Ukrayna səmasında diqqətçəkən hava əməliyyatı barədə məlumat yayılıb. Bildirilir ki, düşmən pilotsuz uçuş aparatı qırıcı tərəfindən demək olar ki, “üzbəüz” məsafədən məhv edilib.

Musavat.com xəbər verir ki, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin 107-ci aviasiya qanadının tərkibində olan F-16 qırıcısı “Şahed” tipli dronu bort topu M61A1 Vulcan vasitəsilə vurub.

Qeyd olunur ki, hədəfin bu qədər yaxın məsafədən vurulması çox yüksək peşəkarlıq tələb edir. Məlumata əsasən, belə atış zamanı istənilən kiçik yanlışlıq təyyarənin idarəetməsinə nəzarətin itirilməsi riski yarada bilər.

Musavat.com

Ukraynadakı hərbi əməliyyatlarda Rusiya ordusu gözlənilməz texnoloji fəlakətlə üzləşib.

Musavat.com xəbər verir ki, "Starlink" peyk internet terminallarının kütləvi şəkildə bloklanması rus ordusunda idarəetməni tamamilə iflic edib.

Vəziyyət o dərəcədə kritikdir ki, "Voyenkorı russkoy vesnı" teleqram kanalı orduya adi rasiyaların alınması üçün xalqdan təcili 8,5 milyon rubl yığmağa başlayıb. Cəbhədən gələn görüntülərdə rus əsgərləri açıq şəkildə "Rabitəsiz qalmışıq, heç bir əlaqə yoxdur!" deyərək fəryad edirlər.

Ekspertlər bildirir ki, peyk rabitəsinin kəsilməsi Rusiya qoşunlarının koordinasiyasını sıfıra endirib və bu, cəbhədə irimiqyaslı geriçəkilmələrə yol aça bilər. Dünyanın ən böyük ordularından birinin adi rasiya ümidinə qalması hərbi dairələrdə rüsvayçılıq kimi qiymətləndirilir.

Musavat.com

ABŞ-nin Yaxın Şərqdə iri hərbi qüvvələr cəmləməsi və Vaşinqtondan səslənən birbaşa təhdidlər fonunda İran müqavimətə hazır olduğunu bəyan edir. Görünür, İranı yaşamaq uğrunda mübarizə gözləyir. Bəs İran silahlı qüvvələrinin güclü və zəif tərəfləri hansılardır və ABŞ-nin mümkün hərbi təcavüzü halında Tehranın cavab əməliyyatları necə görünə bilər?

Musavat.com xəbər verir ki, bu suallara “Vzqlyad”nəşri cavab tapmaq çalışıb.

İran ordusunun zəif tərəfləri

Öncə qeyd olunur ki, İranın hücum edən tərəfə həlledici məğlubiyyət yaşatmaq şansı demək olar ki, yoxdur. Ötən il baş verən 12 günlük müharibə göstərdi ki, İrana son dərəcə böyük miqdarda raket tələb edir. Nəzəri baxımdan İran ucuz raket silahlarının istehsalını sürətləndirmək üçün texnoloji imkanlara malikdir, lakin bunun üçün zaman yoxdur.

İranın qitələrarası ballistik raket (QBR) sınaqları həqiqətən baş tutubsa belə, bu da vəziyyəti köklü şəkildə dəyişmir. ABŞ kimi ölkəyə ciddi zərər vurmaq üçün belə raketlərdən böyük ehtiyat lazımdır. Bir və ya bir neçə raketin buraxılması isə amerikalıları qorxutmaq əvəzinə, sadəcə qəzəbləndirə bilər.

