Son illər ölkənin səhiyyə sistemində baş verənlər artıq sadəcə idarəetmə problemi deyil, açıq şəkildə dərin institusional böhran, sosial ədalətsizlik və vətəndaşlara qarşı məsuliyyətsiz münasibətin göstəricisinə çevrilib. “İslahat” adı altında aparılan bütün dəyişikliklər kağız üzərində gözəl səslənsə də, real həyatda insanlara yalnız əlavə çətinlik, daha çox rüşvət və daha böyük ümidsizlik gətirib.

Bir vaxtlar vahid mərkəzdən idarə olunan Səhiyyə Nazirliyi parçalandı, müxtəlif qurumlara bölündü və nəticədə sistemdə xaos yaradıldı. Bu gün səhiyyədə baş verənlərin heç birinə görə konkret məsuliyyət daşıyan qurum və ya şəxs tapmaq mümkün deyil.

Nazirlik faktiki olaraq səlahiyyətlərini itirib, idarəetmə parçalanıb, nəzarət mexanizmləri zəiflədilib. Məsuliyyət bir qurumdan digərinə ötürülür, problemlər isə olduğu kimi qalır. Bir qurum digərini günahlandırır, rəhbərlər bir-birinin arxasında gizlənir, vətəndaş isə bu çəkişmələrin ortasında tək buraxılır. Xəstəxanaya düşən insan artıq “məni necə müalicə edəcəklər?” deyə yox, “məndən nə qədər pul alacaqlar?” deyə düşünür. Bu isə səhiyyənin sosial mahiyyətinin tam məhv edildiyini göstərir.

TƏBİB yaradılarkən cəmiyyətə vəd edilirdi ki, idarəetmə mərkəzləşəcək, xidmət keyfiyyəti artacaq, korrupsiyaya son qoyulacaq. Amma bu vədlərin heç biri reallaşmadı. Əksinə, TƏBİB dövründə xəstəxanalarda rüşvət daha sistemli xarakter aldı, qeyri-rəsmi ödənişlər “normaya” çevrildi, tibbi xidmət isə faktiki olaraq kommersiya obyektinə döndü. Bu gün dövlət xəstəxanaları özəl klinikalardan fərqlənmir – hər şey pulla ölçülür.

İcbari tibbi sığorta mexanizmi isə kağız üzərində mövcud olan, amma real həyatda işləməyən bir formal quruma çevrilib. Vətəndaş illərlə sığorta haqqı ödəyir, amma xəstəxanaya düşəndə qarşısına süni maneələr çıxarılır. “Material yoxdur”, “anbarda qalmayıb”, “xüsusi sifariş lazımdır”, “standart paketə daxil deyil” kimi bəhanələrlə insanlardan yüzlərlə, minlərlə manat pul tələb olunur. Bu artıq təsadüfi hal deyil, sistemli soyğunçuluq mexanizmidir.

Xəstəxanalarda vəziyyət faciəvidir. Palatalar köhnədir, avadanlıqlar yararsızdır, personalın böyük hissəsi ya peşəkar deyil, ya da vətəndaşa qarşı laqeyddir. Bir çox hallarda həkimin diqqətini cəlb etmək üçün belə pul vermək tələb olunur. Əks halda xəstə saatlarla, günlərlə gözlədilir, laqeyd münasibətə məruz qalır. İnsan həyatının dəyəri sıfıra enib, əsas meyar yalnız puldur.

İşə qəbul prosesləri də ayrıca biabırçılıqdır. Xəstəxanalarda, xüsusilə təcili yardım sistemində işə girmək üçün rəsmi imtahanlardan çox “tanışlıq” və “ödəniş” həlledici rol oynayır. Peşəkarlıq arxa plana keçib, rüşvət əsas meyar olub. Bu isə birbaşa olaraq insanların həyatına təhlükə yaradır. Çünki savadsız, təcrübəsiz, amma “pulunu verib gələn” şəxslər xəstələrlə işləyir.

Rəhbərlikdə edilən dəyişikliklər də bu acınacaqlı mənzərəni dəyişməyib. Vüqar Qurbanovun vəzifədən azad edilməsi və səlahiyyətlərin Anar İsrafilova verilməsi cəmiyyətə “islahat görüntüsü” təqdim etməkdən başqa bir şey deyil. Sistem eyni qaldığı müddətdə adların dəyişməsi heç nəyi həll etmir. Problemin kökü rəhbərlikdə, idarəetmə fəlsəfəsində və nəzarət mexanizmlərinin olmamasındadır. Bu dəyişikliklər yalnız ictimai narazılığı müvəqqəti susdurmaq üçün atılan addımlardır.

Ən böyük məsuliyyət isə səhiyyə naziri Teymur Musayevin üzərindədir. Onun rəhbərliyi dövründə səhiyyə sistemi daha da parçalanıb, nəzarətsiz buraxılıb və faktiki olaraq korrupsiyanın hökm sürdüyü bir sahəyə çevrilib. Nazir postunda olmaq yalnız tədbirlərdə çıxış etmək, hesabatlar oxumaq və statistika göstərmək deyil. Nazir olmaq – ölkədəki bütün xəstəxanaların vəziyyətinə görə məsuliyyət daşımaq deməkdir. Bu gün isə həmin məsuliyyət hissi görünmür.

