- Error
-
- JLIB_APPLICATION_ERROR_COMPONENT_NOT_LOADING
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
- Error loading component: com_content, 1
 |
|
|
"Necə eləyək, uşaqları peyvəndisz saxlayıb ölümünü gözləyək, yoxsa vaxtında peyvəndlə qoruyaq balaları?"
Goranboyda 1 yaşlı uşağın ölüm səbəbi bilinmir. Körpənin Yuxarı Ağcakənd tibb məntəqəsində peyvənd vurulduqdan sonra vəfat etməsi haqqında ehtimal yayılıb. Lakin Goranboy Rayon Xəstəxanası bunu təsdiqləmir. Xəstəxananın açıqlamasında qeyd edilir ki, körpə yaşına uyğun olaraq rutin profilaktik müayinədən keçirilib və Milli peyvənd təqviminə əsasən ona 6 komponentli peyvəndin, həmçinin pnevmokok infeksiyasına qarşı peyvəndin 2-ci dozası tətbiq edilib. Peyvənddən sonra azyaşlı müəyyən olunmuş müddət ərzində tibbi müşahidə altında saxlanılıb, hər hansı kəskin allergik reaksiya, anafilaktik əlamət və ya digər klinik dəyişiklik qeydə alınmayıb. Gün ərzində uşağın səhhəti ilə bağlı narahatlıq müşahidə edilməyib. Ertəsi gün saat 13:10 radələrində Goranboy rayonunun Yuxarı Ballıqaya kəndindən təcili tibbi yardıma çağırış daxil olub. Təcili tibbi yardım briqadası saat 13:25-də Şəfəq-Qaraçinar ərazisində çağırış edən şəxslərlə qarşılaşıb və 2025-ci il təvəllüdlü azyaşlının ölüm faktını təsdiq edib. O da qeyd edilib ki, hadisənin zaman intervalı və klinik gedişi anafilaktik reaksiyanın tipik xüsusiyyətlərinə uyğun deyil. Anafilaktik reaksiyalar adətən peyvənd tətbiqindən sonra bir neçə dəqiqə - ən gec bir neçə saat ərzində inkişaf edir və kəskin klinik əlamətlərlə müşayiət olunur. Mövcud məlumatlara əsasən ölüm hadisəsinin anafilaktik reaksiya ilə əlaqəsi təsdiq olunmur. Hazırda fakt üzrə müvafiq qaydada araşdırma davam edir və yekun rəy məhkəmə-tibbi ekspertizanın nəticələrindən sonra açıqlanacaq.
Pediatr Vaqif Qarayev isə bu fikirdədir ki, səbəbi bilinməyən ölüm faktı ilə bağlı ehtimalın irəli sürülməsi valideynlər arasında panikaya səbəb olur, onsuz da peyvəndlənməyə xor baxanların imtina üçün əllərinə bəhanə düşür. Həkim “Sherg.az”a açıqlamasında bildirdi ki, südəmər yaşda "qəfləti ölüm sindromu" deyilən bir nəsnə var:
- Yəni praktik sağlam uşaq yuxuda qəflətən ölür, gündüz həkim müayinəsindən keçmiş və heç bir problem aşkarlanmamış uşaq bir neçə saatdan sonra yuxuda həyatını itirir. Ədəbiyyatda hipotetik olaraq müxtəlif səbəblər göstərilir: yarımçıqdoğulma, ananın yeniyetmə yaşında olması, hamilə vaxtı alkoqol və siqaretdən istifadə və s. Gələk peyvəndə. Dünyada peyvənd təqvimi deyilən bir şey var, bizdə də var və olmalıdır. Baxın, indi uşaqlar arasında qızılca və göyöskürək yayılıb. Hamısı peyvəndsiz uşaqlardır. İki il əvvəl qızılcanın epidemiyası vardı. Hər həftə ölüm halları barədə məlumat oxuyurduq. Necə eləyək, uşaqları peyvəndisz saxlayıb ölümünü gözləyək, yoxsa vaxtında peyvəndlə qoruyaq balaları? Şəxsən mən praktik fəaliyyət göstərdiyim uzun illər ərzində peyvənddən uşaq ölümlərinə şahid olmamışam.
C vitamini ilə zəngin olan kivi istehlakı bədənin infeksiyalara qarşı immun müdafiəsi olan interferonların istehsalını effektiv şəkildə dəstəkləyir.
Meduatv.az Medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, həkim Elena Solomatinanın sözlərinə görə, soyuqdəymə və hipertoniyadan qorunmaq üçün kivi yemək olar.
