2025-ci ilin oktyabrına olan statistik məlumatlara görə ölkədə iribuynuzlu mal-qaranın sayı 2 438 800 baş, xırdabuynuzlu heyvanların sayı 6 763 700 baş təşkil edib.
Bu isə 2024-lə müqayisədə iribuynuzlu heyvanların sayının təxminən 2% (50 min 500 baş), xırdabuynuzlu heyvanların sayı isə 3.5% (242 min baş) azalması deməkdir.
Lakin son 5 ildə Azərbaycanda qoyun və keçi sayı təxminən 1,3 milyon baş, iribuynuzlu mal-qara isə 200 mindən çox azalıb.
Nəticədə Azərbaycanın strateji ərzaq bazarı sürətlə idxaldan asılı vəziyyətə düşüb. Rəsmi statistikaya əsasən 2025-in yanvar-oktyabr dövründə ölkəyə 310,33 ton qoyun əti idxal edib ki, bu da əvvəlki ilə müqayisədə 55% çoxdur (dəyər ifadəsində -
2,4 dəfə artım).
Bununla da bitmir. Bu ilin yanvar ayında Azərbaycan xaricdən süd və qaymaq dxalını təxminən 50 % artırıb.
Həcm olaraq 2 145 ton təşkil edib ki, bu ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 700 ton çoxdur (48,4 %) və dəyər ifadəsində 87,8 % artım deməkdir. Bu rəsmi statistikada isə söhbət yalnız 1 aydan gedir.
Niyə aqrar sektor sürətlə kiçilir? Bir çox səbəblər var. Birinci növbədə örüş yerlərinin məhdudlaşmasıdır. Lakin həyətyanı və xüsusilə də kiçik təsərrüfatlarda azalmanın səbəbi iqtisadi sistemdir. Başlayaq o məqamdan ki, Azərbaycanda dizel yanacağı son illərdə 40 faizdən çox bahalaşıb. Heyvandarlıq təsərrüfatları üçün yem tədürük edən əkin sahələrinin həcmi azalıb. Rəsmi statistikaya görə əgər ölkədə 2024-cü ildə 9,3 min hektar sahədə yonca əkilmişdisə, 2025-ci ildə cəmi 6,6 min hektar ərazidə əkin həyata keçirilib(29 % azalma).
Hökumətimiz nədənsə nəzərə almır ki, əsas heyvandarlıq üçün kritik olan birillik otlar azalır, bu da yem bazasının zəifləməsi, bahalaşma deməkdir.
Baytarlıq xidmətləri əlçatmaz olub. Xüsusilə də ölkədə bir neçə ay əvvəl müşahidə edilən dabaq virusu yayılan zaman operativ müdaxilə təşkil edilə bilmədi. Dərmanlar xaricdən idxal edilyinə görə çox bahadır.
Hökumət aqrar sektorun, xüsusilə də strateji ərzaq məhsullarının istehsalı, tədarükü ilə bağlı təcili tədbirlər görməsə, vəziyyət daha da ağırlaşacaq. Nə etməlidrlər?
- Dizel yanacağı kəndli və fermerlərə güzəştlə aşağı qiymətə satılsın. Subsidiyaların həcmi artırılsıin və subsidiyların təyinatı üzrə istifadəsinə ciddi nəzarət edilsin. Baytarlıq xidmətləri, dərman təminatı ilə bağlı qiymətlər dövlət tərəfindəmn tənzimlənsin. Vahid qiymət tarifi siyasəti tətbiq edilsin. Bələdiyyələrin icarəyə verdiyi əkin sahələrinin dincə qoyulması və örüş sahələrinin genişləndirilməsi ilə bağlı geniş proqram hazırlansın. Uzunmüddətli istifadədə olan və məhsuldarlıq potensialı zəifləmiş torpaqların bütün ölkə üzrə analizi həyata keçirilsin. Həmin torpaqlar dincə qoyulmaqla iri və xırdabuynuzlu maldarlıq təsərrüfatlarına örüş yerləri kimi təqdim olunsun.
Razi Abasbəyli
TEREF

Bu ilin yanvar ayında Azərbaycana 202 milyon 419,2 min dollar dəyərində yeyinti məhsulları idxal olunub.

Yeniavaz.com açıqlanan rəsmi məlumatlara istinadən xəbər verir ki, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ərzaq məhsullarının idxalı dəyər ifadəsində cəmi 0,3% və ya 666 min dollar azalıb.

