meyvədən çox tərəvəzə üstünlük verin. Çalışın eyni zamanda şüyüddən də istifadə edin. 

İnsanların çoxu yalnız xəstəxanada sənəd doldurarkən, qan verdikdə və ya təcili tibbi vəziyyətlə üzləşdikdə qan qrupunu xatırlayır. Halbuki mütəxəssislər bildirirlər ki, qan qrupu orqanizmin bəzi xəstəliklərə meyilliliyinə, infeksiyalara reaksiyasına və hətta stressə dözümlülüyünə təsir göstərə bilər.

Manset.az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, araşdırmalara görə, qan qrupları immun sisteminin fəaliyyəti, qanın laxtalanma mexanizmləri və bəzi xəstəliklərin inkişaf yolu ilə sıx bağlıdır.

Birinci qan qrupu ən geniş yayılmış qrupdur. Rezus mənfi I qrup isə təcili hallarda universal donor sayılır.

Bu qan qrupu ürək tutması, tromb və insult riskinin nisbətən aşağı olması ilə əlaqələndirilir. Eyni zamanda, COVID-19 xəstəliyinin daha yüngül keçməsi ehtimalı ilə də bağlanır.

Lakin çatışmazlıqlar da var. I qan qrupuna sahib insanlarda norovirus infeksiyasına, mədə və onikibarmaq bağırsaq xoralarına, güclü qanaxmaya və bəzi hamiləlik fəsadlarına meyillik daha yüksək ola bilər.

II qan qrupu norovirusa qarşı müəyyən qoruyucu təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, müşahidələr göstərir ki, ağcaqanadlar bu qan qrupuna sahib insanlara daha az yaxınlaşır.

Eyni zamanda, bu qrupda “pis” xolesterinin səviyyəsi daha yüksək ola bilər ki, bu da ürək-damar xəstəlikləri və infarkt riskini artırır. Tədqiqatlar II qan qrupunu erkən işemik insult, COVID-19-un daha ağır forması, mədə və mədəaltı vəzi xərçəngi riski ilə əlaqələndirir.

Bundan başqa, yüksək kortizol səviyyəsi bu qan qrupuna sahib insanların stressə daha həssas ola biləcəyini göstərir.

III qan qrupuna sahib şəxslərdə böyrək daşları daha az müşahidə olunur və onlar gənələr üçün daha az cəlbedici hesab edilirlər. Araşdırmalar bu qan qrupunun çiçək xəstəliyi və malyariyaya qarşı müəyyən qoruyucu təsir göstərə biləcəyini də ortaya qoyub.

Bu qrup mədə və sidik kisəsi xərçəngi riskinin aşağı olması, həmçinin mədə xoralarının əsas səbəblərindən biri olan Helicobacter pylori bakteriyasına qarşı daha zəif həssaslıqla əlaqələndirilir.

Digər tərəfdən, III qan qrupu ürək xəstəlikləri, mədəaltı vəzi xərçəngi, II tip şəkərli diabet, yüksək təzyiq, vərəm və vəba kimi infeksiyalar üçün daha yüksək risk daşıya bilər.

IV qan qrupuna sahib insanlar universal resipient sayılır, yəni istənilən qan qrupundan qan ala bilərlər. Onların plazması travmatologiyada tez-tez “maye qızıl” adlandırılır, çünki hər kəsə köçürülə bilir.

Lakin bu qan qrupu xroniki iltihab, tromb əmələ gəlməsi, ürək xəstəlikləri və mədəaltı vəzi xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir. Mütəxəssislər IV qan qrupuna sahib insanlarda yaddaş və düşünmə pozuntuları, o cümlədən demensiya ehtimalının da daha yüksək ola biləcəyini bildirirlər.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, qan qrupu taleyüklü hökm deyil. Lakin bu məlumatlar insanlara riskləri vaxtında qiymətləndirməyə, sağlam həyat tərzi seçməyə və profilaktik müayinələrə daha diqqətlə yanaşmağa kömək edə bilər.

Qış aylarında bir çox insanın müxtəlif səbəblərdən yuxu rejimi pozulur. Onu bərpa etmək üçün yatağa getmə vaxtını tədricən dəyişmək vacibdir. Bu barədə somnoloq həkim Maksim Novikov məlumat verib.

