"Əgər hər hansı addım qanunsuz hesab olunursa, məsələ təkcə həmin qərarın ləğvi ilə yekunlaşmamalıdır. Qanunsuzluğa yol verən şəxslər də inzibati məsuliyyətə cəlb edilməlidir ki, gələcəkdə oxşar halların təkrarlanmasının qarşısı alınsın. Qanunsuz qərarın aradan qaldırılması təqdirəlayiqdir, lakin məsuliyyət mexanizmi işləməzsə, problem kökündən həll olunmuş sayılmaz".

Musavat.com bildirir ki, bu barədə BAKU.WS-ə açıqlamasında Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin (AQC) sədri Vüqar Oruc bələdiyyələrin qanunsuz torpaq ayırmaları ilə bağlı qərarlarının ləğvi bağlı danışıb.

AQC sədrinin öszlərinə görə, digər vacib məqam isə ondan ibarətdir ki, qanunsuz torpaq ayrılmaları nəticəsində yüzlərlə vətəndaşa torpaq sahələri verilib, həmin ərazilərdə tikililər inşa olunub və insanlar artıq bu mülklərə sahib olduqlarını düşünürlər:

"Əgər bu torpaqlar onların əlindən alınırsa, paralel şəkildə alternativ torpaq sahələri ilə təminat məsələsi də nəzərdən keçirilməlidir. Vətəndaşın mülkiyyət hissi və sosial sabitlik qorunmalıdır.

Mülkiyyət hüququ ən ali hüquqlardan biridir və toxunulmazdır. Bu sahədə qəbul edilən qərarlar ciddi əsaslandırılmalı və qanunun aliliyi prinsipi qorunmalıdır. Əks halda, hətta hüquqi baxımdan düzgün qərarlar belə cəmiyyətdə mülkiyyət anlayışına şübhə yarada bilər. İnsanlar gələcəkdə əldə etdikləri torpaq və ya əmlak üzərində hüquqlarının sabitliyinə əmin olmaya bilərlər ki, bu da ümumi etimadı zəiflədir".

Vüqar Oruc hesab edir ki, hazırkı addım müəyyən riskli və sənədsiz torpaq alqı-satqılarının azalmasına səbəb ola bilər:

"Lakin digər tərəfdən, proseslərin şəffaf və ardıcıl aparılmaması, xüsusilə qiymətləndirmə və təsdiq mərhələlərində yaranan uyğunsuzluqlar bələdiyyələrin fəaliyyətinə əlavə maneələr yaradır. Eyni torpaq sahəsi üzrə təkrar qiymətləndirmələr və ziddiyyətli rəylər hüquqi qeyri-müəyyənlik formalaşdırır.

Bu isə həm iqtisadi fəallığa, həm də dövlətin strateji hədəflərinə uyğun deyil. Qanunvericilikdə edilən dəyişikliklərin praktik icrası təmin olunmalı, yerli özünüidarəetmə orqanlarının qərarları əsassız şəkildə şübhə altına alınmamalıdır. Əks halda, vətəndaşların həm dövlət qurumlarına, həm də seçkili orqanlara inamı zəifləyir.

Məsələnin geniş ictimai müzakirəsinə və aidiyyəti qurumlar arasında daha koordinasiyalı yanaşmaya ehtiyac var. Şəffaflıq və hüquqi müəyyənlik bərpa olunmadan, həm mülkiyyət hüququna etimadı, həm də bələdiyyə institutunun nüfuzunu tam şəkildə gücləndirmək mümkün olmayacaq".

Milli Məclisdə “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi ikinci oxunuşda müzakirəyə çıxarılıb.

Musavat.com bildirir ki, layihə barədə komitə sədri Hicran Hüseynova məlumat verib.

İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruc çıxışında bildirib ki, birinci oxunuşda parlament üzvləri “Uşaq hüquqları haqqında“ layihənin müzakirəsi zamanı əsasən uşaqların sosial media asılılığından xilas olması üçün müxtəlif alternativlər təklif ediblər:

“Gəlin, bir neçə məqamı nəzərə alaq. Uşaqlar üçün keyfiyyətli filmlərin az olması təkcə kino sənayesinin problemi deyil - mədəniyyətimizin, təhsilimizin və istehsal infrastrukturunun birgə üzərinə düşən ən böyük vəzifədir.