“Şahid-136” tipli zərbə dronları Ukrayna kimi rəqibə qarşı effektiv ola bilər, lakin ABŞ və İsrailə qarşı bu silahlar böyük ehtimalla nəticə verməz. Ən azı əvvəlki müharibədə israillilər bu tip dronların demək olar ki, hamısını, cəmi az sayda döyüş helikopteri cəlb etməklə məhv etdilər. ABŞ bazalarına qarşı “Şahid” dronları ilə kütləvi hücum mümkündür, lakin bunun üçün müdafiə sistemlərinin imkanlarını aşacaq qədər həqiqətən çox sayda PUA lazımdır.

İran İsrail və ABŞ aviasiyasına qarşı demək olar ki, heç nə edə bilməz. Müasir HHM sistemləri ABŞ və İsrailin zərbə aviasiyasına qarşı faktiki olaraq səmərəsizdir. İranın qırıcı təyyarələrdən istifadəsi yalnız relyefin imkan verdiyi hallarda mümkündür. Bu isə az sayda uçuş, son dərəcə yüksək itki riski və çox zəif uğur ehtimalı deməkdir. Hətta İran müəyyən sayda düşmən təyyarəsini vura bilsə belə, bu, döyüşlərin gedişinə ciddi təsir göstərməyəcək.

İranın zəif tərəflərindən biri də Silahlı Qüvvələrin idarə olunma keyfiyyətidir. Qərarların qəbulu və razılaşdırılması vaxt aparır. Qərb tipli hərbi idarəetmə əmrlərin dərhal icrası İranda hələ də arzu olaraq qalır.

Əsas üstünlükləri nə?

Nəşr yazır ki, İslam Respublikasının birinci güclü tərəfi raket arsenalıdır. ABŞ hərbi gəmiləri HHM baxımından nə qədər effektiv olsa da, onları ya raketlərin sayıyla yükləmək, ya da raketdən müdafiə atəşini çətinləşdirəcək əlavə tədbirlər görmək mümkündür. Ballistik raketlərlə yanaşı, İranın müəyyən sayda qanadlı raketləri də mövcuddur.

İkinci üstünlük yüksək motivasiyalı şəxsi heyətdir. Xüsusilə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) xətti ilə təhlükəli və hətta intihar xarakterli tapşırıqlar üçün könüllülər tapmaq mümkündür. İranın tərkibində, dini motivli SEPAH döyüşçülərindən fərqli olaraq, Qərb metodikası ilə təşkil edilmiş və hazırlanmış klassik ordu da mövcuddur. Bu orduda kifayət qədər yaxşı hazırlıqlı xüsusi təyinatlı qüvvələr, o cümlədən düşmən obyektlərinə qarşı diversiya əməliyyatları üçün istifadə edilə bilən döyüşçüləri var.

İranın sahilboyu yerləşdirilmiş gəmiəleyhinə raket qurğuları mövcuddur. Bundan başqa, İraqda hələ də müəyyən sayda “proksi” qüvvələr qalmaqdadır və İranla bu qüvvələr arasında quru əlaqəsi saxlanılır. Bütün bu resurslar mümkün müharibə zamanı hərəkətə gətirilə bilər.

Birinci addım ABŞ bazalarına qarşı kütləvi raket zərbələri ola bilər. İran bu cür hücumlara hazır olduğunu açıq şəkildə bəyan edir. Bunun üçün Tehranın raketlərin maksimum hissəsini əvvəlcədən zərbədən çıxarması, onları səpələməsi və maskalaması lazımdır ki, bir neçə hava hücumu ilə məhv edilə bilməsinlər. Daha sonra isə ABŞ-ın əlçatan bütün bazalarına elə miqyasda hücum edilməlidir ki, Amerika HHM sistemləri bu zərbələri dəf edə bilməsin.

İkinci addım “Şahid” dronlarının hücumları raket zərbələri ilə sinxronlaşdırılmalıdır. Qarşı tərəf seçim qarşısında qalmalıdır: hansı hücumu buraxmaq?

Üçüncü addım düşmən ərazisində və ona bitişik ölkələrdə diversiya əməliyyatlarıdır. Bu əməliyyatlar miqyas baxımından məhdud ola bilər, lakin qarşı tərəfi gərginlik içində saxlayacaq və resurslarını daxili təhlükəsizliyə yönəltməyə məcbur edəcək.