“Qışda müntəzəm olaraq kivi yemək bədənə soyuqdəymə və digər mövsümi infeksiyalardan əla qorunma verə bilər. Meyvənin bu xüsusiyyəti əsasən tərkibindəki çox yüksək C vitamini ilə bağlıdır: onun sayəsində immun sistemi virus hissəciklərini məhv etmək üçün kifayət qədər komponent istehsal edir.
C vitamini çatışmazlığı viruslarla mübarizə aparan müdafiəçilərimiz olan interferonların qeyri-kafi istehsalına səbəb ola bilər", - həkim bildirib.
Mütəxəssis qeyd edib ki, C vitamini güclü antioksidantdır. Kividə digər antioksidantlar da var. Bədəndə antioksidantlar hüceyrələrə oksidləşdirici zərərin qarşısını alır ki, bu da iltihab və onun yaratdığı xəstəliklərlə, eləcə də qocalma ilə əlaqələndirilir. Buna görə də, kivi yeməklə və bədəninizin antioksidant ehtiyatlarını bərpa etdiyinizdən əmin ola bilərsiniz.
Kivi lifi mədə-bağırsaq traktını yumşaq bir şəkildə stimullaşdırır, peristaltikanı yaxşılaşdırır və qəbizliklə mübarizə aparmağa kömək edir. Həmçinin artıq xolesterolu aradan qaldırmağa kömək edir.
"Kivi kaliumla kifayət qədər zəngindir, yüngül sidikqovucu təsirə malikdir və bununla da qan təzyiqini aşağı salır. Kalium ürək əzələsini gücləndirir və artıq natriumu xaric edir, bu da onu yüksək təzyiqli insanlar üçün çox faydalı edir. Meyvənin tərkibində həmçinin maqnezium var. O, qan damarlarını rahatladır, qan təzyiqini aşağı salır və sakitləşdirici təsir göstərir", - deyə mütəxəssis bildirib.
“Ramazan orucu zamanı uzunmüddətli aclıq və susuzluq bəzi xroniki xəstəliklər üçün ciddi risk yarada bilər”.
Musavat.com xəbər verir ki, bu fikirləri “Sağlam radio”nun (93 FM) “Sağlam səhər” efirində Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti, terapevt Nahid Məhərrəmov açıqlayıb.
Onun sözlərinə görə şəkərli diabetin, xüsusilə insulinlə müalicə olunan formaları risk qrupuna daxildir:
“Tez-tez hipoqlikemiya yaşayan diabet xəstələrində oruc təhlükəli ola bilər. Dərmanlarla çətin tənzimlənən arterial hipertenziya oruc zamanı ağırlaşa bilər. Ürək çatışmazlığı olan xəstələrdə maye balansının pozulması riski yüksəkdir. Bundan əlavə, yaxın zamanda infarkt keçirmiş şəxslərə oruc tövsiyə edilmir. Ürək ritm pozğunluğu olan xəstələrdə elektrolit dəyişiklikləri problem yarada bilər. Xroniki böyrək çatışmazlığı, xüsusilə irəliləmiş mərhələdə olan xəstələr üçün risklidir”.
Mütəxəssis-ekspert bildirib ki, dializ alan xəstələr oruc tutmamalıdır:
“Həmçinin qaraciyər sirrozu olan xəstələrdə aclıq metabolik pozğunluqlara səbəb ola bilər. Aktiv hepatitlər zamanı oruc vəziyyəti ağırlaşdıra bilər, mədə və onikibarmaq bağırsaq xorasının aktiv dövrü risklidir. Xroniki qastrit və reflüks xəstələrində də bu zaman şikayətlər arta bilər. Bronxial astmanın ağır formalarında oruc tutmaq problem yarada bilər. Xroniki ağciyər xəstəliyi olan və oksigenə ehtiyacı olan xəstələr Ramazan ayında ehtiyatlı olmalıdır”.
N.Məhərrəmov vurğulayıb ki, epilepsiya xəstələrində dərman qəbulunun gecikməsi tutmaları artıra bilər:
“Parkinson və digər nevroloji xəstəliklərdə dərman rejimi pozula bilər. Onkoloji xəstələrdə ümumi vəziyyətə görə fərdi qərar verilməlidir. Anemiyası olan insanlarda Oruc tutan zaman başgicəllənmə və ürəkbulanma ola bilər. Hamilələr, yanaşı xroniki xəstəliyi olan qadınlar risk altındadır. Bu səbəbdən hər bir xroniki xəstə üçün oruc tutmaq fərdi şəkildə qiymətləndirilməlidir”.