Manset.az Baku.ws-ə istinadən xəbər verir ki, mütəxəssisin sözlərinə görə, yuxunu normallaşdırmağın ən effektiv yolu mərhələli şəkildə əvvəlki rejimə qayıtmaqdır.

"Hər gün 15–30 dəqiqə daha erkən yatmaq və oyanmaq lazımdır," – deyə Novikov izah edib.

Həkim əlavə edib ki, yatmazdan 2–3 saat əvvəl yalnız yüngül axşam yeməyi qəbul edilməli, təxminən yatağa girmədən bir saat öncə isə parlaq ekranlarla təmasdan (telefon, televizor, planşet və s.) uzaq durmaq lazımdır.

Bu, sinir sisteminin gərginliyini azaldır və asan yuxuya getməyə kömək edir.

Çiy süd bakterial xüsusiyyətlərə malik içki hesab edildiyi üçün geniş şəkildə tövsiyə olunmur. Mütəxəssislər, tərkibində bakteriya riski daşıdığına görə çiy südün ehtiyatla istehlak edilməli olduğunu bildirirlər. Bəs hansı süd daha faydalıdır: Pasterizə olunmuş, yoxsa çiy süd? 

Manset.az Ölkə.az-a istinadən xəbər verir ki, son illərdə “təbii qidalanmaya dönüş” trendi ilə birlikdə çiy süd ən çox müzakirə olunan mövzulardan birinə çevrilib. Bəziləri onun ən saf və qidalı hal olduğunu düşünür, mütəxəssislər isə məsələnin riskli tərəfinə diqqət çəkirlər.

Xüsusilə sosial medianın təsiri artdıqca, marketlərdə satılan pasterizə olunmuş süd əvəzinə qapımıza gətirilən və ya qəssablardan, küçə satıcılarından alınan “çiy süd”ə maraq xeyli artıb. 

TƏBİİLİK, YOXSA RİSK?

Çiy süd sağıldıqdan sonra heç bir istilik emalından (pasterizasiya və ya qaynatma) keçməyən süddür. Bir çox insan bu südün vitaminlərinin “ölmədiyini” və daha faydalı olduğunu düşünərək ona üstünlük verir.

Lakin mütəxəssislər xatırladır ki, süd sağım mərhələsindən süfrəyə gələnə qədər Brusella, Salmonella və E. coli kimi ciddi xəstəliklərə səbəb ola bilən bakteriyalar üçün ideal çoxalma mühitidir. Çiy südün təbii olması doğrudur, amma yaratdığı risklər də son dərəcə ciddidir.

Daxili Xəstəliklər üzrə mütəxəssis Dr. Mücahit Gür, süddən keçən brusella xəstəliyinin zoonoz (heyvandan insana keçən) bakterial infeksiya olduğunu qeyd edərək bildirir:

“Süd və süd məhsulları ilə daha çox yayıldığı üçün küçədən alınan süd lazımi qədər qaynadılmadıqda risk çox yüksək olur. Süd və süd məhsulları ilə yoluxma riski ət məhsullarından daha fazladır. Buna görə də südü yaxşı qaynatmaq və pastörizə olunmuş məhsullara üstünlük vermək xəstəliyin yayılma riskini azaldır. Xüsusilə ölkəmizdə qoyun südü ilə yoluxma halları çoxdur, ona görə də qoyun südü mütləq yaxşı qaynadılmalıdır. Kaşar pendiri və qatıq kimi məhsullarda yoluxma riskinin çox aşağı olduğu bilinir. Bu səbəbdən təzə pendir istehlakı məhdudlaşdırılmalı, süd isə ən azı 10 dəqiqə qaynadılmalıdır.”

Qida təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssislər və həkimlər çiy süd mövzusunda bir neçə əsas məqamda həmfikirdirlər. Südün təmiz görünməsi onun təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Laboratoriya şəraiti olmadan bu bakteriyaları aşkar etmək mümkün deyil. Gözlə görünməyən bu mikroorqanizmlər sağlamlığı ciddi şəkildə təhlükə altına ala bilər.

Xüsusilə uşaqlar, hamilə qadınlar, yaşlılar və immun sistemi zəif olan şəxslər üçün çiy südün istehlakı həyati risk daşıyır.

