Yaxud, vətənin “keçi qiymətinə” satılmasına səbəblər

2024-cü il 27 sentyabrda İsrail hava zərbəsi ilə Livanda, Beyrut şəhərində “Hizbullah”ın ofisini dağıtdı, təşkilatın başçısı Həsən Nəsrullah öldürüldü. Bu, İsrailin İran tərəfdarlarına qarşı ilk və son belə tədbiri deyil. Trampın birinci prezidentliyi dönəmində, 2020-ci ilin 3 yanvarında İranın ən populyar generallarından Qasım Süleymani də oxşar zərbə ilə vurulmuşdu.

İndi Əli Xamaneyi vurulanda Qum şəhərində mollalar məscidin üzərinə qırmızı bayraq asdılar. Sən demə bu, qisas bayrağı imiş. Eyni bayraq Qasım ağa vurulanda da asılmışdı. 6 il qabaq...

Sözgəlişi, bilmirəm niyə iranlılar gül kimi “bayraq” sözünü “pərçəm” sözü ilə əvəz edirlər. “Pərçəm” sözündə nəsə parçalanmaq, cırılmaq assosiasiyası var, uğursuzdur.

Həsən ağanın vurulmağını xatırlamağım başqa səbəbdəndir. Həmin vaxt İranın keçmiş prezidenti Mahmud Əhmədinejad bütün dünya media qurumlarında, necə deyərlər, trend olan, “kəşfetə” düşən açıqlama vermişdi. Açığı, hadisə nə qədər qəmli olsa da, açıqlama bir az tragikomik idi, çünki Mahmud ağa belə söyləmişdi: “Mən prezident olanda İsrailə qarşı birlik, xüsusi qurum yaratmışdıq, ancaq sonra öyrəndik ki, bu quruma rəhbər qoyduğumuz adam İsrailin, MOSSAD-ın agentidir”.

İndi Xamanei müəllimin nöqtə atışı ilə vurulması İsrailə işləyən iranlı agentlər temasını yenidən gündəmə gətirib. Hətta hazırda informasiya var: İranın İsrailə qarşı vuruşan “Qüds qüvvələri” adlı elitar hərbi birləşməsinin (15 min əsgəri var, Qasım Süleymani elə ölümünəcən buna rəhbərlik edib) komandanı, general İsmayıl Qaani başqa dövlətə casusluq ittihamı ilə Tehranda həbs olunub.

Telefonla “Hizbullah”a göndərilən partlayıcılar, şəhər təhlükəsizlik kameraları ilə izləmə, generalları bir-bir iclasa toplayıb bombalamaq və sairə və ilaxır – bunlar hamısı İsrail və ABŞ-ın nə qədər texnoloji baxımdan irəli getdiyini, İranın isə elə işlətdiyi hicri təqvimindəki dövrdə, 1404-cü ildə qaldığının göstəricisi, əlamətidir.

“Axırıncı aşırım” filmində Abbasqulu ağanın “Şura hökumətinin topu-topxanası var, sənin nəyin var” sözünə Kərbəlayı “Bizim də qeyrətimiz var” cavabı vermişdi. Çox pakizə. Ancaq casusların çoxluğu ərazidə qeyrətin də çoxdan əldən getdiyini göstərir. Niyə axı vətəndaşlar kütləvi şəkildə başqa dövlətə casusluq edirlər? Niyə sənin İsraildə bu qədər agentin yoxdur? Bəlkə cəlb edəcək qədər cəlbedici deyilsən? Bunu düşünmək lazımdır.

Başqa hansı nəticə ola bilərdi ki, təhlükəsizlik qüvvələri qadınların çarşabı düzgün örtüb-örtmədiyi ilə məşğuldur? Öz dövlətini qorumaq, inkişaf etdirmək yerinə, başqa dövlətlərin ərazisində gizli terror qruplaşmaları yaratmağa çalışanda, axırı budur. Tək Yaxın Şərq regionu ilə bitmirdi, Rusiya üçün Ukrayna şəhərlərini bombalamağa “Şəhid” dronları göndərirdilər. Müttəfiqləri də özlərinə oxşayır.