Səhiyyə naziri və aidiyyəti qurumlar real problemlərdən qaçır, vətəndaşların şikayətlərini eşitməzliyə vurur, vəziyyəti süni şəkildə “normal” kimi təqdim etməyə çalışır. Halbuki minlərlə insan hər gün bu sistemin qurbanına çevrilir. İnsanlar borca girir, əmlakını satır, kredit götürür ki, yaxınlarını müalicə etdirə bilsin. Bu, sosial faciədir. Bu, dövlət səhiyyəsinin iflasıdır.

Ən təhlükəlisi isə budur ki, cəmiyyətdə dövlət səhiyyəsinə inam tamamilə məhv olur. İnsanlar artıq dövlət xəstəxanalarına ümidlə yox, məcburiyyətdən gedir. İmkanı olanlar özəl klinikalara üz tutur, imkanı olmayanlar isə taleyin ümidinə buraxılır. Belə bir sistemdə sosial ədalətdən, bərabər hüquqlardan danışmaq absurddur.

Bu gün Azərbaycanda səhiyyə sistemi insanlara xidmət etmir, əksinə insanları istismar edir. Sanki bu sistem vətəndaşı qorumaq üçün yox, ondan maksimum qazanc əldə etmək üçündür. Rüşvət, korrupsiya, qeyri-rəsmi ödənişlər artıq istisna yox, qaydaya çevrilib.

Əgər real islahatlar aparılmasa, şəffaflıq təmin edilməsə, məsuliyyət daşıyan şəxslər hesabat verməsə və cəzalandırılmasa, vəziyyət daha da ağırlaşacaq. Cəmiyyət artıq boş vədlərdən, formal dəyişikliklərdən yorulub. İnsanlar real nəticə, real ədalət və real xidmət istəyir.

Səhiyyə sahəsində bu qədər sistemli problem varsa, deməli, problem fərdi deyil – kökündən çürümüş idarəetmə sistemindədir. Bu sistem dəyişmədikcə, nə rəhbər dəyişikliyi, nə yeni adlar, nə də yeni struktur vədləri vəziyyəti düzəldə bilməyəcək. Vətəndaşın sağlamlığı üzərindən qurulmuş bu qeyri-insani mexanizm ya köklü şəkildə dağıdılmalı, ya da cəmiyyətin narazılığı daha da dərinləşəcək.


NOCOMMENT.az

Lənkəran şəhərində kanalizasiya və sanitar vəziyyət ciddi narahatlıq doğurur. Küçələrdə çirkab suların axıdılması və bəzi inzibati binalarda antisanitariya şəraitinin hökm sürməsi şəhərin ümumi mənzərəsinə kölgə salır. Bu vəziyyət isə yerli idarəetmənin fəaliyyəti və ayrılan vəsaitlərin necə xərclənməsi ilə bağlı suallar yaradır.

Redaksiyadan Lənkəran şəhərinə ezam olunmuşduq. Şəhər İcra Hakimiyyətinin inzibati binasına daxil olarkən çox məyus olduq. Ölkəmizin ən böyük şəhərlərindən olan Lənkəranın əsas idarəetmə orqanının daxili acınacaqlı vəziyyətdə idi. Binanın içərisində antisanitariya şəraiti hökm sürürdü. Bir sözlə, üstü bəzək, içi təzəkdir. Şəhərdə yeni binalar var, köhnə tikililərdən də yaxşı halda olanları var. Müəyyən işlər görülüb. Amma ümumi mənzərə görülən müsbət işlərə kölgə salır. Əsas da Lənkəran şəhərinin kanalizasiya probleminin həllini tapmaması şəhər təsərrüfatına, ətraf mühitə böyük ziyan vurur. Keçmişdə küçələrin kənarı ilə axıdılan suların əvəzinə indi çirkab sular, hətta kanalizasiya xəttinin qalıqları axıdılır. Evlərdən hərə bir kanalizasiya borusunu uzadıb yol kənarına kanalizasiya töküntülərini istiqamətləndirir. Şəhərdə gəzəndə üfunətdən birtəhər olduq. Bu rəzalət İcra Hakimiyyətinin gözü qarşısında baş verir. Lakin yerli rəhbərlik, məsul şəxslər, icra başçısı heç bir tədbir görmür. Görsə, belə vəziyyətlə qarşılaşmazdıq. Maraqlıdır, vaxtaşırı dövlət büdcəsindən şəhərlərin, rayonların inkişafı üçün vəsait ayrılır. Lənkəran İcra Hakimiyyəti görəsən bu pulları haraya yönəldir, nəyə sərf edir?