Təəssüflər olsun ki, ölkəmizdə uşaq filmlərinin sayı çox məhduddur, bəzi illərdə bir-iki layihə belə olmur. Əsasən serial, animasiya və uşaq proqramları var - amma tammetrajlı kinolar və ya yüksək səviyyəli layihələr çox nadirdir. İstehsal olunan məzmunların çoxu zəif ssenari və keyfiyyətsizdir, bəziləri isə əyləncə xarakterli olur. Lakin milli dəyərlərimizi və tariximizi gələcək nəsillərə ötürən əsərlər çox azdır. Xaricdə uşaqlar üçün hazırlanan film və seriallara baxanda - “Pixar”, “DreamWorks” və s. fərq açıq görünür. Uşaq filmləri kommersiya baxımından cəlbedici sayılmır. Peşəkar uşaq kino istehsal komandaları və studiyaları azdır. Uşaq psixologiyası, pedaqogikası, ssenari yazarlığı və audiovizual effektlər sahəsində ixtisaslaşan kadrlar çatışmır. Uşaqlar daha çox xarici məzmunlarla böyüyür, nəticədə yerli məhsula maraq azalır və mədəni assimilyasiya riskləri yaranır.

Dil, dəyərlər, milli simvollar uşaq filmlərində daha zəif əks olunur. Uşaqlar Vətən müharibəsi qəhrəmanlarını, nağıllarımızı, Böyük Qayıdışı, milli ənənələri və tariximizi görməklə mədəni kimliklərini daha güclü formalaşdırarlar.

Beləliklə, uşaq filmlərinin azlığı təkcə mədəni problem deyil - gələcək nəslin estetik dünyagörüşünü, milli dəyərlərini, fantaziyasını və öyrənmə imkanlarını məhdudlaşdıran hadisədir”.

Komitə sədri əlavə edib ki, eyni vəziyyət cizgi filmləri sahəsindədir:

“Azərbaycanda uşaqlar üçün cizgi filmləri (animasiya) sahəsi kifayət qədər inkişaf potensialına malik olsa da, hələ də müxtəlif çətinliklərlə üz-üzədir. Halbuki ölkəmizdə cizgi filmlərinin tarixi XX əsrin 30-cu illərinə gedib çıxır və 60-70-ci illərdə silsilə uğurlu animasiya filmləri çəkilib. 1970-80-ci illərdə xalq folklorundan götürülən motivlərlə çəkilən çoxlu filmlərimiz var. İndi isə övladlarımız ən yaxşı halda qardaş ölkənin cizgi qəhrəmanları ilə, ən pis halda isə “Disney”lə böyüyürlər.

Başqa bir sual - uşaqlarımızın ilk oyuncaqları hamısı qeyri-milli və əcnəbi istehsallıdır. Biz öz milli oyuncaqlarımızı necə istehsal edək, övladlarımıza min illik nağıl qəhrəmanlarımızı, miflərimizi necə ötürək? Uşaqların ilk oyuncaqları onların dünyagörüşünü, estetik zövqünü və milli yaddaşını formalaşdırır. Əgər onlar “Lego” qəhrəmanları ilə böyüyürsə, uşaqların zehni və emosional dünyası xarici məhsulların obrazları ilə formalaşır.

Minillik nağıllar, qəhrəmanlar, mifoloji obrazlar uşaqlara fiziki şəkildə təqdim olunmur. Oyuncaqlar, cizgi filmləri, kitablar tarixi yaddaşın əsas daşıyıcıları, hard diskləridir. Uşaq oyunları və əyləncə məhsulları milli təhsil məqsədləri ilə uyğunlaşdırılmalıdır. Lakin xarici markalar hazır məhsul, cizgi və kitablarla həm əyləncə, həm də təhsil rolunu doldurur”.

Zahid Oruc daha sonra digər mühüm məsələlərə diqqət çəkib:

“Nəhayət, gəlin, qəbul edək ki, müəllim dövlətin sütunudur, millətin qurucusudur, onun savadlı gələcəyinin memarıdır. Müəllimin nüfuzu sarsılarsa, nizam pozular, ən kiçik mübahisədə öyrədənini haqsız və günahkar çıxaran xalqın gələcəyi ola bilməz. Silahlı zorakılıqlarda müəllimi günahlandırmaq, istənilən hadisədə öyrədəni linç etmək bizə Qərb məktəblərindəki qətliamları nümunə göstərməkdir. Əlbəttə, onunla da razıyıq ki, yalnız test sisteminə arxalandığımız və repetitorluqdan keçən gənc müəllimləri irəli çəkib, 65 yaşı tamam olan kimi təhsil sistemindən kənarda qoyduğumuz, Makarenko təlimi görmüş müdrik pedaqoqlara gəlin, yenidən qiymət verək.

Uşaqların çətinləşən qəbul imtahanları fonunda nəinki asudə vaxta, normal fiziki qidalanmaya zamanı qalmır. Ona görə də psixoloji keçid mərhələsində olan yeniyetmələri repetitorlara məhkum etməyin nəticələrini dərin elmi araşdırmalarla təhlil etməliyik”.

E.Paşasoy,
Musavat.com