Deyirlər, "Azəriqaz"da böyük bir elmi canlanma yaşanır. Elə bilərsən, idarənin dəhlizlərində qaz sızmasını yoxlamağa yox, CERN laboratoriyasına zərrəcik sürətləndirməyə kadr seçirlər. Şirkət 80 nəfər xadiməni sıraya düzüb imtahan edib. Bəli, yanlış eşitmədiniz: ömrü toz-torpaq içində keçən, əli süpürgəli, vedrəli o zəhmətkeş qadınları "bilik yoxlamasına" çəkiblər. Nəticə? Tam 80 nəfər "kəsilib".

Görəsən, suallar necə olub? Ehtimal ki, "Vedrə Elmləri Akademiyası"nın qəbul proqramı təxminən belə imiş:
• Süpürgənin tərkibi: Onun neçə faizi təbii samandan, neçə faizi polimerdən ibarətdir?
• Hidrodinamika: Döşəmə silən əskinin kvadratmetrə düşən su udma qabiliyyəti Arximed qanunu ilə necə tərs mütənasiblik təşkil edir?
• Termodinamika: Silinən suyun temperaturu 18°C-dən aşağı olarsa, idarə rəhbərliyinin əhvalının termodinamik göstəricisi necə dəyişər?
• Kvant trayektoriyası: Süpürgənin sapa bağlanma bucağı ilə tozun müqavimət qüvvəsi arasındakı asılılıq qrafikini çəkin.
• Psixoloji test: Dəhlizdə qaz iyi gələndə pəncərəni açmaq lazımdır, yoxsa "bizdə sızma olmur" deyib şükür eləmək?
• Korporativ etika: Şüşədəki ləkəni "Fayr"la silmək mütləqdir, ya müdirin üzünə baxıb "maşallah, nur tökülür" demək kifayətdir?

İndi bu 80 nəfər əli qabarlı qadın yığışıb gedib Ombudsmanın qapısına. Şikayət edirlər ki, illərdir bu idarənin zibilini təmizlədikləri halda, indi "imtahan" adlı qəfəsə salınıb çörəksiz qoyulurlar. Amma bizim məmurların məntiqi başqadır: süpürgəçi gərək kvant fizikasını bilsin ki, sabah bir xarici qonaq "bu küncdəki cazibə qüvvəsi nə qədərdir?" deyə soruşsa, idarənin imici sarsılmasın. Görünür, bu qadınlar "əskinin molekulyar strukturu" bəhsində zəiflik göstəriblər.
Məsələnin əsl tərəfi isə bəllidir: ştat ixtisarı lazımdır. Kimisə işdən çıxarmalıdırlar, amma bunu mədəni surətdə, "elm naminə" etmək istəyirlər. İmtahan bəhanə, çörək kəsmək isə şah əsəridir. 80 ailənin ocağının qazını elə "Azəriqaz"ın özü kəsir.