Evdə südü uzun müddət qaynatmaq bakteriyaları məhv etsə də, eyni zamanda südün tərkibindəki həssas vitamin və zülal strukturunun pozulmasına səbəb olur. Yəni “təbii kalsium alım” deyərkən südün qida dəyərini öz əlimizlə azalda bilərik. “Çiy süd alıb qaynadaram, özüm də, uşaqlarım da içər” deyənlər çox olsa da, mütəxəssislər bunun sağlam vərdiş olmadığını düşünürlər.

“MƏN HƏMİŞƏ İÇİRƏM, HEÇ NƏ OLMAYIB” DEMƏYİN!

Cəmiyyətdə geniş yayılmış “mən illərdir içirəm, heç nə olmur” fikri təhlükəsizlik göstəricisi deyil. Bakterial infeksiyalar bəzən dərhal deyil, aylar sonra oynaq ağrıları və ya xroniki xəstəliklər şəklində üzə çıxa bilər.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, etibarlı markaların tətbiq etdiyi pastörizasiya kimyəvi proses deyil, sadəcə südün saniyələr içində qızdırılıb soyudularaq zərərli bakteriyalardan təmizlənməsidir.

Südün dadını və təbiiliyini sevənlər üçün ən doğru seçim - nəzarətdən keçmiş, soyuq zənciri qorunmuş və etibarlı mənbələrdən əldə edilən süddür. Riskləri minimuma endirmək və südün qida dəyərindən maksimum faydalanmaq istəyənlər üçün isə günlük pasterizə olunmuş (xüsusilə şüşə qabda satılan) süd mütəxəssislərin əsas tövsiyəsidir.

Heç bir risk almaq istəməyənlər üçün badam südü, yulaf südü və soya südü kimi bitki mənşəli alternativlər mövcuddur. Lakin unutmaq olmaz ki, bu süd növləri heyvani südün verdiyi qida dəyəri və kalsium miqdarını tam əvəz edə bilmir.

Elmi jurnalda dərc olunmayan yeni bir araşdırma noxud və qara lobyanın sağlamlıq üçün mühüm faydalarını ortaya qoyub.

Manset.az-ın Milli.az-a istinadən məlumatına görə, Amerika Qidalanma Assosiasiyası 2025-ci ilin may ayında açıqlayıb ki, gündə bir fincan noxud istehlakı xolesterol səviyyəsinin azalmasına kömək edə bilər. Araşdırma həmçinin noxud və qara lobyanın orqanizmdə iltihabı azaltdığını göstərib.

ABŞ-nin Çikaqo şəhərində yerləşən İllinoys Texnologiya İnstitutundan dietoloq İndika Edirisinqhe və onun həmkarları 12 həftə ərzində prediabet diaqnozu olan 72 nəfəri müşahidə ediblər. İştirakçılar üç qrupa bölünüb və hər qrup gündəlik olaraq bir fincan noxud, qara lobya və ya ağ düyü istehlak edib.

Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, noxud yeyən iştirakçıların ümumi xolesterol səviyyəsi desilitrdə 200 milliqramdan 186 milliqrama düşüb. Qara lobya və ağ düyü istehlak edən qruplarda isə xolesterol səviyyəsində əhəmiyyətli dəyişiklik qeydə alınmayıb. Başqa sözlə, yalnız noxud yeyən iştirakçılarda xolesterol göstəricilərinin "sağlam səviyyəyə yaxınlaşdığı" müşahidə olunub.

Tədqiqatçılar bildiriblər ki, bu fərq 12-ci həftədə statistik baxımdan zəifləsə də, iltihab göstəriciləri başlanğıc səviyyədən aşağı qalıb. The Telegraph nəşrinin məlumatına görə, iltihabı artıran sitokinlərdən biri olan interlökin-6 səviyyəsi 12 həftə ərzində millilitrdə 2,57 pikoqramdan 1,88 pikoqrama enib. Ağ düyü istehlak edən qrupla bağlı isə iltihab göstəricilərində nəzərəçarpan dəyişiklik qeydə alınmayıb.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu nəticələr hər yeməkdə noxud və ya lobya yemək lazım olduğu anlamına gəlmir. Mövcud qidalanma tövsiyələrinə əsasən, həftədə təxminən bir yarım stəkan lobya və ya paxlalı bitkilərin istehlakı kifayət hesab olunur.

Araşdırma göstərir ki, noxud kimi sadə və əlçatan qidalar düzgün pəhriz çərçivəsində istifadə edildikdə ürək-damar sağlamlığına müsbət təsir göstərə bilər.