Qeyd edək ki, ən çox idxal olunan məhsullar arasında dəyər baxımından meyvə-tərəvəz, miqdar baxımından isə buğda üstünlük təşkil edib.
Bu ilin yanvar ayında Azərbaycana 37,9 min ton tərəvəz və meyvə idxal edilib və bunların gömrük dəyəri 33,4 milyon dollar olub. Nəticədə idxal olunan meyvə-tərəvəzin 1 kiloqramının orta gömrük dəyəri 1,5 manat (0,88 dollar) təşkil edib. Müqayisə üçün bildirək ki, ötən ilin yanvar ayında idxal olunan meyvə-tərəvəzin 1 kiloqramının orta gömrük dəyəri 1,26 manat (0,74 dollar) olub.

İdxal olunan ərzaq məhsullarının son 2 ilin yanvar aylarındakı orta gömrük dəyəri belə olub:

Azərbaycan əsilli biznesmen, "Lukoyl” şirkətinin təsisçisi Vahid Ələkbərov dünyanın ən varlı insanları siyahısında 105-ci yerdə qərarlaşıb.

Bu barədə "Bloomberg Milyarderlər İndeksi" fevral ayı üçün reytinq açıqlayıb.

Məlumata görə, Vahid Ələkbərovun sərvəti illik müqayisədə 2,27 milyard dollar, bu ilin əvvəlindən bəri isə 210 milyon dollar artıb. Beləliklə, onun sərvəti 24,9 milyard dollar olaraq qiymətləndirilib.

Bu il xaricə kartofun kiloqramını 59 qəpiyə satmışıq. Bu rəqəmlər rəsmi mənbələrdə qeyd olunub.

Açıqlanan məlumatlarda qeyd olunub ki, ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 0,30 dollar (təxminən 51 qəpik) olub. Bu isə o deməkdir ki, orta ixrac qiyməti illik müqayisədə 16,7% artıb.

Hazırda Aəzrbaycan bazarında yerli kartofun bir kiloqramının qiyməti 1-1.5 manat arası təklif olunur. İqtisadçılar tərəfindən aman-zaman yerli istehsalın daxili bazarı təmin etmədiyi qeyd olunur.

Bəs niyə xaricə kartof 59 qəpiyə gedir, amma daxildə 1-1.5 manatdan satılır?

TEREF xəbər verir ki, iqtisadçı ekspert Akif Nəsirli Qaynarinfo-ya deyib ki, xaricə göndərilən kartofun qiymətinin aşağı olması bir neçə səbəblə izah oluna bilər:

“Xarici bazarlarda tələbat, valyuta fərqləri, məhsulun maya dəyərı və ixracçı şirkətlərin rəqabəti qiymətləri aşağı sala bilər. Məsələn, Azərbaycan fermeri dizel yanacağının 1,1 manata, iranlı fermər isə 60 dəfə ucuz, yəni 2 qəpiyə alır və bu məhsulun maya dəyərini ciddi şəkildə aşağı salır”.

Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, daxili bazarda isə tələb daha stabil və daimi olduğundan qiymətlər nisbətən yüksək olur:

“Bundan başqa, daşınma, satıcı marjası və digər xərclər daxili qiymətə təsir edir”.

“Fermerlər üçün ixrac, yoxsa daxili bazar daha sərfəlidir” sualına cavab olaraq ekspert bildirib ki, sərfəlilik vəziyyətindən asılıdır: “Əgər ixrac üçün xərclər (daşıma, gömrük, vergi) çox deyilsə və xarici bazar həcmi böyükdürsə, ixrac sərfəli ola bilər. Amma daxili bazarda daha yüksək qiymət olarsa, fermer məhsulu ölkə daxilində satmaqla daha çox gəlir əldə edə bilər”.

Dövlətin daxili bazar və ixracat arasındakı qiymət fərqini tənzimləməsi haqqında da danışan Akif Nəsirli deyib ki, qiymətlər bir neçə üsulla tənzimlənə bilər: “Məsələn, ixrac rüsumları və ya kvotalar tətbiq edərək xaricə çıxan məhsulu məhdudlaşdıra, subsidiya və dəstək proqramları ilə daxili satışları stimullaşdıra, yaxud fermerlərə birbaşa alış qiyməti zəmanəti verə bilər. Bu, həm daxili bazarda qiymət stabilliyini təmin edir, həm də fermerləri qoruyur”.