Sardina balığı qan şəkərini nəzarətdə saxlayan insanlar üçün faydalı məhsul hesab olunur.
Oxu.Az xəbər verir ki, "Health" jurnalının araşdırmalarında bu barədə bildirilir.
Qeyd olunub ki, sardinanın tərkibində sadə karbohidratlar yer almır, bu da yeməkdən sonra şəkər artımını əngəlləyir.
Balığın tərkibindəki "Omeqa-3" yağ turşuları iltihabı azaldır və insulin həssaslığını yaxşılaşdırır, maqnezium və D vitamini şəkər səviyyəsini stabilləşdirir, taurinin isə insulinə reaksiya effektivliyini artırır.
2021-ci ildə 152 nəfər arasında aparılan birillik tədqiqat göstərib ki, həftədə təxminən 200 qram sardina yeyənlərdə diabet riski 37%-dən 8%-ə düşüb.
Böyük Britaniyada qadın itlə oynadıqdan sonra onda sepsis əmələ gəlib və bu səbəbdən qolları və ayaqları amputasiya edilib.
Bu barədə "The Telegraph" nəşri məlumat verib.
Qeyd edilir ki, 52 yaşlı Mancit Sanqha 2025-ci ilin iyul ayında işdən evə qayıdarkən özünü pis hiss edib, ertəsi gün səhər isə onu huşsuz vəziyyətdə tapıblar. Ərinin sözlərinə görə, qadının vəziyyəti sürətlə pisləşməyə davam edib. Əri, həmçinin bildirib ki, bir gün əvvəl qadın itlə oynayıb.
Qadın xəstəxanaya yerləşdirilib və təxminən səkkiz ay orada keçirib. Reanimasiya şöbəsində qaldığı müddətdə Sanqhanın altı dəfə ürəyi dayanıb. Vəziyyəti pisləşdikcə həkimlər onu xilas etmək üçün Sanqhanın hər iki ayağını və qolunu amputasiya ediblər. Bundan əlavə, qadın əlavə olaraq pnevmoniya olduğu üçün dalağı çıxarılıb, ona öd daşı diaqnozu qoyulub.
Qeyd olunur ki, həkimlərin fikrincə, qadında tamamilə zərərsiz bir şeydən sepsis yaranmış ola bilər. Məsələn, bu, it onunla oynayarkən bədənindəki kiçik bir cızığı yaladığı üçün baş vermiş ola bilər.
Xəstəxanadan çıxdıqdan sonra Sanqhanın özü bildirib ki, hələ də dörd əzasının amputasiyası ilə barışa bilməsə də, yenidən yeriməyi öyrənməyə və işə qayıtmağa qərarlıdır.
Şorba gündəlik rasionun vacib elementi sayılmır, lakin bu cür yeməklər bədən quruluşuna diqqət yetirən və arıqlamaq istəyən şəxslər üçün faydalı ola bilər.
Bu barədə rusiyalı diyetoloq və nutrisioloq Sofya Kovanova Aif.ru nəşrinə müsahibəsində danışıb.
"Əgər menyuda kifayət qədər su, lif və protein varsa, mədə-bağırsaq sistemi şorbasız da normal fəaliyyət göstərə bilər. Bu komponentlər yetərli deyilsə, şorbalar problemi aradan qaldırmağa kömək edən vasitə rolunu oynaya bilər", - deyə Sofya Kovanova bildirib.
O, şorbaların artıq çəki ilə mübarizədə necə faydalı ola biləcəyini də izah edib.
"Arıqlamaq istəyən insanlar üçün yüngül tərəvəz şorbaları və ya paxlalı bitkilərdən hazırlanan şorbalar (məsələn, mərcimək şorbası, minestrone və ya tərəvəzli toyuq şorbası) daha məqsədəuyğundur. Bu cür yeməklər toxluq hissi yaradır, çəkinin idarə olunmasına kömək edir və həzm sisteminə düşən yükü azaldır", - deyə diyetoloq əlavə edib.
1. "Xəstələnməyi dayandırmaq istəyirsiniz? Əllərinizi yox, ayaqlarınızı isidin."
30 illik təcrübəsi olan bir həkimin dediklərindən: "Bütün viruslar aşağıdan gəlir. Ayaqlarınız istidirsə, epidemiya olsa belə, xəstələnməyəcəksiniz." Buna diqqət etsəniz fərqi görəcəksiniz: ayaqlarınız isinən kimi, öskürək və ya burun axıntısı yox olur. Hər axşam ilıq su və corab geyinin. Bu işə yarayır.
2. "Pis yatırsınız? Psixikanızı unudun - bağırsaqlarınızı yoxlayın."
Saat 2 ilə 4 arasında oyansanız, bu sizin qaraciyərinizdəndir; 4 ilə 6 arasında isə, bağırsaqlarınızdandır. Şəkərdən imtina edin, bulyon- şorba içməyə başlayın və gecələr uşaq kimi yatın. Yuxusuzluq sizin başınızdan deyil. Bu iltihab insanın içindəndir. Amma siz qaşıqla Nutella və həblər içirsiniz.
3. "Təmiz dəri istəyirsinizsə, soyuq içkilər içməyi dayandırın."
Kosmetoloqun dediklərindən: "Sızanaqları müalicə etməyin - qanınızı isindirin." İnanin ki, buzlu qidalardan imtina etsəniz, üç həftədən sonra, üzünüz parıldamağa başlayacaq. Soyuqdəymə = spazmadır. Spazma = qida çatışmazlığıfır. İstilik isə, qan dövranının yaxşılaşması və həyatdır.
4. "Şirniyyatı çox istəyirsiniz? Bədəniniz... yağ istəyir."
Dietoloqun dediklərindən: "Şəkər bir partlayışdır. Yağ isə, sabit enerji mənbəyidir." Göz yaşları içində avokado yeyin. Bundan sonra ondan asılı qalacaqsınız. Eybi yox. Əvəzində bir həftədən sonra, şirniyyat istəyiniz yox olacaq və diqqət və aydınlığınız qayıdacaq. Enerji səviyyələri sabitləşəcək və beynin daha şəkər deyə qışqırmayacaq.
5. "Sakitlik, rahatlıq istəyirsinizsə, düz oturun."
Nevroloqun dediklərindən: "Əyri duruş həyəcan siqnalıdır." Onurğanızı düz-dik saxlayın - nəfəsiniz dərinləşəcək və bədəniniz sizə "Heç bir təhlükə yoxdur" deyəcəkdi. Sizə də elə bu lazımdır. Sadəcə düz duruş = sakit, əsəbdən uzaq, bir psixoloji hal.
Есмира Шукурова
Dövlət xəstəxanalarında müalicə alan bir çox pasiyent fizioterapiya mərhələsinə çatdıqda gözlənilməz reallıqla üzləşir. Bəzi müasir reabilitasiya aparatları dövlət tibb müəssisələrində mövcud deyil və ya məhdud saydadır. Nəticədə insanlar müalicəni yarımçıq qoymamaq üçün məcburən özəl klinikalara üz tuturlar. Bu vəziyyət həm maliyyə yükü yaradır, həm də səhiyyə sistemində bərabər əlçatanlıq məsələsini yenidən gündəmə gətirir.
Fizioterapiya müasir tibbin ayrılmaz hissəsidir. Travmalar, əməliyyatlardan sonrakı bərpa, onurğa problemləri, oynaq xəstəlikləri və sinir sistemi zədələnmələri zamanı tətbiq olunan bu müalicə üsulları xəstənin hərəkət qabiliyyətinin bərpasında mühüm rol oynayır. Ultrasəs terapiyası, lazer terapiyası, şok dalğa müalicəsi, elektroterapiya və robotik reabilitasiya cihazları kimi texnologiyalar sağalma müddətini qısalda və ağrını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilir.Problemin kökündə bir neçə amil dayanır. Dövlət xəstəxanalarında büdcə məhdudiyyətləri səbəbindən bahalı və yeni texnologiyaların alınması ləngiyir. Mövcud avadanlıqların bir hissəsi köhnəlmiş olur və ya texniki xidmət çatışmazlığı səbəbindən istifadəyə yararsız vəziyyətə düşür. Digər tərəfdən, pasiyent axınının çoxluğu mövcud aparatların hamı üçün əlçatan istifadəsini çətinləşdirir. Bu zaman həkimlər alternativ olaraq özəl klinikalara müraciəti tövsiyə etməli olurlar.
Özəl tibb müəssisələri isə rəqabət üstünlüyü əldə etmək üçün daha müasir avadanlıqlara investisiya yatırır. Pasiyentlər daha sürətli xidmət, fərdi yanaşma və geniş texnoloji imkanlar əldə etsələr də, bunun qarşılığında yüksək ödənişlərlə üzləşirlər. Xüsusilə uzunmüddətli reabilitasiya tələb edən xəstələr üçün bu xərclər ailə büdcəsinə ciddi təsir göstərə bilər.
Bu vəziyyət sosial bərabərlik məsələsini də gündəmə gətirir. Müalicəyə çıxışın maliyyə imkanlarından asılı olması səhiyyənin əsas prinsiplərindən biri olan əlçatanlıq və ədalətlilik anlayışına zidd görünür. Reabilitasiya xidmətləri yalnız imkanlı təbəqə üçün deyil, hər kəs üçün əlçatan olmalıdır.
Mütəxəssislər hesab edir ki, problemin həlli üçün dövlət səhiyyə sistemində reabilitasiya xidmətlərinə daha çox investisiya ayrılmalı, regionlarda fizioterapiya mərkəzləri gücləndirilməli və müasir texnologiyaların mərhələli şəkildə tətbiqi təmin olunmalıdır. Eyni zamanda, icbari tibbi sığorta çərçivəsində daha çox fizioterapiya prosedurunun əhatə olunması pasiyentlərin maliyyə yükünü azalda bilər.
Fizioterapiya yalnız müalicə deyil, insanların normal həyata qayıtması üçün körpüdür. Bu körpünün hər kəs üçün möhkəm və əlçatan olması isə səhiyyə sisteminin əsas məqsədlərindən biri olmalıdır.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
Sosial şəbəkələrdə tez-tez rast gəlinən videolarda bəzi vətəndaşlar çips paketini açdıqdan sonra içindən qurd çıxdığını iddia edirlər. Hətta bəzi görüntülərdə məhsul mikroskop altında göstərilərək tərkibində canlı orqanizmin olduğu fikri irəli sürülür.
Manset.az xəbər verir ki, bu barədə Baku TV-nin videomaterialında bildirilir.
Bəs bu iddialar nə dərəcədə reallığı əks etdirir?
Qida üzrə ekspert Seymur Qafarov qeyd edir ki, belə hadisələrin baş verməsi qablaşdırma materialının tamlığının pozulması ilə əlaqəli ola bilər:
"Ümumiyyətlə, emal prosesindən sonra soyudulan məhsulların dolum zamanı içərisinə fiziki çirklənmə daxil ola bilər. Həmçinin hər hansı bir qurdun emaldan keçmiş məhsulun üzərində sürfəsi ola bilər. Bu zaman paketləmə bağlandıqdan sonra orada inkişaf edə bilər. Paketlənmiş məhsuldan həşərat çıxa bilər ki, bu da fiziki çirklənmə meyarına daxildir. Mikroskop altında çips dilimini müşahidə etdikdə isə orada mikrobioloji çirklənmə əlamətləri də görünə bilər".
Mütəxəssislər deyirlər ki, çips kimi qablaşdırılmış qida məhsullarında belə halların baş verməsi əsasən saxlanma şəraiti və gigiyenik normaların pozulması ilə bağlı ola bilər. Bu səbəbdən istehlakçılara tövsiyə olunur ki, məhsulun saxlanma şəraitinə və istifadə müddətinə xüsusi diqqət yetirsinlər. Qida sahəsində şübhəli və xoşagəlməz hallarla qarşılaşdıqda isə vətəndaşlar həmin məhsulu istehlak etməməli və bunu təsdiq edən faktlarla birlikdə aidiyyəti quruma müraciət etməlidirlər.
Health Strategy klinika şəbəkəsinin terapevti və baş həkimi Dmitri Demidik oynaqlara ən çox zərər verən vərdişləri sadalayıb.
Manset.az E-saglam.az-a istinadən xəbər verir ki, onun sözlərinə görə, ən təhlükəli amil uzun müddət hərəkətsiz qalmaqdır. Saatlarla divanda və ya kresloda oturmaq oynaqların elastikliyini azaldır, qan dövranını zəiflədir və xüsusilə bud, diz və onurğada problemlər yaradır.
Demidik qeyd edib ki, müəyyən idman növləri də yaş artdıqca riskli ola bilər. 20 yaşında problemsiz edilən bəzi hərəkətlər 40 yaşdan sonra oynaqlara artıq yük gətirə bilər. Buna görə yaşa uyğun daha yumşaq məşqlər seçmək məsləhətdir.
Həkim həmçinin artıq çəkinin oynaqlara böyük təzyiq yaratdığını bildirib. Piylənmə dizlərə, çanaq-bud oynağına və ayaqlara əlavə yük verir və zamanla ağrı və iltihaba səbəb olur.
Demidik qidalanmanın da vacibliyini vurğulayıb. Protein, D vitamini, kalsium və maqnezium çatışmazlığı oynaqların zəifləməsinə gətirib çıxarır. Fast food və emal olunmuş qidaların isə iltihabı gücləndirdiyi qeyd olunub.