Amma gəl gör ki, bu "Azəriqaz"dakı uşaqlar da günahsızdırlar, onlar sadəcə Elm və Təhsil Nazirliyindən (ETN) nümunə götürüblər. Çünki məktəb xadimələrini imtahanla işə götürmək, onları mərkəzləşdirilmiş "test süzgəcindən" keçirmək ideyası məhz ordan gəlib. İndiki zəmanədə məktəbdə süpürgəçi olmaq üçün gərək ən azı "kurikulum"un fəlsəfəsini dərk edəsən. Şagirdlər sertifikasiyadan qaçır, müəllimlər sertifikasiyada tər tökür, indi də növbə gəlib süpürgəçilərə çatıb. Bizim təhsil rəhbərləri məktəblərdə "imtahanla xadimə" modelini artıq elə tətbiq ediblər ki, adamın lap qol götürüb oynamağı gəlir. İndiki zəmanədə məktəbdə süpürgəçi olmaq üçün gərək ən azı üç dildə biləsən: rəhbərliyi tərifləmək üçün Azərbaycan dili, valideynlərlə dil tapmaq üçün rus dili və ixtisardan sağ çıxmaq üçün "imtahan dili".
Buradan ETN-ə bir tövsiyəmiz var: siz ki artıq məktəb təmizləyənləri belə testdən keçirirsiniz, gəlin işi tamamlayaq və süpürgəçilər üçün "Məişət sertifikasiyası" təşkil edin. Sualları da elə qoyun ki, bütün xadimələr o imtahandan kəsilsin. Məsələn, "Məktəb fondu üçün yığılan pulu süpürgə ilə necə bir küncə yığmaq olar?" tipli suallar lap yerinə düşərdi.
Amma insaf naminə, direktorlar üçün də bir-iki sual əlavə edək:
1. Məktəb fondu üçün yığılan pulları hansı sürətlə süpürüb bir küncə yığmaq lazımdır ki, müfəttiş gələndə toz dumanı hələ yatmamış olsun?
2. Xadimə "Direktor otağına qızıl rəngli divar kağızı şərtdir" fikri ilə razılaşmırsa, bu, onun "mənəvi-psixoloji hazırlığı"nın aşağı olmasından xəbər verirmi?
3. Məktəb bufetinin qoxusu ilə xlor iyini necə sintez etməli ki, valideyn içəri girəndə özünü təhsil ocağında yox, sanatoriyada hiss eləsin?

Əgər "Azəriqaz" bu yolu tutubsa, sabah "Azərişıq" elektrodinamika, "Azərisu" isə hidravlika imtahanı götürəcək. Beləliklə, ölkədə əlində vedrə olan hər kəs ya akademik olacaq, ya da işsiz. Çünki bizdə təmizliyin özünə yox, təmizliyi edənin "test yaddaşına" önəm verilir. O qadınlar isə hələ də ümid edirlər ki, kimsə onlara "Sizə imtahan yox, insaf lazımdır" deyəcək. Amma təcrübə göstərir ki, bizdə imtahandan kəsilənlər həmişə süpürgəçilər olur, "balıq başdan qoxur" deyənlər isə o test otaqlarına heç vaxt yaxın düşmürlər.

Müəllif: Şəmsi Qoca
Aia.az

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 7 mart 2025-ci ildə imzaladığı sərəncamla Bərdə rayonunda Əmirli–Xanağalı–Uğurbəyli və Alpout–Qarayusifli–Tumaslı avtomobil yollarının əsaslı təmiri üçün ilkin mərhələdə 1,5 milyon manat vəsait ayrılması barədə qərar vermişdi. Layihə 15 min nəfərin yaşadığı 11 kəndin yol problemini həll etməli idi.
Lakin sərəncamdan 1 ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, adı çəkilən kəndlərdə demək olar ki, heç bir real iş görülmədiyi bildirilir. Yollar hələ də əvvəlki kimi yararsız vəziyyətdədir.
Layihənin icrası isə 43 saylı Yol İstismar İdarəsi MMC-yə həvalə olunub. Bu idarənin rəisi İlham Əzimov isə yaranmış vəziyyətlə bağlı indiyə qədər ictimaiyyətə heç bir açıqlama verməyib.
Ortada isə ciddi suallar var:
1,5 milyon manat hara xərclənib?
Niyə Prezident sərəncamının icrası görünmür?
Bu vəziyyətə görə məsuliyyət kimə məxsusdur?
Bərdə sakinləri isə bir sualın cavabını gözləyir:
43 saylı Yol İstismar İdarəsinin rəisi İlham Əzimov bu vəziyyəti necə izah edəcək?
Ekologiya.az

Bizdə hər şey satılır, bircə həvadan qeyri.
Bizdə hər şey tapılır, zülmə dəvadan qeyri.
Nikolaydan nə ki, qalmışdı, təmamən tükənib
Kasıbın heç nəyi yox, indi tavadan qeyri.

Rəhmətlik Baba Pünhan bu qəzəli yazanda ən azı 20-25 il əvvəl olub. İntəhası, bu şeirdəki reallıqdan nə dəyişib ki?! Əsrin dörddə biri geridə qalıb və Sabir demişkən, “biz hələ avtomobil minməyiriz”. Yəni bir az düzəliş etsək, biz hələ də bu əsrdə gestapoya bənzər bəzi xəstəxanalardan, müayinə-müalicə mərkəzlərindəki soyğunçuluqdan qurtula bilməmişik.
Ona görə mərhum Baba Pünhan yuxarıda düzgün göstərir ki,
Bizdə hər şey satılır, bircə həvadan qeyri
Bizdə hər şey tapılır, zülmə dəvadan qeyri.
Çün bu zəmanədə havadan başqa hər şey pulladır. İllah da adamların canı ilə əlləşdiyi, ölümlə mübarizə apardığı yerlərdə. O yer ki, ora diri girən ölü çıxır, ölü kimi gedən isə soğan qabığı kimi soyulub çıxır. Bilmirsən ağır xəstəliyin dərdini, yoxsa pulun dərdini çəkəsən.
Bəli, təssüf hissiylə bildirirəm ki ,bu gün Azərbaycan səhiyyəsinin ən qorxunc və qəssabxana mühiti Milli Onkologiya Mərkəzi kimi tanınmaqdadır. . Bunu şəxsi olaraq tək mən iddia etmirəm, bu Mərkəzə ayaq basan istənilən azərbaycanlını dindir, ah-vay eləsin, fəryad-fəğan qoparsın. Nə sirri-xudadırsa, məhz MOM ən acınacaqlı yer olaraq qalmaqdadır. Halbuki ilk növbədə bu Mərkəz rüşvət toksiklərindən təmizlənməli, AZAD olmalıydı.

Pulun yoxdursa, gəlmə, qəbir yeri al

Baxın, son illərdə səhiyyəmizdə nə qədər iş aparılıb. TƏBİB və İcbari Tibbi Sığorta Agentliyi birgə xeyli dəyişikliklər edib, həkimə, xəstəxanaya baxış kökündən fərqlənir, ələbaxan tibb işçisi yanaşması daha yoxdur.
Təbii ki, bu xidmətlərin və islahatların həyata keçirilməsində I Vitse-Prezident, özü də tibb sahəsinin insanı, oftalmoloq Mehriban Əliyevanın böyük siyasi iradəsi var. Onun nəzarəti və diqqəti nəticəsində səhiyyəmizdə böyük yeniliklər oldu, illərlə formalaşmış eybəcər qaydalar aradan qaldırıldı.
Lakin bu müsbət tendensiya, səhiyyəmizin rüşvət xəstəliyindən sağalması istiqamətində yürüdülən siyasət gəlib Milli Onkologiya Mərkəzinə çatmadı. MOM bəlkə də ölkədə istisna tibb müəssisələrindən və ya mərkəzlərindən biridir ki, hələ də pul, pul və yenə də pul əsas rol oynayır. Yəni pulun yoxdursa, bu mərkəzə gəlmə, get özünə qəbir yeri al. Çünki qapıdan girəndən həkim və müayinə otaqlarına qədər əlin cibində olmalıdır. Ona görə MOM-da kasıb onkoloji xəstələrə yer yoxdur. Ən dəhşətlidir budur ki, söhbət həyatda yaşamaq ümidi az olan xəstələrə münasibətdən gedir. Əslində, icbari tibbi sığortanın tətbiqinə elə bu Mərkəzdən başlamaq olardı.

Tibbi sığorta olmasa, bu eybəcərlik...

Buna görə də vətəndaşların çox saylı şikayyətləri, o cümlıdən şəxsi olaraq müraciətmizdə hörmətli Mehriban xanım Əliyevadan MOM-la bağlı tədbirlər görülməsi xahiş olunur. Müraciətmizdə deyilir ki, Mehriban xanımın himayəsi və göstərişi əsasında MOM tamamilə dəyişə bilər. Eyni zamanda, MOM-un direktoru, çox hörmətli akademik Cəmil Əliyevin də də müsbət töhfə verəcəyinə ümid var. Ümumiyyətlə, hörmətli akademikin bir direktor kimi bu mənzərəni MOM-a yaraşdırması da qəbuledilməzdir.
Öz nüfuzuna və adına layiq olaraq Onkologiya Mərkəzində islahatlar həyata keçirməlidir, ya da belə bir sistemdə işləməyə üstünlük verməməlidir. Ümüd edirik, çox hörmətli akademik müraciətimizi nəzərdən keçirərək diqqətə alacaqdır. O cümlədən Mehriban xanım Əliyevaya müraciətimizdə bildiririk ki, MOM rüşvətin xərçəng kimi yayıldığı bir yerdir. Burada hər bir müayinənin öz fantastik məbləği var. Kasıb əhali isə ödəniş etmək üçün borc-xərcə girir, sonra burada soğan kimi soyulur.
Vətəndaşlara isə deyirlər ki, hara istəsən şikayət elə. Bəli baş həkim Azad doktor olanlara göz yumur, şikayyət edənləri isə boş boş fəlsəfi nağıllar danışmaqla yola verir. Yəni pulsuz xidmət olmayacaq. O baxımdan icbari tibbi sığortanın real şəkildə tətbiqi və işləməsi vacibdir ki, olduqca ağır bir problem və yük cəmiyyətin də, səhiyyənin də üzərindən götürülsün. Hamıda böyük inam və əminlik var ki, yalnız Mehriban xanımın iradəsi ilə MOM-un eybəcər imici düzəldilə bilər.
Axı necə olur ki, ölkənin adı həmişə rüşvətdə, bazara çevrilməkdə hallanan dövlət xəstəxanaları indi normal fəaliyyət göstərir, MOM kimi bir mərkəz isə xarabazara dönüb.

Rüşvət metastaz verir, qanun isə deyir ki...

Qeyd edək ki, onkoloji xəstəliklər dünyada, o cümlədən də ölkəmizdə tüğyan etsə də, bu xidmətlər Azərbaycanda tibbi sığorta paketinə daxil edilməyib. Bundan sui-istifadə edən Milli Onkologiya Mərkəzi isə (MOM) xərçəng xəstələrinə tam olaraq ödənişli xidmət göstərir.Allah heç kimin güzarını bu xəstəxanaya salmasın, lakin məlum olur ki, MOM-a hətta qeydiyyat ödənişlidir. Bu, böyük utanc gətirən haldır.
Bundan başqa, MRT müayinəsi, yoğun bağırsağın kolonoskapik müayinəsi, qanın ümumi analizi, rengen müayinəsi, EKT müayinəsi, şüa-terapiya, kimya-trapiya... Hamısı pulludur. Qiymətlər isə adamı dəhşətə gətirir. Xəstə rəqəmləri görəndə ölümü seçir, xəstə yaxını isə intihar həddinə çatır. Söhbət bu müayinələrin 150-300, hər seansın isə 300-600 manat olmasından gedir. Azərbaycanda hansı reallığa uyğundur? Kimin məvacibi buna imkan verə bilər? Bəlkə məmurların maddi gücü çatar, onlar da MOM-u yox, İsraili, Almaniyanı və başqa ölkələri seçərlər. Elə bu baxımdan ölkənin baş onkoloqu Azad Kərimli
MOM da gestapo rejimi və bazar mühiti formalaşdırıb. Açıq şəkildə burada rüşvət xərçəng kimi yayılıb və artıq metastaz verməkdədir.
Tibbi sığortanın bu xəstəxanada işləmədiyini başa düşdük, bəs Azərbaycan qanunları necə, MOM-da işləyirmi?! Bizdən soruşsalar, müşahidələrimizə və real yaşadıqlarımıza görə "yox" cavabını vermək məcburiyyətində qalırıq. Çünki şahidi olduqlarımız bunu təsdiqləyir. Bununla yanaşı, "Onkoloji yardım haqqında" AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU-nun 4.3-cü maddəsində oxuyuruq: "Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olan onkoloji xəstələrə tibbi yardım dövlət tibb müəssisələrində dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına həyata keçirilir". Qanunun bu qədər aydın yazıldığı halda dövlət tibb müəssəsi olan MOM-da bir pasientə belə ən ucuz xidmət ödənişsiz həyata keçirilmir.
Onkoloji xəstəlik müəyyən edildikdə kimyaterpiya keçmək üçün müayinə sənədlərini müalicə edəcək həkimə çatdırılması insanların özlərinə qadağandır. Həmin müayinə kağızlarını bir korpusdan başqasına aparmaq üçün əməkdaşlara 20 manat verilməlidir. Kimyaterapiya 300 manatdır. Bundan əvvəl də bəzi müayinləri keçmək üçün 60 manatdan 100 manata qədər də rüşvət verilməlidir. Nəzərə almaq lazımdır ki, xərçəng xəstəliyinə tutlumuşlar hər 21 gündən bir kimyaterapiya qəbul etməlidirlər və hər dəfə də eyni pulları verməlidirlər.Bəzi xəstələrin şüa da qəbul etməsi qaçılmazdır. Onun da 28 seansı 1000 manatdır.