Ümumiyyətlə, dini siyasətə alət etmək heç kimə, heç bir xalqa xeyir gətirməyib. Bayaq qeyrətdən yazdıq, bunu da Sabir yüz il qabaq yazıb: “Ağladıqca kişi qeyrətsiz olur, Necə ki, ağladı İran oldu”. Qərb sivilizasiyası oxuyub, çalışıb, inkişaf edəndə bizim müsəlman aləmi, başda İran olmaqla, il boyu mənasını bilmədiyi temalarda ağlaşmaqla məşğuldur. Bir ay filankəslərin yası, bir ay qırxı çıxsın, bir ay filan tədbir... Hələ gündəlik neçə rükət namaz da var. İş görməyə vaxt qalmır ki?

Doğma, əziz Türkiyəmizdə artıq 26 ildir dindar qüvvələr hökumət başındadır. Keçən il KONDA Araşdırma Mərkəzi çox maraqlı bir sorğunun nəticələrini açıqlamışdı. Sən demə, Türkiyədə dindar əhali 2008-ci ildə 55 faiz imişsə, 2025-də 46 faizə düşüb. 34 faiz əhali “dindar deyiləm, ancaq Allaha inanıram” söyləyib. Ən maraqlısı isə ateistlərin sayında artımdır. 16 il qabaq Türkiyədə cəmi 2 faizə çatan ateistlər hazırda 9 faiz imiş.

Dindarların hakimiyyəti dinin gözdən düşməyinə səbəb olubmuş.

Necə deyərlər, şərhsiz.

Zamin HACI

1991-ci ilin mart ayının ilk günləri idi (söz vaxtına çəkər), yolum Mingəçevir şəhərinə düşmüşdü.

Mixail Qorbaçovun SSRİ rəhbəri olan dövr idi və “yadfikirlilik” necə qıcqırmışdısa, “Kür” otelinin foyesindəki televizorda o dövrün məşhur musiqi qrupu olan “Laskovıy may”ın klipini verirdilər və səhnədə ibnəvari hərəkətlər edən solist Andrey Razin belə bir mahnı oxuyurdu: “Dyadya Mişa, dyadya Mişa, tı moy dyadya doroqoy, neujeli ne slışiş, kak ruqayut nam s toboy?” (“Mişa dayı, Mişa dayı, mənim əziz dayımsan, yəni eşitmirsənmi bizi necə söyürlər?”).

Bəli, bu o günlər idi ki, SSRİ-nin dirəkləri laxlamışdı və bir-iki gün öncə, fevralın 28-də ABŞ “Səhrada tufan” əməliyyatı ilə Səddamın armudunu lalıxlatmışdı.

İndiki cavanlar bilməz, 1990-cı payızında Səddam Hüseyn Küveyti işğal etmişdi (“keçmiş əyalətimdir” deyə), ABŞ bundan narazı qalmış, Səddama vaxt qoymuşdu. Amma o əksər aqressor diktatorlar kimi qabərğasının qalın yerinə salaraq, Küveyti tərk etməyincə, ABŞ beynəlxalq koalisiya yaradaraq, 1991-ci ilin yanvarında İraqa qarşı “Səhrada tufan” əməliyyatına başlamışdı və 28 fevralda bitirmişdi.

Səddamın “şanlı” generalları yanmış quyruğunu dalına qısımış tazı kimi Küveytdən Bağdada qaçdığı günün ertəsi idi. Axşamüstü Mingəçevirdə oteldən çıxıb tələsmədən gedəcəyim ünvana yollanarkən birdən yanımdan ötən və ən çoxu 15-16 yaşları olan iki qızın birinin o birinə dediyi sözləri eşitdim. Qız ağlamsınmış tərzdə rəfiqəsinə deyirdi: “Yoox, Səddam məğlub olmadı. O, hər zaman qalibdir, Amerikanın cəzasını verəcək”.

Yeniyetmə qızların Səddama görə nədən kövrəldikləri aşağı-yuxarı bəlliydi. Çünki sovet təbliğatı Səddam Hüseynin tərəfində idi. Moskva hesab edirdi ki, İraq Küveyti işğal etməkdə haqlıdır. Düzdür, o vaxt bir sıra qəzetlərdə obyektiv təhlil yazanlar və S.Hüseyinin mürtəce siyasətinin düz olmadığını qeyd edənlər də vardı, amma Kremldə hər zaman ABŞ-yə qarşı olmaq xətti yoğun idi. “Dyadya Mişa” “yeni təfəkkür tərzi” ilə fərqli düşünsə də, Kremldəki “qoca qurdlar” Amerika düşməniydilər.