Dördüncü addım Hörmüz boğazının minalanmasıdır. Bu, dünya neft bazarına tədarükləri iflic edərək qiymətlərin kəskin artmasına səbəb olacaq və ABŞ-ın hərbi əməliyyatlarını qlobal miqyasda sobataj edəcək. Enerji bazarının çökməsi ABŞ üçün iqtisadi baxımdan müəyyən mənada sərfəli ola bilsə də, siyasi baxımdan neft istehlakçısı olan ölkələrin təzyiqinə tab gətirmələri çətin olacaq.

İranın SEPAH-ın Dəniz Qüvvələrinin tərkibində yüzlərlə kiçik, sürətli kater mövcuddur. Onların heyətləri dəniz minalarının qoyulması üzrə hazırlanıb və İranın bu cür minalardan çox böyük ehtiyatı var.

Minatökmə əməliyyatları İran üçün itkilər baxımından son dərəcə baha başa gələ bilər. Lakin məhz burada özünü qurban verməyə hazır şəxsi heyət əsas rol oynamalıdır: neçə kater batırılsa da, yeniləri dənizə çıxmalıdır.

Bu, ABŞ-nin minaların təmizlənməsi əməliyyatlarına məcbur edəcək. İran isə bu əməliyyatları həyata keçirən qüvvələrə hücum edərək ABŞ-nin öz şərtləri ilə döyüşlərə cəlb edə və sahildən yerləşdirilmiş gəmiəleyhinə raketlərdən istifadə edə biləcəyi zonalara çəkə bilər. Əgər boğaz bağlanarsa, İranın mini-sualtı qayıqları Fars körfəzini keçərək diversantların fəaliyyətini təmin edə və eyni zamanda gizli şəkildə minalar qoya bilər.

Hətta əvvəlcədən mülki ticarət gəmisi kimi maskalanmış, pilotsuz aparat daşıyan və göyərtəsində xüsusi təyinatlı bölmə olan bir gəmini dənizə çıxarmaq və hərbi əməliyyatlar başlayanda Dieqo-Qarsiya bazasının davamlılığını yoxlamaq cəhdi də mümkündür. Burada da yenə özünü qurban verməyə hazır şəxsi heyət faktoru ön plana çıxır.

İraqdakı “Kətaib Hizbullah” qruplaşması maksimum dərəcədə uzaqmənzilli silahlarla təmin edilməlidir ki, bu qüvvələr ABŞ hərbi bazalarına böyük məsafədən zərbələr endirə bilsinlər və döyüşlərin başlanğıcında həmin silahlardan istifadə etsinlər.

“İranın itirəcək heç nəyi yoxdur. Və yaxın zamanda İranın həqiqətən döyüşməyə hazır olub-olmadığını görəcəyik” deyə, nəşr sonda yazır.

Musavat.com

ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana doğru irəlilədiyini açıqladığı USS “Abraham Lincoln” aviadaşıyıcısının texniki xüsusiyyətləri diqqət çəkir.

Musavat.com xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, göyərtəsində 6 minə yaxın şəxsi heyətin xidmət etdiyi gəmidə iki nüvə elektrik stansiyası mövcuddur.

Aviadaşıyıcı 20 il ərzində yanacaq doldurmadan fəaliyyət göstərə bilir və altı fərqli aviasiya eskadrilyası daşıyır.

USS “Abraham Lincoln”un texniki xüsusiyyətləri

USS “Abraham Lincoln” İrana qarşı hücum qrupunun tərkibində hərəkət edir. Aviadaşıyıcını müşayiət edən daha 3 döyüş gəmisi var.