Milli Onkologiya Mərkəzində ,, yeni il kompaniyası''

Ay məni qınayan, biz görmüşük ki, marketlərdə, bazarlarda bayram endirimləri olar. Biz görmüşük ki, bayramlarda parfümeriya mağazalarında, restoran və otellərdə endirim kampaniyası da olar. Hətta özəl klinikalarda belə çek-ap kampaniyaları da məntiqlidir. Lakin dövlətin müəssisəsi olan Milli Onkologiya Mərkəzində bayram endirimi ilk dəfə rastıma çıxırdı. Təsəvvür edin ki, MOM baş həkimi Azad dr. "ürəyiyumşaqlıq" edib, bayramlara görə endirim elan etmişdi. Ona görə də ödədiyim yüksək məbləğlərlə bağlı 150 manat geri qaytarıldı. Yeni il ərəfəsi olduğu üçün elə bil yeni il kompaniyasına düşmüşdim. "Bir qalanın sirri" filmində deyildiyi kimi, hörmətinizi görürəm xan...
Yəni MOM elə bir bazara çevrilib ki, istənilən endirim ediləndə edəndə sevinirsən. Ancaq bu yazını oxuyub sevinməyin, görünür, artıq endirim kampaniyası başa çatıb. Ancaq hörmətli xan həzrətləri ildə 1-2 dəfə "şok endirim" sözünü MOM-un girişinə yazdırıb yapışdırsa, pis olmazdı. Millətin çarəsiz, ölümlə mübarizə aparan biəlac təbəqəsi də heç olmasa "şok endirim"dən şad-xürrəm olardı. Bayramınız, yox-yox, qəzanız mübarək, endiriminiz bol olsun!!!
Bir sözlə, xalq Mehriban xanıma güvənir və ona səslənir ki, vətəndaşları və MOM-u bu rüşvət bəlasından XİLAS etsin. Ümid göydə uca Allaha, yerdə uca dövlətədir...

PS : İranda siyasi hakimiyyətin idarə olunmasına oxşar olan Səhiyyəmizin idarə etməsinin -İran modelindən qurtulmasının zamanı çoxdan çatmışdır!

İranda dövlət: Dini lider, Sepah,Prezident idarəçiliyi.

Azərbaycanda Səhiyyə: Tibbi İcbari suğorta, Təbib,Səhiyyə Nazirliyi.

Müəllif: Nicat Mahmudov - Mənbə: Rubrika.az