O yeniyetmə qızlar da yüz faiz sovet təbliğatının təsiri altında Səddamsevər olmuşdular. Tək onlar deyildi, ölkəmizdə yüz minlərlə belə düşünən gənc vardı. İnanmırsınız, araşdırma aparın, hazırda ölkədə yüzlərlə Səddam adlı kişi var və 90 faizi 1991-ci il təvəllüdlüdür.

İndinin yeniyetmələrinin cür dərdləri yoxdur, mobil telefonda Tik-Tok izləyir, oyun oynayır, repetitor yanına gedirlər və hansısa ölkədə gedən müharibənin detallarını ürəklərinə salmırlar.

Ancaq bir xeyli yetkin insan var ki, özlərini məhz mingəçevirli yeniyetmə qızlar kimi aparırlar, neçə gündür ağlamsınmış halda paylaşımlar edirlər.

Məsələn, Sankt-Peterburqda yaşayan həmvətənimiz başqa işi yoxmuş kimi, hər gün İrandan yazır və eynilə “Səddam məğlub olmadı” deyən qızlar kimi qeyd edir ki, İran məğlub olmayacaq, Amerikanın cəzasını verəcək. Hətta həmvətənimiz o “cəza”nı artıq İranın əvəzindən Amerikaya özü verib, Pentaqonun gəmilərini “batırıb”, 7-8 təyyarəsini “vurub” və 1000-dən artıq əsgərini “öldürüb”.

İndi elə çıxmasın ki, müəllif dünyanın başının bəlası olan Amerikanın aqressiyasına haqq qazandırır. Əsla! Tərəkəmələr demişkən, Sem dayını belə-belə olsun! Qaradərili Tom dayını daxmasında incidən dövlətə qahmar çıxacaq təhərim yoxdur. Mən soyuqqanlı şəkildə sağdan üçüncü pəncərəyə baxmağın tərəfdarıyam.

(Bunları yazıram və düşünürəm ki, indiki cavanlar nə “Sem dayı”nın kim olduğunu anlayacaqlar, nə “Tom dayının daxması”nın nə demək olduğunu biləcəklər, nə də “sağdan üçüncü pəncərəyə baxmaq” söhbətini tutacaqlar).

Yəni olub-bitənləri obyektiv qiymətləndirmək, soyuq-soyuq mühakimə etmək lazımdır. İran müsəlman ölkəsidir, orada çoxlu soydaşımız yaşayır, amma bu dövlətin vurulmuş rəhbərləri bizim Naxçıvana quru yolla kəsə getməyimizə rüsxət vermək istəmirdilər. Ermənilər yola gəlmişdi, ağayi möhtərəmlər deyirdi, Ermənistan sərhədi bizim qırmızı cizgimizdir.

Ta bu, nə müsəlmanlıq oldu ki, Zəngilandan Ordubaddakı qudasıgilə getmək istəyən adam “Jiquli” ilə 25-30 dəqiqəyə gedəcəyi yolu sırf İran rəhbərlərinin əngəl törətməsi üzündən gedə bilmir, 400 kilometr yol qət edib Bakıya gəlir, ordan aeroporta gedir, 2 saat orda gözləyir, 45-50 dəqiqə göydə uçur, enir, təzədən 1 saat vaxt sərf edərək Ordubada qayıdır. Geri qayıdanda da eləcə. Dindaşını 25-30 dəqiqəlik yolu 2 günə getməyə məcbur qoymaq hansı dinə, məzhəbə sığar?

Bax, ona görə də insanlar “ümmətçilik” və “islam həmrəyliyi” barədə söhbətlərə bir az quşqu ilə yanaşırlar. Ümmətçilk odur ki, hamımız qardaş olar, yardımlaşaq, bir-birimizin ayağnın altına qırmızı xalı sərək. Yoxsa Zəngilandan üzü o yana, Ordubaddan isə üzübəri gedib-gələnlərin qabağına qırmızı xətt çəkirsən və deyirsən, dövlət maraqları belə tələb edir. Bəs “ümmət maraqları” necə olsun?

Dediyim odur ki, çox da şey eləməyək.

Samir SARI

Sovet İttifaqının özünün hesablamalarına görə, Stalinin 1937-38-ci illər “Böyük terror”unda güllələnmə cəzası ilə məhv edilənlərin sayı 681692 nəfər olmuşdu (Pospelovun sədrliyi ilə komissiya, Sov.İKP 17-ci qurultay).

Altı yüz səksən bir min altı yüz doxsan iki. Sözlə də yazdım, bəlkə riyazi savadı olmayanlar, rəqəm tanımayanlar oxudu.

Bunu yuvarlaqlaşdırsaq, 682 min insan olacaq. Bir az da həmin yuvarlama proseduruna uysaq, lap 680 min də yazmaq olar. İki min aşağı, iki min yuxarı...

Bəli. Səməd Vurğunun “Bəşərin vicdanı, eşqi, ürəyi, Xoşbəxt gələcəyi partiyamızdır” şeirini cızmaqara elədiyi vaxtlar idi.

Yəni, bu, Stalinin məhv elədiklərinin yalnız rəsmi, adbaad siyahısıdır, nə qədər adam qeyri-rəsmi siyahıdadır, hələ də müəyyənləşdirə bilmirlər. Bəzi siyahılar 1 milyon yarımdan bəhs edir.

Həmin repressiyalara Moskvada “QULAQ muzeyi” həsr edilmişdi, təzəlikcə Putin həmin muzeyi ləğv elədi, yerində “Sovet xalqına qarşı genosid muzeyi” düzəltdi. Çox absurd qərar idi, çünki sovet xalqına qarşı genosidin başında həmin sovet rejimi özü dururdusa, muzeyə hansı eksponat qoyulmalıdır?

Stalin tək fərdlərə qənim olmamışdı, onun toplu qurbanlarının siyahısını da burda yazsaq, başqa sözlərə yer qalmaz: Krım tatarları, çeçenlər, Ahıska türkləri, azərbaycanlılar, estonlar, latışlar, inquşlar, balkarlar, qaraçaylar və sairə və ilaxır. Ən azı 28 xalq kütləvi deportasiyaya, zorakı köçürmə və sürgünə məruz qoyulmuşdu.

Ancaq həmin İosif müəllim müəmmalı şəkildə rəhmətə gedəndə onun dəfn mərasimindəki basabasda 100-dən çox adam ölmüşdü. Son illərə qədər də avtomobilin ön şüşəsinə Stalinin portretini yapışdıran sürücülərə rast gəlmək mümkün idi. Özü də nəyəsə görə bu portreti əsasən “samosval” və KAMAZ şoferləri sevirdilər.

3 mindən çox insanı etiraz aksiyalarında gülləbaran edərək öldürən (yenə özlərinin rəsmi statistikasıdır, kitab-dəftərə düşməyən nə qədərdir, deyəsən heç Allah da bilmir – çoxdandır ərazi Şeytanın kurasiyasındadır), siyasi dustaqları krandan asan, 37 il vəzifədən yapışan və qopmayan adamın dəfn mərasimində ümid edək, heç kəs basabasda ölməsin. İnsanlar yazıqdır. Nə olsun kütləvi hipnoz altındadırlar?

Ağlını itirmiş insanların belə yaşamaq hüququ var. İstəsən konvensiya ilə izah elə, istəsən əxlaqla. Ağlını itirənləri yalnız təcrid eləmək olar, hərçənd, görünən odur ki, bunun da bəzən xeyri olmur. Yoxsa 40 illik təcrid boşa getməzdi.

Bəzi fotolarda ağlayan qadınlar vardı. Qara çadralı, şair demişkən, “qara paltarlı qadın”lar. Əslində vəziyyət elə tam o şeirdəkidir: “Bəlkə sənə bu dünyada ən çox ağlayan, Ən çox ağlatdığın qadın olacaq”. Bəli. Rejimin ən pis təpiyi həmişə qadına dəyib. İdeologiya yaranandan belədir. Bunların qadına nifrətinin səbəbini izah eləməyə yetmiş yeddi Freyd çağırsan, bəlkə ortaya nəsə elmi izahat çıxar, mənim savadım o qədər deyil.

Stalin Tiflis Ruhani Seminariyasında oxumuşdu. Demək olar, dini lider idi. Baxmayaraq ki, nə o “dində”, nə də bu dində “dini lider” statusu nəzərdə tutulurmuş. Allahla bəndə arasında heç kəs durmazmış (Yalnız hərdən kran dururdu, bir də qara yaylıqlar).

Bu işlərdə tarixi kontekst, tarixi paralel aparmaq da başqa absurddur, anlayıram. Məsələn, deyirlər filan yerin qədim dövlətçilik ənənələri varmış. Bah. İndi nə edək? İraqı da Şumerin varisi sayaraq, Bağdadda nə asqırsalar “sağlam olun” deməyə borcluyuqmu? Axı bu “qədim dövlətin” birindən biz özümüz 30 il nə murdarlıqlar görmüşük. Yenə allergiya yaranmayıbmı bu mənhus termindən? Qədim dövlət... Yox bir, qədim peşə. Qədimsən, get otur muzeydə, camaatla nə işin var?

Ancaq, əlbəttə, xalqımız müdrik xalqdır – AzTV demişkən. Dünən mənim bir qahımım dalbadal 2 video paylaşmışdı. Birində Əbülfəz Elçibəy İranın belə siyasətinin axırı olmadığından, dağılmağa məhkumluğundan danışırdı. O birində isə Seyid Taleh Boradigahlı ağlaşma-şivən qurmuşdu, necə deyərlər, “ilahi” oxuyurdu.

Biz bu tərs-mütənasib münasibətləri eyni anda öz qəlbimizdə daşımağı bacarırıq. Bunu bizdən başqa edə bilən yoxdur.

Zamin HACI

Yaxud, akademik adını necə geri alaq

Son günlər elm xadimlərimizin diqqət mərkəzinə gəlməsi xalqda istər-istəməz müəyyən proqnozlara səbəb olur. İlk növbədə AMEA-nın ləğvi şayiələri dolaşır. Hazırda karbohidrogen qazancımız aşağı düşdüyü üçün dövlət büdcəsi təşkilatlarında çoxlu ixtisarlar aparılır, idarələr bir-birinə calaşdırılır.

Mən təklif edirəm Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi ilə Mədəniyyət Nazirliyi də birləşdirilsin. Bunu havadan yazmıram. Sovet vaxtı ölkəmizdə “mədəni tövlə” deyə bir iqtisadi-aqrar anlayış var idi. O cümlədən, artistlər kəndləri gəzir, çobanlar, sağıcılar, pambıqçılar qarşısında konsert, tamaşa verirdilər. Şəxsən mən uşaq vaxtı rayon mədəniyyət evinin, xəstəxananın əmək kollektivlərinin üzüm yığımına cəlb edilməsini canlı görmüşəm. Bunu təşkil edən raykom katibi Əhməd Əhmədzadə hələ də NK-da hansısa müşavir vəzifəsində saxlanmalıdır, çağırın, sizə təcrübə dərsi keçsin.

Ancaq mövzudan çox uzaqlaşmayaq. AMEA-nın ləğvi deyilənə görə, hələ AXC-Müsavat cütlüyü vaxtı gündəmə gəlibmiş. Hər halda, başda Elçibəy, İsa Qəmbər, Pənah Hüseyn və sairə olmaqla, AXC rəhbərliyinin az qala hamısı AMEA-nın müxtəlif institutlarından çıxmışdılar və oranın nə yuvası olduğunu hamıdan yaxşı bilirdilər. Lakin hakimiyyətin ömrü qısa çəkdi, akademiyanı ləğv eləyə bilmədilər. İndiki dövrümüzdə isə AMEA-nın ötən il 2 yerə parçalanması, bir hissəsinin Elm-Təhsil Nazirliyinə verilməsi bəlkə də qurumun ləğvi üçün ilk addım idi.

Əlbəttə, şəxsən mən oranın ləğvinə qarşıyam, çünki alimlərimizə müştəri çıxanlar çoxdur. Ləğv etsək, akademiklərimizin hamısı Amerika, İngiltərə, Niderland, Fransa, Rusiya akademiyalarına axışacaqlar. Beyin axını bizə lazım deyil. 1 akademiki yetişdirmək üçün millət 10 illərlə əziyyət çəkir. Məsələn, Ramiz müəllimin akademik olmağına biz milyonlarla manat, dollar, avro yatırmışıq. Neçə yeşiyi evindən çıxdı.

Söz açılmışkən, AMEA Rəyasət Heyətinin son iclasında Ramiz Mehdiyevin akademik adından məhrum edilməməyi də müzakirə olunur. Fikrimcə, burada yanlış arzu-istək var, rəyasət heyəti istəsə belə, bunu edə bilməzdi, AMEA nizamnaməsinə görə, akademik adı ömürlük verilir (“AMEA nizamnaməsi, maddə 5.7. Akademiyanın həqiqi və müxbir üzvləri ömürlük seçilirlər”, bax: science.gov.az) . Yəni, nə qədər ki Ramiz müəllim sağdır, onun akademik adını heç kim əlindən ala bilməz.

Əlbəttə, ölkəmizin analoqsuz inkişafını nəzərə alsaq, burada hər bir şeyə istisna mümkündür. Məsələn, vaxtilə səhiyyə naziri, akademik Əli İnsanov iqtidar üçün “fıs” çıxanda, 11 illik türməyə salınanda onu AMEA-dan çox ləzzətlə qovmuşdular (Həmin iclasdan bir sitat, məncə oxucularımız üçün maraqlı olar: “Akademik Budaq Budaqov bildirmişdir ki, insanın özü-özünə elədiyini el yığılsa, edə bilməz. Əli İnsanov özü-özünə balta çaldı. Məhkəmənin gedişi müddətində biz onun daxili aləmi ilə yaxından tanış olduq. Elimizin gözəl misalı var: neylirəm qızıl teşti ki, içinə qan qusam. Qızıl teşt dalınca qaçanların hamısının aqibəti məhz belə olur. “Akademik” adını həbsxanadan xilas etməliyik. “Akademik” sözü həbsxanada işlənməməlidir. Bu müqəddəs sözlərin təmizliyini qorumalıyıq. Akademik etiraf etdi ki, vaxtilə Əli İnsanov haqqında yaxşı fikirdə olmuşdur. İndi dəhşətə gəlib ki, bu insan daxilini necə məharətlə gizlədirmiş!”).

Yəqin indi də “akademik adını ev dustaqlığından çıxarmaq” lazım gələcəkdir. O vaxt İnsanovun məsələsi müzakirə ediləndə AMEA prezidenti Mahmud Kərimov tragikomik açıqlama vermişdi: “Nizamnamədə ömürlük yazılması bunun əbədi olması demək deyil”.

Deyəsən alimlərimizdən çox yazdım, buna görə oxuculardan üzrxahlıq edərək cızmaqaramı bir əski anekdotla bitirir və KTN-lə mədəniyyət sferamızın birləşməsi ideyasına öz töhfəmi verirəm: “Kəndin ferma müdirinə yuxarıdan zəng edirlər. Deyirlər sabah müxbir gələcək, sağıcınız ona intervü verər. Müdir sağıcını çağırır, deyir sabah hazırlaş, intervü verəcəksən. Sağıcı soruşur, müdir, başına dönüm, intervü nə deməkdir? Müdir: “Vallah, nə gizlədim, mən özüm də bilmirəm intervü vermək nə deməkdir, ancaq sən hər ehtimala qarşı sabah çimib gələrsən”.

Zamin HACI

“Ac toyuq yuxusunda broyler fabrikində işlədiyini görər”

(modern ata sözü)

Gündəmdə iki əsas məsələ hələlik bütün gərginliyi ilə qalmaqdadır: akademiklərimizin kollektiv yatışı və Tolikin aparıcılığı.Tolik müəllimdən başlayaq. Açığı, mən əsl adı şanlı tariximizi özündə əks etdirərək Tarix qoyulmuş bu gözəl insanın heç bir verilişinə indiyə qədər tamaşa eləmək şərəfinə nail ola bilməmişəm. Yalnız bircə dəfə, hansısa il idi, Qurban bayramında Tolik müəllim bir sürü quyruqlu qoyunu qatmışdı qabağına, zəhmətkeşlərimizə bayram payı aparırdı – o zaman onu, necə deyərlər, “efirlərdə” ötəri görmüşəm. Qoyunlar həqiqətən yağlı qoyunlar idi, efirdə quyruqlarını pis çıxmasın, erməni bayrağı kimi yellədirdilər (başa düşürəm, bu ifadə ilə qarşıdan göyərçin dimdiyinə gələn barış mərasiminə zərər vururam, ancaq əlim dinc durmadı, oxuculardan və Trampın sülh şurasından üzr istəyirəm). Aparıcı qoyunları hansı bazardan almışdı, efir rejissoruna da qurban payı verildimi, ümumiyyətlə, bu format dünya TV məkanına, məsələn, BBC və ya CNN efirinə də tətbiq oluna bilərmi və sairə - bunlar barədə də indiyəcən heç bir məlumatım yoxdur.

Yəni, təxminən Pasternak Nobel alanda onu tənqid edən sovet zəhmətkeşlərinin günündəyəm: “baxmamışam, lakin Tolikin verilişinə münasibətim neqativdir”. Yəqin ki, Boris Leonidoviçin ruhu məni bağışlayar – Toliklə onu bir mətnə daxil elədiyim üçün. Ya da Tolik məni bağışlasın – Pasternaka görə. Kimə necə mümkündürsə. Mənim həyatda belə qələtlərim çoxdur. Məsələn, bir dəfə də Əkrəm Əylislini Hüseynbala Mirələmovla eyni mətnə salmışdım, sonra elə pis oldum, Əkrəm müəllimdən üzr istədim, halbuki, “Daş yuxular” əsərinə görə ondan zəhləm gedir.

Verilişinə baxmasam da, ətrafındakı müzakirələri izləyirəm və mənə həmişə çox təəccüblü gələn bir faktı oxucularla bölüşmək istəyirəm. Qəribədir, nədənsə bizim media orqanları Tolik haqqında xəbərlərdə onun fotosunu adətən cüt-cüt verirlər. Fərqli portret olsa, bəlkə anlaşılar, ancaq eyni şəkili təkrar edirlər! Bunun mənası, sirri nədir? Heç cür mənə çatmır. Hətta bəzən elə fikirləşirəm bəlkə məni gözüm aldadır, çəpləşmə yaranıb və s. Ətrafdakılardan soruşuram, onlar da təsdiqləyir ki, xəbərdə Tolikin 1 fotosu 2 dəfə verilir.

Bəlkə də buna görə hazırda şaiyə yayılıb, deyirlər onun verilişini bağlayıblar, özünü isə bütün bu cür verilişlərə müdir qoyublar. Bir növ, gözəl sənətkar olduğu üçün şəxsiyyətini hərtərəfli “kopi-past” etmək qərarına gəlmişlər. Əgər elədirsə, halal olsun. Vado müəllim “Speys” kanalında Vaqif müəllim irsini layiqincə davam etdirir.

Keçid alaq yatışmaq hadisəsinə. Akademiklərimizdən təkziblər axışmaqdadır. Biri deyir gözümə işıq salıblar, biri deyir sənədlərə baxırdım, üçüncüsü uşaqlıqdan bəri yata bilmədiyini söyləmişdir. Kim haqlıdır, bilmirik, lakin mən özüm keçən gecə yuxuda gördüm ki, həmin iclasa Ramiz Mehdiyev yuxu dərmanı qatıbmış. Akademik adından məhrum etmək istədiklərini eşitdiyi üçün. Məhz hamı yatdığı üçün qərar qabul edilməyib. Təxribatın foto-videosu hazırlanır, inşallah, yaxın vaxtlarda xalqa nümayiş olunacaq. Hələlik yüngülvari anons verim: salona sinir qazı buraxıbmış.

Şanlı akademiklərimizin yuxuda nə gördüyü də xalqı maraqlandırır. Əldə etdiyim elmi informasiyaya görə onlardan biri yuxusunda Nobel mükafatı alırmış. Rüşvətxorluq və yaltaqlıq üzrə. İkincisi Misir Mərdanov adına Qahirə kitabxanasının beşinci mərtəbəsinin altından Anarın farsca divanını tapıb Göyçay nar bayramında milyarder Fərhad Əhmədova nümayiş etdirirmiş. (Ağzında yuxu deyirsən).Üçüncü akademik daha konkret və lazımlı yuxuya dalıbmış: ona yuxuda hökumət növbəti mənzilin açarlarını, oğluna Uqanda səfirliyində 2-ci katib vəzifəsi, gəlininə silikon dodaq, nəvələrinə isə “Ayfon”un son modelini hədiyyə edirmiş. Bais fotojurnalistin kamerasının gözü çıxsın, imkan verməyib yuxu xoşbəxt bitsin, çaqqıltı salıb kişini oyadıb, dodaq əldə qalıb.

Sonda mən sizə bir dövlətçi nostaljimi də çatdırım. Hörmətli yoldaşlar, xatırlayın, vaxtilə Akademiyanın iclaslarında niyə heç kim yatmırdı? Çünki onları yatmağa qoymayan Cəlal müəllim var idi! Bəli.P.S. El inancımıza görə yuxuda silikon görmək bərəkətdir, maaşların və bəlkə pensiyanın qalxacağına dəlalət edir.

Zamin HACI