Gəminin yer müəyyənləşdirmə (GPS) siqnalları yanvarın 20-dən etibarən söndürülüb. CBS telekanalına danışan ABŞ rəsmisi donanmanın ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) məsuliyyət zonasına daxil olduğunu desə də, dəqiq harada yerləşdiyi ilə bağlı sualları cavabsız qoyub. Qeyd edək ki, CENTCOM-un məsuliyyət zonası Ərəb dənizi, Oman körfəzi və Fars körfəzini əhatə edir.

Döyüş təyyarələri və hücum helikopterləri

Gəmidə F/A-18E/F “Super Hornet”, EA-18G “Growler” və F-35C döyüş təyyarələri yerləşdirilib. Bundan əlavə, MH-60R/S hücum helikopterləri də mövcuddur.

Aviadaşıyıcıda təxminən 6 min nəfər şəxsi heyət xidmət edir. Uzunluğu 333 metr olan gəmi 3 futbol meydançasından daha uzundur. Döyüş təyyarələrinin enişi, qalxışı və parkı üçün nəzərdə tutulan göyərtə sahəsi 18 min 210 kvadratmetr təşkil edir.

100 min evə yetəcək enerji istehsal edir

Gəmidə iki nüvə elektrik stansiyası var. Bu stansiyalar 100 min evi enerji ilə təmin edəcək gücə malikdir və USS “Abraham Lincoln”a 20 il ərzində yanacaq doldurmadan fəaliyyət göstərmək imkanı verir.

Eyni zamanda gəmidə hər gün 1,8 milyon litr dəniz suyu təmizlənir.

USS “Abraham Lincoln” “Nimitz” sinifli aviadaşıyıcılardandır və müxtəlif növ raket sistemləri ilə təchiz oluna bilir. Bunlara raket və təyyarələrə qarşı istifadə edilən NATO “Sea Sparrow” silah sistemi də daxildir.

Həmçinin sürətli atəş açan, kompüterlə idarə olunan, radar tuşlamalı artilleriya qurğusu, eləcə də sualtı torpedaları yayındırmaq üçün səs siqnalları yayan AN/SLQ-25A “Nixie” aldadıcı sistemi mövcuddur.

“Naval Technology” nəşrinin məlumatına görə, gəmi yaxın təhdidlərin aşkar edilməsi və izlənməsi, hava hərəkətinin nəzarəti, raketlərin buraxılması və yönləndirilməsi üçün müxtəlif radar sistemləri ilə təchiz olunub. Göyərtəsində iki SH-60 “Seahawk” hücum helikopteri və doqquz aviasiya eskadrilyasının olduğu bildirilir.

“Cmano”ya görə isə USS “Abraham Lincoln” maksimal 35 knot (saatda təxminən 65 kilometr) sürət yığa bilir.

Poçtu, televiziyası, radiosu və xəstəxanası var

Gəmi istənilən Amerika şəhərində mövcud ola biləcək bütün imkanlara malikdir. Öz poçt indeksinə malik poçt şöbəsi, televiziya və radio stansiyaları, müntəzəm nəşr olunan qəzeti, yanğınsöndürmə xidməti, kitabxanası, xəstəxanası, ticarət mərkəzi və bərbərxanası fəaliyyət göstərir.

11 sentyabr hadisələrindən sonra ABŞ-nin Əfqanıstanı işğalı zamanı iştirak edən USS “Abraham Lincoln” 2002-ci ilin iyulunda başladığı missiya çərçivəsində İraq müharibəsində də yer alaraq aktiv fəaliyyətini davam etdirib.

10 aylıq missiyadan sonra 2003-cü ilin mayında ABŞ-yə qayıdan aviadaşıyıcı 16 mindən çox uçuş sortisinə ev sahibliyi edib.

Bir dəfəyə 10 ay fasiləsiz xidmətdə qalmaqla rekord qıran gəminin heyətinin bu müddət ərzində 725 min kiloqramdan artıq ərzaq istehlak etdiyi bildirilir.

İqbal RZAYEV,
Musavat.com