Lənkəranın icra başçısı Taleh Qaraşovun ixtisaslarından biri inşaat mühəndisidir. Vaxtilə meliorasiya tikintisində də işləyib. Şəhərləşmə qaydalarını hamıdan yaxşı elə o bilməlidir. Həm də 14 ildir ki Lənkəranın rəhbəridir. 2012-ci ildən təyin olunub. Bu müddətdə əsas problemin öhdəsindən gələ bilməyibsə, görəsən öz fəaliyyətindən razıdırmı? Azərbaycan iki ay sonra böyük beynəlxalq tədbirə – Ümumdünya Şəhərsalma Forumuna (WUF13) ev sahibliyi edəcək. Lənkəranın hazırkı vəziyyətini görsələr, mütəxəssislər bizə nə deyərlər?

Sima Babayeva

Xəbər verildiyi kimi, bir neçə gün öncə Qarabağ qazisi Kənan Aşırzadə həyatına son qoyub.

Bizimesr.az xəbər verir ki, Ağstafada baş verən bu hadisənin səbəbi isə onun sosial problemlərinin çox olması göstərilir.

Qeyd edək ki, Kənan Aşırzadə intiharından öncə dəfələrlə rəsmi qurumlara, o cümlədən Ağstafa İcra Hakimiyyətinə müraciət etsə də, buna əhəmiyyət verilməyib.

Araşdırmalar zamanı məlum olub ki, Ağstafada təkcə mərhum Kənan Aşırov bu laqyedlikdən əziyyət çəkməyib. Ümumilikdə, bu rayonun rəhbərliyi qazilərə münasibətinin mənfi olduğu ortaya çıxıb. Belə ki, bir müddət əvvəl Ağstafa rayonunda yaşayan qazi Ələsgərov Rəsul Habil oğlu dda Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətinin rəhbərliyini tənqid edib. O bildirib ki, sosial şəbəkələrdə maddi dəstək və işlə təmin olunmaq məqsədilə icra başçısı Seymur Orucova müraciət edidb. Lakin icra başçısı tərəfindən təzyiq və hədələrlə üzləşib. O bildirib ki, məqsədi yardım toplamaq deyil, daimi işlə təmin olunmaqdır.

Qazi vurğulayıb ki, dəfələrlə aidiyyəti qurumlara müraciət etsə də, bu günədək işlə təmin olunmayıb və sosial problemləri həllini tapmayıb.

Maraqlıdır ki, Seymur Orucov niyə qazilərə belə münasibət bəsləyir? Məgər Ağstafada minlərlə qazi var ki, onların problemlərinin həllinə yardımçı ola bilməsin? Həyatlarını ortaya qoyub, Vətən torpaqlarının azad edilməsini təmin etmiş bu insanların elementar istəklərini, problemlərini həll etmək bu qədər çətindir? Bəlkə, Seymir Orucov başını qaldırıb, ətrafına baxsın. Görsün ki, hamı heç də onun kimi komfortlu həyat yaşamır.

Onu Ağstafaya ona görə icra başçısı təyin etməyiblər ki, kabinetindən kənara çıxmasın. Dövlət başçısının əsas tələbi də budur ki, bütün icra başçıları sakinlərin problemlərini həll etməli, onların üzləşdikləri sıxıntıları aradan qaldırmalıdır. Görünən isə odur ki, Seymur Orucov üçün bu tapşırığın və tələbin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Əks təqdirdə, onun laqeydliyi səbəbindən bir qazi həyatına son qoymaz, digəri isə problemlər içində boğulmazdı. Üstəlik, icra başçısı problemlərini işıqlandıran qazini təhdid etməzdi.

Ümid edək ki, Ağstafa İcra Hakimiyyətinin başçısı Seymur Orucov baş verənlərə münasibət bildirəcək. Və ona da ümid edirik ki, icra başçısının məntiqli açıqlaması olacaq.

Qarşı tərəfi də dinləməyə hazırıq.

Suraxanı rayonu ərazisində qanunsuz tikintilərin aparılması ilə bağlı mətbuatda və sosial platformalarda mütəmadi xəbərlər dərc olunmaqdadır. Bu qanunsuz tikintilərin qarşısı alınmır.

XALQ məlumat verir ki qanunsuz tikintilərə şərait yaradılıb. Hal-hazırda isə Suraxanı rayonu Zığ-Hövsan yolunda qanunsuz qazıntı və betonlanma işləri aparılıraq inşa işlərinə hazırlıq gedir

Dövlət Şəhərsalma və Arxektura Komitəsindən və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin müvafiq qurumundan rəsmi heç bir icazə alınmadan tikinti işlərinə Suraxanı rayonu Hövsanda hansı məmur razılığı ilə inşa işləri aparıdığı bilinmir.

Qeyd edək ki, qanunsuz tikintilərə Suraxanı rayon İcra Hakimiyyəti hansı şərtlərlə icazə verdiyi müəmmalıdır

Suraxanı icra Hakimiyyətinin mövqeyini öyrənmək mümkün olmadı.

Ərazidə qazıntı və betonlanma işləri aparıan iş icraçısı Şahid Eyyubov XALQ-a bildirib ki, bu inşa işləri sifarişlə görülür lakin məlumatım yoxdur hansı şirkət verib və müqavilə bağlanılmayıb.

Aidiyyatı qurumların fikirlərinidə dərc etməyə hazırıq.

Həmin görüntüləri təqdim edirik: